II SAB/Wa 1099/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Iwona Maciejuk Sędzia WSA – Ewa Grochowska – Jung Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant – specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2016 r. sprawy ze skargi D. G. i J. G. na przewlekłość Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2097/14 1. stwierdza, że przewlekłość Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2. wymierza Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych grzywnę w wysokości 2000 zł (dwa tysiące złotych), 3. oddala wniosek o przyznanie skarżącym sumy pieniężnej; 4. zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżących D. G. i J. G. kwotę 374 (trzysta siedemdziesiąt cztery złote), tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] czerwca 2013 r. do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wpłynęła skarga D. G. i J. G. zatytułowana "wniosek o wszczęcie postępowania". Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r., działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 22 ustawy o ochronie danych osobowych, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie powyższej skargi. Po wniesieniu przez skarżących zażalenia na powyższe postanowienie, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych postanowieniem z dnia [...] września 2014 r., działając na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 61a § 1 k.p.a. oraz w związku z art. 22 ustawy o ochronie danych osobowych, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] grudnia 2013 r. Po wniesieniu skargi na powyższe postanowienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2097/14 uchylił zaskarżone postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] grudnia 2013 r. W uzasadnieniu wskazał m.in., że "Skarżący w piśmie inicjującym postępowanie wyraźnie wskazali na nie tylko społeczny aspekt sprawy (co zostało omówione wyżej) ale także na aspekt osobisty. Zatem wskazali na swój interes prawny polegający na prawie do żądania aby GIODO dokonało kontroli legalności przetwarzania przez pracowników SKO w [...] danych osobowych skarżących poza siedzibą SKO, wynoszenia przez pracowników SKO dokumentów zawierających dane osobowe skarżących do miejsc zamieszkania tych pracowników. (...) "Dlatego organ powinien zwrócić się do skarżących w jakich konkretnie działaniach upatrują naruszenie ich danych osobowych, czy te działania nadal trwają (...)". Tym samym zatem Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych został zobowiązany do przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie przedstawionej w skardze. Powyższy wyrok wraz z aktami administracyjnymi został zwrócony Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych w dniu 7 sierpnia 2015 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych pismem z dnia [...] października 2015 r. nr [...] poinformował pełnomocnika skarżących – A. G., że wyrok wraz z aktami administracyjnymi został zwrócony organowi w dniu 7 sierpnia 2015 r. Jednocześnie zwrócił się o wyjaśnienie, czy pełnomocnictwa udzielone przez skarżących dnia [...] marca 2013 r. do występowania w ich imieniu, są nadal aktualne, czy też zostały odwołane. Ponadto poinformował, że przepisy ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. z 2015 r. poz. 783) wymagają uiszczenia opłaty skarbowej od czynności urzędowej GIODO, a ponadto że w postępowaniu administracyjnym złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa podlega opłacie skarbowej w wysokości 17 zł od każdego stosunku pełnomocnictwa. Zatem na podstawie art. 261 § 1 k.p.a. pełnomocnik A. G. został wezwany do uiszczenia opłaty skarbowej w wysokości 10,00 zł (od skargi) i dwóch opłat skarbowych, każda w wysokości 17,00 zł (od każdego stosunku pełnomocnictwa) w terminie 7 dni od dnia doręczenia powyższego pisma, a także do przesłania do organu dowodów dokonania wpłat. Pismo zawierało pouczenie, że w razie nieuiszczenia w wyżej wymienionym terminie opłaty skarbowej od skargi, zostanie ona zwrócona zgodnie z art. 261 § 2 k.p.a. Pismo to zostało doręczone w dniu [...] października 2015 r. Pełnomocnik skarżących pismem z dnia [...] października 2015 r. wezwał do natychmiastowego wykonania wskazanego już wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2097/14 i załączył pełnomocnictwa skarżących D. G. i J. G. Z kolei pismem z dnia [...] października 2015 r. pełnomocnik skarżących wezwał organ do zapłaty kwoty kosztów sądowych. Następnie pełnomocnik skarżących za pismem z dnia [...] października 2015 r. przekazał dowód uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictw udzielonych mu przez skarżących. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], zwrócił skargę D. G. i J. G. wobec nieuiszczenia w terminie należności tytułem opłaty skarbowej w kwocie 10 zł za wniesienie skargi. Pismem z dnia 25 listopada 2015 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nakazał Działowi Finansowemu zwrócenie skarżącym kwotę 364 zł zasądzonej wskazanym już wyżej wyrokiem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący D. G. i J. G. zarzucili przewlekłe prowadzenie postępowania przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2015 r., II SA/Wa 2097/14 i wnieśli o: 1. o stwierdzenie, że postępowanie przed Generalnym Inspektorem Ochrony Danych Osobowych jest prowadzone w sposób przewlekły oraz iż przewlekłość ta ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2. o przyznanie od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżących kwoty po 21.896,30 zł, tj. połowy kwoty określonej w art. 149 § 2 in fine ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwzględnieniem przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w miesiącu grudniu 2014 r., czyli kwoty 4.379,26 zł, 3. ewentualnie o wymierzenie Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 4. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu – wskazując na opisany powyżej stan faktyczny – podali, że pismem z dnia [...] października 2015 r. (otrzymanym dnia [...] października 2015 r.) organ wezwał do uzupełnienia braków formalnych, w których m. in. dopatrzył się braku opłaty od pełnomocnictwa, które zostało dołączone do pisma z dnia [...] października 2013 r. Podali, iż do przedmiotowego pisma dołączone zostało pełnomocnictwo, w którym udzielają pełnomocnictwa do występowania w sprawie swojemu synowi A. G. Jak wynika z ustawy o opłacie skarbowej, takie pełnomocnictwo jest zwolnione od opłaty skarbowej i w tej sytuacji postępowanie takie należy uznać za prowadzenie postępowania w sposób przewlekły, gdyż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uprawomocnił się w dniu 2 lipca 2015 r., a wysłanie pisma, które nic nie wnosi do postępowania po przeszło trzech i pół miesiącu należy z całą stanowczością zakwalifikować jako prowadzenie postępowania w sposób przewlekły. Z kolei wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżących kwoty określonej w art. 149 § 2 p.p.s.a w maksymalnej wysokości umotywowane jest niezałatwieniem przez organ sprawy od [...] czerwca 2013 r., a więc przez ponad 2 lata. Na koniec zaś stwierdzono, że w związku z tym, iż od wydania wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie minęło prawie siedem miesięcy, zaś od uprawomocnienia trzy i pół, a jedyną czynnością organu było nic nie wnoszące pismo z dnia [...] października 2015 r. (otrzymane dnia [...] października 2015 r.), to należy stwierdzić, iż czynność podjęta przez organ ma na celu wywołanie tylko i wyłącznie iluzorycznego wrażenia, iż jakiekolwiek czynności są podejmowane. Postępowanie takie w sposób oczywisty świadczy, iż poniekąd GIODO przestało być bezczynne, lecz prowadzone postępowanie jest przewlekłe. W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne i odwołując się do stanowiska judykatury stwierdził, iż nie prowadził postępowania w sposób przewlekły. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem przewlekłości postępowania w przedmiocie wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2097/14, zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne; 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności ogłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4. inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a.pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7. akty nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego; 8 bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z przewlekłością organu mamy zatem do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia danej czynności, nie podejmuje jej w terminach określonych przez przepisy prawa. Powyższe oznacza więc, że zarzut przewlekłości powinien się pojawić wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia określonej czynności w zakreślonym terminie i prowadzenia samego postępowania w sposób należycie aktywny, nie przejawia właściwego zaangażowania w jej załatwienie, zaś z drugiej strony nie pozostaje w bezczynności, tj. całkowicie pasywny w prowadzeniu sprawy, czy też inaczej rzecz ujmując, nie "milczy" w sprawie. W myśl art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, a sprawy nie wymagające zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Reasumując, przewlekłość postępowania to brak po stronie organu właściwiej koncentracji w szybkości prowadzenia postępowania administracyjnego. Innymi słowy, jest to ze strony organu niedochowanie należytej staranności w takim zorganizowaniu procedowania, aby zakończyć je w rozsądnym terminie. Wskazać dalej należy, że w myśl art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Z kolei załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Zatem z przytoczonych powyżej przepisów wynika jedna z podstawowych zasad postępowania administracyjnego nakładająca na organy administracji publicznej obowiązek szybkiego i wnikliwego działania, z drugiej zaś strony w sposób jednoznaczny określono w nich terminy i sposób działania. Wobec powyższego przewlekłe prowadzenie postępowania, wskazane już wyżej w art. 3 § 2 pkt 8 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dotyczyć będzie okresu do upływu terminu załatwienia sprawy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że po stronie organu wystąpiły przesłanki przewlekłości postępowania. Do wniosku takiego prowadzi analiza wszystkich czynności usystematyzowanych w porządku chronologicznym. Otóż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2097/14 wraz z aktami administracyjnymi, został zwrócony Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych w dniu 7 sierpnia 2015 r. Dodać w tym miejscu należy, że stosownie do treści art. 286 § 2 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jednakże organ dopiero po przeszło 2 miesiącach, bowiem w dniu [...] października 2015 r. przesłał do pełnomocnika wspomniane już w stanie faktycznym pismo. W pewnym sensie była to ponadto czynność pozorna, bowiem nie dotarło do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych odwołanie pełnomocnictwa przez skarżących. Niezależnie od powyższego pełnomocnik skarżących pismem z dnia [...] października 2015 r. wezwał organ do zwrotu kosztów sądowych, lecz organ dopiero w dniu [...] listopada 2015 r. dopełnił tę powinność, a więc po przeszło miesiącu od wezwania i po przeszło 3 miesiącach od doręczenia wyroku wraz z aktami administracyjnymi. Skoro zatem znacznie przekraczając okres jednomiesięczny, organ nie prowadził żadnych czynności, to świadczy to bezspornie – w ocenie Sądu – o jego opieszałości i niczym nieuzasadnionej zwłoce, co z kolei prowadzi do wniosku o prowadzeniu postępowania w sposób zdecydowanie przewlekły. Ponadto Sąd nie dopatrzył się w rozpoznawanej sprawie żadnych obiektywnych powodów prowadzenia sprawy tak długo i skoro tak, to naruszono zasadę niezbędnej koncentracji w rozumieniu art. 12 k.p.a. Ponadto analogicznie jak w sprawach dotyczących bezczynności organu, w postępowaniu oceniającym ewentualne przewlekle prowadzenia postępowania należy brać pod uwagę fakt dokonania określonych czynności kończących postępowanie, czy też zmierzających do jego zakończenia, a także możliwość ich podejmowania. Natomiast w rozpoznawanej sprawie charakter sprawy w żadnym wypadku – w zestawieniu z wykazaną już wyżej opieszałością pomiędzy poszczególnymi czynnościami procesowymi – nie uzasadniał tak długiego prowadzenia sprawy. Na marginesie zauważyć należy, że wobec tak ustalonego stanu faktycznego organ nie wykonał ponadto obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a., jak również – ewentualnie – z art. 36 § 2 k.p.a. i z tego też powodu należało uznać przewlekłość postępowania jako kwalifikowaną, tj. z rażącym naruszeniem prawa, bowiem brak wykonania obowiązku z cytowanych powyżej przepisów prawa świadczy – w ocenie Sądu – o lekceważeniu skarżących. Nie bez znaczeniu jest tu także fakt, iż przewlekłości dopuścił się organ centralny, który z racji swej wagi i pozycji w systemie organów państwowych, powinien szczególnie przestrzegać terminowości w rozpatrywaniu spraw. Z tego samego też powodu Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 2000 zł, która z jednej strony, mieszcząca się w dolnych granicach określonych w art. 154 § 6 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, jest adekwatna – w ocenie Sądu – do rozmiaru uchybień organu, z drugiej zaś spełni jej charakter dyscyplinujący co do terminowego załatwiania spraw obywateli w przyszłości. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3) i § 1a oraz § 2 w zw. z art. 132, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.