I SAB/Wa 168/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2016 r. sprawy ze skargi M. P. i M. P. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2010 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], ozn. hip. jako [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz M. P. i M. P. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. P. i M. P. (dalej: skarżący) pismem z [...] lutego 2016 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] czerwca 2010 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], ozn. hip. jako [...]. W skardze skarżący zarzucili organowi rażące naruszenie prawa poprzez znaczne przekroczenie terminów załatwienia sprawy. Wskazali też, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., nr [...] wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin załatwienia sprawy wynoszący trzy miesiące od daty doręczenia postanowienia, który to termin upłynął. Wobec powyższego, skarżący wnieśli o: 1) zobowiązanie organu do merytorycznego rozpoznania wniosku w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) stwierdzenie na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), rażącego naruszenia prawa przy wykonywaniu władzy publicznej, polegającego na nieuzasadnionym, przedłużającym się pozostawaniu organu w bezczynności i przewlekłym prowadzeniu postępowania; 3) zasądzenie kosztów postępowania sądowego; ewentualnie o: 4) uwzględnienie skargi w całości przez organ i na zasadzie art. 54 § 3 P.p.s.a. oraz na podstawie art. 104 i n. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej jako "K.p.a.") niezwłoczne zakończenie sprawy w formie ostatecznej decyzji administracyjnej. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że podjęto szereg czynności, zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Ponadto zaznaczył, że pismem z dnia [...] marca 2016 r. poinformował stronę skarżącą o przyczynach niedotrzymania terminu wskazanego w postanowieniu Wojewody i o przewidywanej dacie zakończenia postępowania wskazanej na dzień 30 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a P.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a., uwzględnienie skargi na bezczynność polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu albo dokonania czynności w określonym terminie oraz zobowiązaniu do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy zaistniała bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z art. 35 § 1 i 3 K.p.a., wynika dla organu administracji publicznej obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem, celem tej skargi jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga M. P. i M. P. na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku o ustalenie odszkodowania zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do rozpoznania tego wniosku w zakreślonym w wyroku terminie. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że Prezydent [...] w prowadzonym postępowaniu dopuścił się bezczynności. Organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie. Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowy wniosek wpłynął do organu w dniu [...] czerwca 2010 r. Z akt sprawy wynika również, że równolegle toczyło się postępowanie w sprawie przyznania własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), wszczęte wnioskiem z [...] stycznia 1949 r. Z ust. 5 powyższego przepisu dekretowego wynika, że w przypadku złożenia wniosku o przyznanie własności czasowej, kwestia ustalenia odszkodowania musi być poprzedzona ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy przyznania wieczystego użytkowania gruntu. Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] Prezydent [...] umorzył postępowanie w sprawie z wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Dopiero wydanie tej decyzji daje podstawę do rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania, a zatem, od tego momentu należy liczyć bieg termin do załatwienia przedmiotowego wniosku o ustalenie odszkodowania, określony w art. 35 § 3 K.p.a. Tymczasem pomimo upływu dwóch lat, Prezydent [...] nie zakończył postępowania zainicjowanego tym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. Z tego względu, Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z [...] czerwca 2010 r. o przyznanie odszkodowania w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, w ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin czteromiesięczny dla załatwienia wniosku odszkodowawczego jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia w sprawie. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę okoliczności związane z brakiem możliwości rozstrzygnięcia wniosku o ustalenie odszkodowania ze względu na toczące się postępowanie z wniosku o przyznanie własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości, a także charakter sprawy oraz znaną Sądowi z urzędu ilość spraw z zakresu odszkodowań za tzw. nieruchomości warszawskie, Sąd doszedł do przekonania, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł na podstawie art. 149 § 1 i § 1a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak w pkt 1-2 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. art. 202 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U z dnia 5 listopada 2015 r., poz. 1800).