I SAB/Wa 331/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Magdalena Durzyńska Protokolant referent stażysta Anna Głowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi T. C. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku T. C. z dnia 15 maja 2008 r. o przyznanie odszkodowania za gospodarstwo rolne położone w [...] przy ul. [...] oznaczone nr hip [...]; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz T. C. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. T. C. pismem z dnia 9 września 2015 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za gospodarstwo rolne. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. T. C. złożył do Prezydenta [...] wniosek z dnia 15 maja 2008 r. o przyznanie odszkodowania za gospodarstwo rolne położone w [...] przy ul. [...] oznaczone nr hip [...]. Minister Infrastruktury i Rozwoju, na skutek wniosku T. C., decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] listopada 1963 r. nr [...] w sprawie ustalenia odszkodowania za działkę rolną położoną w [...] przy ul. [...] nr hip. [...], na rzecz byłego właściciela gruntu J. C. Pismem z dnia 15 grudnia 2014 r. T. C. podtrzymał wniosek z dnia 15 maja 2008 r. o przyznanie odszkodowania za gospodarstwo rolne. T. C. pismem z dnia 4 maja 2015 r. wniósł do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie w terminie przez Prezydenta [...] sprawy o ustalenie odszkodowania. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione oraz wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy w ciągu trzech miesięcy od dania otrzymania postanowienia. Prezydent otrzymał postanowienie w dniu 28 lipca 2015 r. W skardze na bezczynność skarżący wniósł o zobowiązanie Prezydenta do wydania, w terminie 1 miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, decyzji administracyjnej w sprawie przyznania i wypłacenia odszkodowania za gospodarstwo rolne, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Prezydent wskazał, że pełnomocnik skarżącego został wezwany do przedłożenia dokumentów potwierdzających prawa podmiotowe wnioskodawcy do ubiegania się o odszkodowanie oraz do podania adresów pozostałych współwłaścicieli nieruchomości lub ich następców prawnych. Ponadto do zakończenia postępowania niezbędne jest określenie dokładnego położenia granic nieruchomości z rozliczeniem jej powierzchni według obecnej ewidencji gruntów oraz ustalenie, od kiedy poprzedni właściciele prowadzili na przedmiotowej nieruchomości gospodarstwo rolne. Pełnomocnik stron został poinformowany, przewidywalny termin wydania rozstrzygnięcia w sprawie to 31 sierpnia 2016 r. Prezydent m.st. Warszawy postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] nr hip. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie, w związku z wydaniem przez Prezydenta [...] postanowienia z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. nr [...] - orzekanie o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe. Zawieszenie postępowania w sprawie rozpoznania wniosku z dnia 15 maja 2008 r. powoduje bowiem, iż brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Postanowienie Prezydenta z dnia [...] czerwca 2016 r. stanowi bowiem akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego, po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji. Inaczej mówiąc, Sąd w ramach oceny skargi na bezczynność organu, czy przewlekłe prowadzenie postępowania, nie jest uprawniony do kontroli postanowienia organu I instancji o zawieszeniu postępowania. Z tych też względów, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu w sprawie (pkt 1 sentencji wyroku). Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność (jak w niniejszej sprawie) lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie wniosek o odszkodowanie z dnia 15 maja 2008 r. wpłynął do Prezydenta w dniu 16 maja 2008 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] listopada 1963 r. w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...] nr hip. [...] na rzecz byłego właściciela gruntu J. C. W dniu 3 grudnia 2014 r. wypłynęło do Prezydenta [...] pismo z Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju z informacją, że do Ministerstwa nie wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Do pisma dołączono akta przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia 15 grudnia 2014 r. pełnomocnik T. C. podtrzymał wniosek z dnia 15 maja 2008 r. o przyznanie odszkodowania za gospodarstwo rolne. Następnie Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. uznał zażalenie na niezałatwienie w sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin załatwienia sprawy, w ciągu trzech miesięcy od dania otrzymania postanowienia. Prezydent otrzymał postanowienie w dniu 28 lipca 2015 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że po otrzymaniu ww. postanowienia organ nie podjął jakiegokolwiek działania zmierzającego do merytorycznego zakończenia postępowania. Organ po uzyskaniu informacji o uprawomocnieniu się decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. podjął czynności w sprawie dopiero w dniu 18 marca 2016 r., kiedy zwrócił się do Archiwum Państwowego w [...] o akt notarialny sporządzony w dniu [...] marca 1940 r. i plan części nieruchomości. Ponadto złożył wniosek o wydanie odpisu dokumentu z akt księgi wieczystej nieruchomości. Jednocześnie wezwał pełnomocnika strony do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie dodatkowej dokumentacji niezbędnej do udowodnienia praw podmiotowych stron do ubiegania się o odszkodowanie. Jednocześnie poinformował pełnomocnika skarżącego, że decyzja zostanie wydania w terminie do dnia 31 sierpnia 2016 r. Nie sposób nie zauważyć, że powyższe działania organ podjął dopiero w konsekwencji wniesienia przez skarżącego skargi na bezczynność Prezydenta. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak podejmowana działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy przez tak długi okres czasu (od grudnia 2014 r. do marca 2016 r.) pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie przez ponad czternaście miesięcy nie informował stron o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (punkt 3 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).