II SA/Gl 185/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi T. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnienia do kierowania pojazdami 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty K. z dnia [...] roku nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz skarżącego kwotę 697 złotych (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. (sygn. [...]) orzeczono w stosunku do T. O. zam. w K. przy ul. [...], między innymi, zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych wymagających posiadania uprawnień kategorii B, na okres dwóch lat. Jednocześnie zobowiązano skazanego do zwrotu prawa jazdy kategorii B właściwemu organowi. Sąd powszechny zawiadomił Starostę [...] o wydanym orzeczeniu (po jego uprawomocnieniu się) dnia 8 lipca 2015 r. W związku z powyższym organ administracji dnia 13 lipca 2015 r. wszczął postępowanie w sprawie skierowania T. O. na badanie lekarskie w zakresie przeciwskazań do kierowania pojazdami (bądź ich braku) oraz w zakresie psychologii transportu. Jednocześnie wystąpił do T. O. o zwrot dokumentu stwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami do depozytu. Jednakże strona dnia 29 lipca 2015 r. złożyła oświadczenie, iż dokument został zgubiony. Decyzją z dnia [...] r., działając na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, Starosta [...] orzekł o cofnięciu T. O. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. W uzasadnieniu powołał się na wspomniany wyżej wyrok SR w C. Wnioskiem z dnia 26 października 2015 r. T. O. wystąpił o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii C i C+E. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...] odmówił T. O. zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C oraz C+E. W uzasadnieniu podniósł, że w stosunku do wnioskodawcy został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów wymagających prawa jazdy kategorii B. Zgodnie zaś z art. 12 ust. 1 pkt i 3 ustawy, prawo jazdy nie może zostać wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów – w okresie i zakresie obowiązywania zakazu. Odwołanie od tej decyzji złożył T. O. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarzucił w nim przede wszystkim, iż przywołany w decyzji organu I instancji przepis, nie mógł zostać zastosowany w przypadku odwołującego się. W stosunku do T. O. orzeczono jedynie zakaz prowadzenia pojazdów wymagających uprawnień w zakresie kategorii B. Nie można więc odmówić wydania prawa jazdy w innych, niż wskazane w wyroku sądu powszechnego, kategoriach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało skarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu odwoławczego prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocny zakaz prowadzenia pojazdów. Zgodnie zaś z art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami reguła powyższa rozciąga się również na przypadku zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył T. O. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, zarzucił Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu: - błędne zastosowanie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w aktualnym brzmieniu, gdy zdaniem skarżącego organ winien zastosować powyższy przepis w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej ustawę o kierujących pojazdami z dnia 26 czerwca 2014 r, - naruszenie art. 182 ustawy Kodeks karny wykonawczy poprzez zatrzymanie prawa jazdy kategorii innej niż orzeczona w wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...]r. (sygn. [...]). Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Przyznał, iż wykładania art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu sprzed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. budziła wątpliwości, co do tego czy można przy orzeczeniu środka karnego w postaci zakazu kierowania pojazdami wymagającymi prawa jazdy kategorii B cofnąć osobie, co do której orzeczono taki nakaz, uprawnienia innych kategorii. Jednakże podniósł, iż nie do zaakceptowania jest sytuacja, że osoba, co do której orzeczono wspomniany wyżej zakaz, będzie mogła kierować dalej samochodem ciężarowym (kategoria C i C+E). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek zasadniczo z innych powodów niż podniesione w skardze. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] nie mogą ostać się w obrocie prawnym. Na początku należy stwierdzić, iż przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa "zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kat. C, C+E i wydania wtórnika prawa jazdy w tym zakresie". Zwrot prawa jazdy może nastąpić jednak tylko w sytuacji, gdy wcześniej zostało ono zatrzymane. Zgodnie z art. 102 ust. 2 (in principio) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U z 2015 r. poz. 155 ze zm.) "zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej". Jak wynika z akt administracyjnych T. O. nie miał zatrzymanego prawa jazdy kategorii C oraz C+E. Zatem bezprzedmiotowe było wydanie w sprawie decyzji o odmowie zwrotu (czy też o zwrocie) zatrzymanego prawa jazdy, które zatrzymane nie było. W tym zakresie skład orzekający uznał, iż osnowa kontrolowanej decyzji jest błędna. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku rozstrzygnięcia zawartego w drugiej części osnowy skarżonej decyzji jakim jest odmowa wydania wtórnika prawa jazdy. Wydanie takiego wtórnika bez wątpienia jest czynnością materialno-techniczną. Jak trafnie stwierdził WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 14 maja 2015 r. (sygn. III SA/Gd 270/15 – za www.orzeczenia.nsa.gov.pl) "z analizy treści art. 18 ust. 2 ustawy z 2011 r. o kierujących pojazdami wynika, że organ wydając na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy nowy dokument prawa jazdy, po dokonaniu w nim zmian, w istocie dokonuje fizycznej wymiany dokumentu stanowiącego dowód posiadania przez określoną osobę uprawnienia do kierowania pojazdami. Zatem nowy dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2, odnośnie poświadczenia posiadania uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi, jedynie powtarza zapisy zawarte w dokumencie pierwotnym, a zmiany w nim wprowadzane dotyczą danych wnioskodawcy, niezwiązanych z posiadanym uprawnieniem do kierowania pojazdami. Dokonana w tym trybie wymiana prawa jazdy nie wpływa w żaden sposób na zakres uprawnień lub obowiązków wnioskodawcy. Tym samym należy stwierdzić, że art. 18 ust. 2 pkt 2 nie stanowi podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej. Wydanie nowego dokumentu prawa jazdy na podstawie art. 18 ust. 2 stanowi czynność z zakresu administracji publicznej (czynność materialno-techniczna)". W ocenie składu orzekającego odmowa dokonania czynności materialno-technicznej powinna nastąpić w drodze decyzji administracyjnej. Jednakże organ, przed jej wydaniem, powinien dokonać oceny, czy w świetle obowiązującego prawa wydanie takiego wtórnika jest dopuszczalne. Na marginesie sprawy Sąd zwraca uwagę, iż dokonana przez organ II instancji wykładnia art. 12 ust. 2 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami może budzić wątpliwości (przynajmniej w odniesieniu do rozpatrywanej sprawy). Należy bowiem zwrócić uwagę, iż wyrok Sądu Rejonowego zawierający orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wymagających posiadania uprawnień kategorii B na okres dwóch lat zapadł dnia 16 września 2014 r. Uprawomocnił się zaś 24 września 2014 r. Zgodnie z ówcześnie obowiązującym brzmieniem art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami art. 12 ust. 1 pkt 2 mógł znaleźć zastosowanie "wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy". Możliwość zastosowania powyższego rozwiązania w odniesieniu do osób ubiegających się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy pojawiła się dopiero po wejściu w życie ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. poz. 970). Warto tu jednak zwrócić uwagę na art. 3 ustawy nowelizującej. Zgodnie z nim "przepis art. 12 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą ma zastosowanie do osób wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy" – co nastąpiło 25 października 2014 r. Zatem w odniesieniu do skarżącego należało zastosować art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu sprzed nowelizacji. Biorąc jednak pod uwagę wyżej wskazane (zasadnicze) przyczyny wydania wyroku uchylającego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., rozwijanie powyższego wątku zdaje się zbędnie. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy sprawy organ administracji wezwie T. O. do sprecyzowania jego wniosku. Jeśli domaga się on zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kat. C i C+E wówczas Starosta [...] winien rozważyć umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Jeśli zaś skarżący będzie domagał się wydania wtórnika prawa jazdy, wówczas organ ustali, czy w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 18 ustawy o kierujących pojazdami. W tym zakresie weźmie również pod uwagę wskazówki zawarte w przytoczonym wyżej wyroku WSA w Gdańsku.