I SA/Kr 560/16

PostanowienieWSA w Krakowie2016-07-07

Skład orzekający: Monika Rudzka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania, może zostać zwolniona od tych kosztów i otrzymać adwokata z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym?
Ratio decidendi
Instytucja prawa pomocy ma na celu zapewnienie osobie wnioskującej możliwości skorzystania z przysługujących jej uprawnień, gdy znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie związanych z tym kosztów. Osoba fizyczna, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania, ma prawo do całkowitego prawa pomocy, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy.
Stan faktyczny
Skarżący W.O. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w związku ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej odmawiającą umorzenia zaległości w podatku VAT. Skarżący przedstawił swoją trudną sytuację życiową, wskazując na brak dochodów, problemy zdrowotne (alkoholizm, leczenie psychiatryczne), utratę pracy i majątku, a także obciążenia rodzinne (troje dzieci, sprawa o alimenty). Po uzupełnieniu wniosku na formularzu PPF, sąd ocenił, że skarżący wykazał przesłanki do przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie.
Rozstrzygnięcie
I) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; II) ustanowić dla W.O. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.O. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 kwietnia 2016 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r. p o s t a n a w i a I) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; II) ustanowić dla W.O. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 kwietnia 2016 roku w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2013 rok. skarżący W.O. pismem z dnia 6 czerwca 2016 roku poinformował, że nie jest w stanie ponieść tej opłaty ze względu na tragiczną sytuację życiową, w której się znalazł. Wnioskodawca jest trzeźwiejącym alkoholikiem przebywającym na leczeniu w Szpitalu Psychiatrycznym. Został zwolniony z pracy, nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi, a żona wniosła sprawę o alimenty na troje dzieci. Do pisma załączone zostały dokumenty potwierdzające stan zdrowia wnioskodawcy oraz fakt rozwiązania z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia z dniem 15 stycznia 2016 roku. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, skarżącemu został przesłany formularz "PPF" celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie W.O. uzupełnił brak. Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4 formularza wynika, że skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jego rzecz adwokata z urzędu. We wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną D.O. oraz trojgiem dzieci: córką J. ur. 2001 r., synem M. ur. 2003 r. i córką N. ur. 2014 r. Ich miesięczny dochód wynosi 717,30 zł i stanowi go zasiłek dla bezrobotnych pobierany przez żonę wnioskodawcy. Skarżący nie dysponuje żadnym majątkiem, wszystkie jego dobra zostały zlicytowane przez komornika. Posiada wierzytelność na kwotę ok. 4 mln. zł, której nie może odzyskać. Żona wnioskodawcy jest współwłaścicielką domu w ½ części w kredycie hipotecznym, zajętego przez komornika. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, iż w roku 2013 firma C.nie wypłaciła mu należności w kwocie ok. 3,5 mln za przeprowadzenie usługi w dwóch szpitalach. Skarżący prowadził wówczas działalność w ramach dwóch firm: FHU V. i V. s.c. Od tego momentu skarżący nie był w stanie uregulować należności podatkowych, do ZUS, dla pracowników, czy hurtowni. Do chwili obecnej nie jest w stanie się podnieść. Ma kilkanaście postępowań komorniczych, stracił wszystko. Został zwolniony z pracy, jest alkoholikiem i leczy się psychiatrycznie. Alimenty na dzieci wynoszą 900 zł. Skarżący nie reguluje swoich wydatków ze względu na brak dochodów. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie osobie wnioskującej szeroko rozumianego prawa do sądu, a wiec możliwości skorzystania ze wszystkich przysługujących stronie uprawnień, jeżeli znajduje się ona w położeniu uniemożliwiającym poniesienie związanych z tym kosztów we własnym zakresie. Przyznanie prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie na jego rzecz adwokata z urzędu. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie tego prawa we wnioskowanym zakresie. W ocenie orzekającego W.O. uwiarygodnił, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy w pełnym zakresie. Skarżący nie dysponuje żadnym źródłem dochodów, ani składnikami majątkowymi. Od pół roku pozostaje bez pracy, nie posiada środków na bieżące utrzymanie. Ma problemy alkoholowe, pozostaje w leczeniu psychiatrycznym po próbie samobójczej. Żona wnioskodawcy jest osobą bezrobotną pobierającą zasiłek w kwocie 717,30 zł, a na jej utrzymaniu pozostaje troje dzieci. Okoliczności te wskazują jednoznacznie, że opłacenie we własnym zakresie kosztów sądowych oraz wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika przekracza możliwości płatnicze skarżącego. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło