I SA/Rz 466/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska / spr./ WSA Grzegorz Panek Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie i umarza postępowanie administracyjne w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego J. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Rz 466/16 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej (dalej: DIS), po rozpatrzeniu wniosku J. K. (dalej: Skarżący), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2015r., nr [...], określającej Skarżącemu wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok z tytułu odpłatnego zbycia w drodze umowy sprzedaży udziału w prawie własności niezabudowanej nieruchomości gruntowej w kwocie 14.028zł. DIS wskazał, że decyzja organu I instancji została doręczona Skarżącemu w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r. poz. 613 ze zm.) - dalej: O.p., w dniu 4 stycznia 2016r., zatem czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 18 stycznia 2016r. (art. 233 § 2 pkt 1 O.p.). Skarżący złożył odwołanie osobiście w Urzędzie Skarbowym w dniu 4 lutego 2016r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, wskazując na brak winy w jego uchybieniu, wynikający z nieprawidłowego - z naruszeniem art. 148 § 1 O.p. – doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania i decyzji w sprawie, co spowodowało, że skarżący nie wiedział o toczącym się postępowaniu i wydaniu decyzji. Skarżący podniósł, że brak wiadomości o awizowaniu poleconej przesyłki był przyczyną braku świadomości o toczącym się postępowaniu. Podał, że w dniu 21 grudnia 2015r. (wskazanej na kopercie dacie awizowania przesyłki) pod wskazanym adresem przebywał dorosły domownik, brak jest również informacji o próbie doręczenia sąsiadowi i odmowie oddania pisma adresatowi. Wskazał również, że o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania dowiedział się w dniu 29 stycznia 2016r. Postanowieniem z dnia [...] marca 2016r., DIS stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2015r. - na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Zdaniem DIS, uchybienie terminowi do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie jest oczywiste i zostało potwierdzone w ww. postanowieniu z dnia [...] grudnia 2015r. Odnosząc się do argumentacji Skarżącego przedstawionej we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, DIS podniósł, że zarówno postanowienie o wszczęciu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowania, jak i decyzja w sprawie określenia Skarżącemu wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok z tytułu odpłatnego zbycia w drodze umowy sprzedaży udziału w prawie własności niezabudowanej nieruchomości gruntowej zostały prawidłowo skierowane na adres zamieszkania J. K. i doręczone w trybie art. 150 O.p. Wyjaśnił, że doręczenie w tym trybie stanowi fikcję prawną polegającą na uznaniu doręczenia za skuteczne, mimo że strona postępowania faktycznie nie zapoznała się z treścią kierowanej do niej korespondencji. Doręczenie w tym trybie znajduje zastosowanie wówczas, gdy niemożliwe jest doręczenie korespondencji w taki sposób, by strona postępowania mogła się nią faktycznie zapoznać. Organ odwoławczy podkreślił, że wszystkie kierowane do Skarżącego pisma nie były faktycznie odbierane, awizowano je przez pozostawienie informacji o nich w skrzynce oddawczej, gdyż nie było możliwości ich doręczenia adresatowi. Decyzja organu I instancji została poprawnie uznana za doręczoną w dniu 4 stycznia 2016r. W ocenie DIS, Skarżący nie uprawdopodobnił, że przekroczenie terminu nastąpiło bez jego winy, gdyż wielokrotne nieodbieranie kierowanej do niego korespondencji pod adresem wskazywanym jako adres zamieszkania wskazuje na znamiona winy polegającej na niedbalstwie w prowadzeniu własnych spraw lub celowe działanie, co nie może uzasadniać przywrócenia terminu na podstawie art. 162 O.p. Skargę na postanowienie DIS wniósł J. K., domagając się uchylenia w całości zaskarżonego aktu i przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez organ I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono rażące naruszenie norm procesowego prawa podatkowego, zawartych w art. art. 120, 121, 122 i następnych O.p., w szczególności: - rażące naruszenie prawdy obiektywnej przez przeprowadzenie postępowania podatkowego w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych (art. 121 i 122 O.p.), rażące naruszenie zasady nakazującej organowi podatkowemu poszukiwanie prawdy materialnej przez naruszenie obowiązku zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego w administracyjnej sprawie podatkowej (art. 187 O.p.) tj. niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych w sprawie, jak przemilczenie opinii o pracy listonosza, - wydanie zaskarżonego postanowienia przed wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności w sprawie, gdyż organ nie zwrócił się do Skarżącego o wyjaśnienie okoliczności braku podjęcia korespondencji kierowanej przez organ podatkowy, a jedynie przyjął wyjaśnienia od Poczty Polskiej w sprawie awizowania przesyłki (rażące naruszenie zasad zawartych w art. 122 i 187 O.p.), - naruszenie zasady zawartej w art. 200a O.p. umożliwiającej organowi odwoławczemu przeprowadzenie rozprawy z urzędu w celu ustalenia i wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego sprawy, - łamanie zasady słuszności i sprawiedliwości podatkowej oraz zasady nakazującej orzekanie w razie wątpliwości na korzyść podatnika (art. 120, 121 § 1 i art. 124 O.p.). W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dacie wskazanej jako data awizowania (21 grudnia 2015r.) pod wskazanym na przesyłce adresem przebywał dorosły domownik. Brak ponadto informacji o podjętej próbie doręczenia sąsiadowi i odmowie oddania pisma adresatowi. Wskazano również na błędy polegające na braku daty i zniekształceniu nazwiska na "awizo". W odpowiedzi na skargę DIS podtrzymał argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718, dalej: P.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Zgodnie z art. 150 § 1, 2, 3 i 4 O.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 O.p.: operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. – Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczenia pisma przez operatora pocztowego; pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy/miasta w przypadku doręczenia pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę; zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscach wskazanych, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, lub gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczania, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata; w przypadku niepodjęcia pisma w tym terminie pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej lub urzędzie gminy; w przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu (chodzi o 14 dni), a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Instytucja postępowania uregulowana w art. 150 O.p. zawiera w sobie fikcję faktyczną, a mianowicie domniemanie, że przesyłka została doręczona adresatowi, mimo iż faktycznie (fizycznie) przesyłka nie została mu doręczona. Niewątpliwie przepisy tego artykułu należy stosować przy zachowaniu rygoryzmu, co do spełnienia wszystkich elementów hipotezy przepisu dla przyjęcia zrealizowania się dyspozycji, ponieważ zastosowanie tego przepisu wiąże się z określonymi skutkami procesowymi dla adresata przesyłki. Tymczasem z dołączonej do skargi kserokopii zawiadomienia, o którym mowa w art. 150 § 2 O.p. (karta 41 akt sądowych) wynika, że na zawiadomieniu tym brak jest daty oraz wskazano, że przesyłka jest adresowana do "J. K.". W trakcie postępowania wyjaśniającego i prowadzonej w związku z tym korespondencji pomiędzy organem I instancji, a Pocztą Polską S.A., operator wyznaczony ponownie użył niewłaściwego nazwiska adresata w piśmie z dnia 1 marca 2016r. Organ I instancji zwracając się do operatora (pismo z dnia 24 lutego 2016r.; karta 18 akt administracyjnych) zauważył, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki: zaznaczono pkt 2. : "Z powodu niemożności doręczenia w sposób wskazany w pkt 1, przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata" nie odnotowano dat awizowania przesyłki, ani pierwszego, ani drugiego); datownik: "2015-12-21" oraz odcisk pieczątki "Awizowano filia UP [...]" przyłożono w miejscu, gdzie nie można go przypisać do konkretnego punktu na potwierdzeniu odbioru. Z kolei na kopercie zawierającej przesyłkę widnieje odcisk pieczęci "AWIZOWANO POWTÓRNIE" jednak nie uzupełniono w nim daty i podpisu. Organ stwierdził, że "powyższe powoduje niepewność co do skuteczności doręczenia przez ww. przesyłki. Dlatego zwrócił się o wyjaśnienie wyżej przedstawionych nieścisłości. Odpowiadając na to pismo Poczta Polska S.A., między innymi, wskazała że omówiono z pracownikami zasady prawidłowej awizacji, zobowiązano do starannego dokonywania wpisu na przesyłkach i zwrotnych potwierdzeniach odbioru. Zatem to organ podatkowy określił stwierdzone uchybienia w wypełnieniu "zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki" i koperty zawierającej przesyłkę jako nieścisłości, które powodują niepewność, co do skuteczności doręczenia przesyłki. W tym kontekście stanowczość stwierdzenia organu II instancji, co do skuteczności doręczenia musi budzić poważne wątpliwości, natomiast przesądzającym o uznaniu przez Sąd, że nie nastąpiło skuteczne doręczenie przesyłki są wadliwości w wypełnieniu zawiadomienia o pozostawieniu pisma (art. 150 § 2 O.p.). Jak już wskazano, wypełniając to zawiadomienie doręczyciel nie wskazał daty oraz pomylił nazwisko adresata. W sytuacji faktycznej, objętej przepisami art. 150 O.p., na etapie złożenia (przechowywania) pisma w placówce pocztowej "fizyczny kontakt" z adresatem ma zawiadomienie o pozostawieniu pisma (art. 150 § 2 O.p.). Z tego właśnie zawiadomienia adresat dowiaduje się o próbie doręczenia mu przesyłki, a co więcej o możliwości jej odbioru – w realiach sprawy – w placówce pocztowej, przy czym musi mieć pewność co do daty złożenia pisma – z uwagi na bieg terminów przechowywania i pewność co do tego, że jest adresatem tego pisma. Nawet drobna omyłka w zakresie personaliów adresata przy prawidłowym adresie, ale również przy braku daty nie uprawnia do stwierdzenia, że wypełniono wszystkie warunki do przyjęcia fikcji doręczenia w rozumieniu art. 150 § 4 O.p. Przyjęcie bowiem skutków procesowych w sytuacji braku fizycznego doręczenia przesyłki stronie, musi być poprzedzone wypełnieniem wszystkich niezbędnych, ustawą przewidzianych, warunków takiego domniemania. W konsekwencji więc Sąd stwierdza, że decyzja organu I instancji nie została skutecznie doręczona Skarżącemu, co powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a.). Wobec żądań zawartych w skardze, należy wyjaśnić, że z uwagi na to, iż kompetencje sądu administracyjnego, co do zasady, mają charakter kasacyjny (wyjątki od tej zasady nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie) nawet w sytuacji, gdyby Sąd stwierdził powody do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nie mógłby tego uczynić, bo nie ma takich uprawnień. Wobec uwzględnienia skargi, żądanie przywrócenia terminu jest bezprzedmiotowe, gdyż Sąd stwierdza, że decyzja wydana przez organ I instancji nie została skutecznie doręczona, a wobec tego nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania. Sąd nadmienia jedynie, że sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 200a O.p. przez organ II instancji jest niezasadny, gdyż rozprawę organ odwoławczy przeprowadza w toku postępowania. W sytuacji, gdy organ stwierdza (chociażby nieprawidłowo), że postępowanie odwoławcze nie zostało skutecznie uruchomione (odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia), to organ odwoławczy nie ma możliwości przeprowadzenia rozprawy. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego, które ograniczają się do równowartości wpisu uiszczonego przez Skarżącego od skargi, Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.