II SA/Po 477/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2016 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] kwietnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Starosta [...] ostateczną decyzją z [...] 2015 r. nr [...], skierował W. K., [...], zam. w [...] przy ul. [...] posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B , na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Następnie, decyzją z 12 lutego 2016 r. nr [...] Starosta [...] cofnął W. K. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B ([...]), dokument nr [...], druk [...], wydane dnia [...] 2016 r. przez Starostę [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż w dniu 12 października 2015 roku wpłynęło orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 28 września 2015 roku, w którym uprawniony do badań kierowców lekarz z [...] Centrum Medycyny Pracy w [...] stwierdził u W. K. istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Następnie w dniu 29 stycznia 2016 roku do organu wpłynęło pismo z [...] Centrum Medycyny Pracy w [...] wraz z orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia 20 stycznia 2016r wykonanym w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. , w którym to lekarz uprawniony do badań kierowców orzekł , w trybie odwoławczym, iż wobec W. K. istnieją przeciwwskazania zdrowotne do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Dalej organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 103 ust.1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami Starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W związku z powyższym organ orzekł jak w sentencji decyzji. Odwołanie złożył W. K. wnosząc o uzupełnienie materiału dowodowego w niniejszej sprawie o szczegółową dokumentacje medyczną w oparciu, o którą nastąpiło cofnięcie uprawnienia kategorii B. Podniósł, iż oba wydane orzeczenia lekarskie nie zostały uzasadnione i nie poznał jakie to przeciwwskazania zdrowotne uniemożliwiają mu prowadzenie pojazdów. Nie zostały mu udostępnione żadne wyniki badań oraz wnioski wyciągnięte z tych badań, a które miały by przełożenie na treść wydanej decyzji. W związku z tak prowadzonym postępowaniem nie miał żadnej możliwości weryfikacji treści wydanych w sprawie zaświadczeń i orzeczeń lekarskich. W. K. podkreślił, iż jest kierowcą zawodowym i utrata prawa jazdy uniemożliwia mu wykonywanie zawodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Kolegium wyjaśniło w uzasadnieniu, iż bezspornym w sprawie jest, że W. K. decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia [...] 2015r. został skierowany na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W wyniku przeprowadzonego badania lekarskiego w [...] Centrum Medycyny Pracy w [...], orzeczeniem nr [...] z dnia 28 września 2015r. stwierdzono u odwołującego się istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Następnie w wyniku złożonego wniosku o ponowne badania i wydanie orzeczenia w trybie odwoławczym, orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia 20 stycznia 2016r. wydanym przez Instytut Medycyny Pracy w Lodzi również stwierdzono u strony istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Ponadto w orzeczeniu tym został wyznaczony na 19 stycznia 2017r. termin ponownego badania lekarskiego. Dalej organ odwoławczy wskazał przepis art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, z którego wynika, że w przypadku stwierdzenia w orzeczeniu lekarskim istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami organ jest zobligowany do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Decyzja podejmowana w tym trybie nie ma charakteru uznaniowego. Organ wydając decyzję w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami opiera się wyłącznie na opinii lekarza uprawnionego do badań lekarskich, do którego został skierowany kierowca i związany jest wydanym orzeczeniem lekarskim. Orzeczenie lekarskie stanowi dokument urzędowy, w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a.. a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, a organ administracji nie ma możliwości weryfikacji przesłanek na podstawie, których zostało wydane, ma tylko obowiązek uwzględnić jego treść. Kolegium zaznaczyło, że starosta, jak też organ odwoławczy, nie dokonuje samodzielnie żadnych ustaleń, co do stanu zdrowia kierowcy, jak również nie jest uprawniony do oceny okoliczności, na podstawie których wydane zostało właściwe orzeczenie lekarskie. Ma on jedynie obowiązek uwzględnić treść orzeczenia lekarskiego i wydać decyzję w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy w sytuacji, gdy stwierdzono w nim przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami. Podkreślić należy, że postępowanie, którego celem jest ocena stanu zdrowia kierowcy, jest prowadzone przez uprawnionych lekarzy posiadających szczególne uprawnienia i kwalifikacje w tym zakresie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł W. K. podtrzymując zarzut, iż orzeczenia lekarskie oprócz wskazania, iż istnieją przeciwwskazania zdrowotne dla kierowania pojazdami nie wskazują jakiego typu są to przeciwwskazania, z jakim rozpoznaniem. Nie przedstawiono mu wyników badań oraz co ważniejsze wniosków na podstawie badań wyciągniętych. Zdaniem strony powyższe stanowi naruszenie przepisu art. 7 i 9 K.p.a. Zdaniem strony pozbawiono go możliwości odniesienia się do wniosków wyprowadzonych z wyników badań jego zdrowia. Zdaniem strony materiał dowodowy zawiera braki , które uniemożliwiają mu poznanie przyczyn pozbawienia go uprawnień do kierowania pojazdami . Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz.U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącego. Materialnoprawną podstawę dla wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] stanowił przepis art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j.Dz. U z 20165 r., poz. 627 ze zm.). Zgodnie z tą regulacją, starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Zawarte w tym przepisie sformułowanie "starosta wydaje decyzję" wskazuje na bezwzględnie obowiązujący charakter tego przepisu. Oznacza to, że wydanie decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu i jego ocenie co do zasadności wydania takiej decyzji. W przypadku bowiem stwierdzenia przez uprawnionego lekarza w orzeczeniu lekarskim istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez stronę pojazdami silnikowymi, starosta ma obowiązek wydania decyzji cofającej kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami. Postępowanie prowadzone przez starostę ogranicza się zatem do uwzględnienia orzeczenia lekarskiego. Starosta nie dokonuje samodzielnie żadnych ustaleń co do stanu zdrowia kierowcy, jak również nie jest uprawniony do oceny okoliczności, na podstawie których wydane zostało właściwe orzeczenie lekarskie. Ma on jedynie obowiązek uwzględnić treść orzeczenia lekarskiego i wydać decyzję w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy w sytuacji, gdy stwierdzono w nim przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami. Samorządowym Kolegium Odwoławczym trafnie zatem zauważyło, iż organ administracji jest związany treścią orzeczenia lekarskiego, stwierdzającego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, a orzeczenie to nie podlega jego ocenie co do prawidłowości ustaleń dokonanych przez uprawnionego lekarza. Postępowanie, którego celem jest ocena stanu zdrowia kierowcy jest prowadzone przez uprawnionych lekarzy posiadających szczególne uprawnienia i kwalifikacje w tym zakresie. Orzeczenie lekarskie wydawane w tym szczególnym, odrębnym trybie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a. Oznacza to, że orzeczenie stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone i korzysta z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. W postępowaniu dotyczącym cofnięcia prawa jazdy, organ administracji publicznej ustala natomiast, czy w stosunku do strony zostało wydane skierowanie na badania lekarskie we właściwym trybie, czy wykonany został obowiązek poddania się badaniu i czy zostało sformułowane ostateczne orzeczenie lekarskie o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W ocenie Sądu organy obu instancji wydając kwestionowane decyzje nie wywiązały się z tego obowiązku. W rozpatrywanej sprawie organy administracji cofnęły W. K. uprawnienie do prowadzenia pojazdów kategorii B w oparciu o wydane w trybie odwoławczym w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 20 stycznia 2016r, stwierdzające istnienie u wyżej wymienionego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowana pojazdami mechanicznymi. W tym miejscu zauważyć należy, iż zgodnie z art. 75. ust. 1 pkt 5 ustawy o kierowaniu pojazdami badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanym dalej "badaniem lekarskim" podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Badanie takiej osoby przeprowadza się na podstawie skierowania (art. 75 ust. 2 pkt 2 posłanej ustawy). W przedmiotowej sprawie takie skierowanie zawiera wydana na podstawie art. 99 ust. 1 pkt lit. b ostateczna decyzja Starosty [...] z [...] 2015 r. Zgodnie z tym przepisem starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Starosta wydaje taką decyzję z urzędu na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych (art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. a powołanej ustawy). Tryb prowadzenia badań lekarskich, w tym tryb odwoływania się od ich treści , uregulowany został w przepisach powołanej ustawy oraz w akcie wykonawczym – rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (DZ.U. z2014 r. ,poz. 949 ze zm.). Z przepisów tych wynika m.in., iż uprawniony lekarz po przeprowadzeniu badania lekarskiego , wydaje osobie badanej orzeczenie lekarskie (art. 79 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami). Niemniej osoba badana lub podmiot kierujący na badania, niezgadzający się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w przepisach powołanego rozporządzenia. Ponowne badanie lekarskie jest przeprowadzane na koszt osoby badanej, z wyjątkiem badań, o których mowa w art. 229 Kodeksu pracy (art. 79 ust. 4 powołanej ustawy). Orzeczenie lekarskie wydane po przeprowadzeniu ponownego badania lekarskiego jest ostateczne (art. 75 ust. 7 powołanej ustawy) i w przypadku gdy zostały w nim stwierdzone przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem, uprawniony lekarz przesyła jego kopie właściwemu staroście (art 79 ust. 8 pkt 2 powołanej ustawy). Zgodnie z § 10 ust. 1 powołanego rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3-5 ustawy, są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Z kolei stosownie do § 11. tego rozporządzenia jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania ponownego badania lekarskiego, o którym mowa w art. 79 ust. 4 i 5 ustawy, są w przypadku orzeczenia lekarskiego wydanego przez: 1) uprawnionego lekarza - wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej; 2) uprawnionego lekarza zatrudnionego w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy: a) Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej w W., b) Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr. med. J. N. w Ł., c) Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., d) Instytut Medycyny Wsi im. W. C. w L., e) Uniwersyteckie Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej w G., ; f) Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej w W.. Uprawniony lekarz, po przeprowadzeniu badania lekarskiego, wystawia orzeczenie lekarskie, którego wzór określają odpowiednio załączniki nr 7 i 8 do rozporządzenia - § 7 powołanego rozporządzenia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy zauważyć należy, iż wydane w sprawie orzeczenia lekarskie wydane zostały przez lekarzy zatrudnionych we właściwych jednostkach medycznych I i II stopnia i posiadają formę zgodną ze wzorem zawartym w załączniku nr 7 powołanego rozporządzenia rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. Wątpliwości Sądu budzi jednak treść ostatecznego orzeczenia lekarskiego z 20 stycznia 2016 r. nr [...] wystawionego przez uprawnionego lekarza M. P. w Instytucie Medycyny Pracy [...] w Ł.. Na orzeczeniu tym wskazano, iż zostało one wydane po przeprowadzeniu badania lekarskiego na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. Zgodnie z tym przepisem badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanym dalej "badaniem lekarskim" podlega kierujący motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Wskazana w tym orzeczeniu podstawa prawna badania lekarskiego jest zatem inna niż wskazana w decyzji Starosty [...] z dnia [...] 2015 r. kierującej skarżącego na badani lekarskie oraz inna niż na orzeczeniu lekarskim z 28 września 2015 r. nr [...] wydanym przez lekarza uprawnionego w [...] Centrum Medycyny Pracy w P., gdzie wskazano iż badanie lekarskie przeprowadzono w związku z istnieniem uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia osoby posiadające prawo jazdy (art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami) – w związku z pismem prokuratora Rejonowego w O. z 3 marca 2015r. Powyższe budzi wątpliwości czy przeprowadzone w Instytucie Medycyny Pracy [...] w Ł. ponowne badania W. K. zostało przeprowadzone zgodnie ze skierowaniem i w tym samym kierunku, co badania przeprowadzone w [...] Centrum Medycyny Pracy w P., a w konsekwencji czy orzeczenie lekarskie z 20 stycznia 2016 r. nr [...] można uznać za orzeczenie ostateczne wydane w sprawie ustalenia czy po stronie W. K. istnieją zdrowotne przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów (art. 75 ust. 1 pkt 5 powoływanej ustawy). Sąd jak też organy administracji, nie posiadają wiedzy specjalistycznej pozwalającej samodzielnie ocenić czy zakres badań w przypadku osoby, co do której istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia oraz osoby, która kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu jest tożsamy, zamienny. Sąd oraz organu administracji nie posiadają też dostępu do dokumentacji medycznej skarżącego sporządzonej w trakcie badań przez lekarzy jednostek medycznych I i II stopnia pozwalającej na ustalenie zakresu tych badań, a nawet posiadając taki dostęp nie są uprawnione do merytorycznej oceny stanu zdrowia skarżącego i jego wpływu na zdolność skarżącego na prowadzenie pojazdów mechanicznych. Tymczasem, jeżeli zakres tych badań różni się i jednocześnie inne są medyczne przesłanki do stwierdzenia istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi z uwagi na okoliczności wskazane w art. 75 ust. 1 pkt 4 oraz pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, to przeprowadzenie wobec W. K., przez jednostkę medyczną II stopnia innego rodzaju badań i ustalenie przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów wynikających z innej podstawy prawnej niż wskazanej w skierowaniu, prowadziłoby nie tylko do naruszenia art. 75 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy poprzez przeprowadzenie badań bez stosownego skierowania, ale także pozbawiłoby skarżącego przysługującego mu na podstawie art. 79 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami uprawnienia do odwołania się od orzeczenia lekarskiego wydanego na innej podstawie prawnej. Organy nie maja bowiem kompetencji do kwestionowania merytorycznej treści orzeczeń ale są zobligowane do zbadania formalnej ich zgodności z przepisami prawa, czemu w niniejszej sprawie nie uczyniły zadość. Z tych też przyczyn kwestia ta powinna zostać wyjaśniona w toku postępowania administracyjnego. Stąd też stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania tj art. 7, art. 77 § 1 i 80 w zw. z a art. 76 § 1 i 2 K.p.a. bowiem nie wyjaśniono wszystkich okoliczności istotnych do prawidłowego załatwienia sprawy. Samorządów Kolegium Odwoławcze w P., ponownie rozpatrując sprawę, winno uzupełnić postępowanie dowodowe zwracając się do Instytut Medycyny Pracy [...] w Ł. do wyjaśnienia przedmiotu badan lekarskich przeprowadzonych wobec W. K. oraz treści orzeczenia lekarskiego z dnia 20 stycznia 2016 r. nr [...], i nadesłanie nowego lub skorygowanego orzeczenia nr [...] w celu oceny jego zgodności z treścią skierowania na badania wynikającego z decyzji Starosty [...] z [...] 2015 r. nr [...] i wnioskiem o ponowne badanie lekarskie. Z tych też przyczyn Sąd orzekł, na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit. c P.p.s.a., jak w punkcie I sentencji. Odnoszą się do zarzutów podniesionych w skardze powtórzyć należy, iż orzekając o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, w przypadku stwierdzenia istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, organy administracji opierają się wyłącznie na orzeczeniu lekarskim wydawanym w oparciu o przepisy rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców. Orzeczenie to, zgodnie z wzorem, nie zawiera szczegółowej informacji dotyczącej stanu zdrowia badanego. Dla rozstrzygnięcia nie jest zatem konieczne uzyskanie przez organ informacji dotyczącej jednostek chorobowych zdiagnozowanych u badanego, a organy wręcz nie są uprawnione do uzyskiwania informacji w tym zakresie, które nalezą do tzw. "danych wrażliwych". Tym samym dla prawidłowości rozstrzygnięcia w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami bez znaczenia pozostaje czy skarżący miał wgląd do dotyczącej go dokumentacji medycznej i szczegółowej informacji dotyczącej jego stanu zdrowia. Skarżący nie przedłożył odmiennej opinii wydanej przez uprawnione do tego podmioty medyczne. Same wyniki badań nie mogą stanowić podstawy do wzruszenia orzeczeń wydanych w określonym trybie i przez uprawnione podmioty. Istotne jest natomiast ustalenie czy orzeczenie wydane zostało zgodnie treścią skierowania oraz czy zachowywany został tryb i warunki formalne dotyczące tego orzeczenia, co jak wskazano wyżej nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie. Na marginesie wyjaśnić stronie należy, iż prawo uzyskania informacji o stanie zdrowia oraz prawo wglądu do dokumentacji medycznej gwarantują przepisy odrębne - art. 9 i art 23 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 186 ze zm.). W ramach tej regulacji strona może dochodzić od stosownych placówek medycznych uzyskania wyjaśnień dotyczących jej stanu zdrowia. O zwrocie kosztów sądowych Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a.