II SA/Rz 1648/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku T. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2016 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. T. P. wezwana została do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł od swojej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. W odpowiedzi na powyższe wymieniona złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Zaznaczyła, ze pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Ich wspólne dochody wynoszące łącznie 2423 zł (w tym z emerytury skarżącej w kwocie 808 zł oraz z działalności gospodarczej jej męża w kwocie 1615 zł) nie pozwalają na poniesienie wpisu bez utraty możliwości zaspokojenia ich podstawowych potrzeb życiowych. Comiesięczne wydatki to: rata spłacanego kredytu mieszkaniowego (1186 zł), koszty utrzymania mieszkania (800 zł), leczenie i ubezpieczenie domu (150 zł), ogrzewanie. Energia elektryczna, gaz, woda (300 zł). Majątek rodziny to udział w prawie własności do budynku mieszkalnego, samochód osobowy z 2004 r. oraz jednostki uczestnictwa w funduszu Pioneer o wartości 11 200 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W postępowaniu sądowym obowiązuje zasada, że jego strony obowiązane są do ponoszenia związanych z nim kosztów, a wynika ona z brzmienia art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Wyjątkiem od niej jest instytucja prawa pomocy, które może być przyznane stronie na jej wniosek, zgodnie z brzmieniem art. 243 § 1 P.p.s.a. Ze względu na wyjątkowość przedmiotowego wsparcia, które następuje ze środków publicznych, ustawodawca przewidział - ustanawiając przesłanki jego przyznania - że ich wykazanie spoczywa na wnioskodawcy. Wynika to z wyraźnego brzmienia art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2, które wskazują sytuacje uprawniające bądź do uzyskania prawa pomocy w całkowitym bądź w częściowym wymiarze. Pośrednio świadczy o tym także treść art. 252 § 1 P.p.s.a., który nakłada na wnoszącego o pomoc obowiązek przedstawienia dokładnych danych o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w częściowym zakresie, a więc obejmującym np. zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 P.p.s.a.) przyznawane jest osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analizując przedstawione przez T. P. informacje trudno przyjąć, że udowodniła ona spełnienie w jej wypadku wskazanej przesłanki prawa pomocy. Przede wszystkim bowiem należy podkreślić, że o możności uwzględnienia wniosku o przedmiotowe wsparcie nie przesądza tylko wysokość bieżących dochodów strony i pozostałych osób wchodzących do wspólnego z nią gospodarstwa domowego. Znaczenie ma także zgromadzony majątek i jego wartość w kontekście wysokości kosztów sądowych w danej sprawie. W przypadku wnioskodawczyni w niniejszej sprawie istotne jest, że posiada ona wraz z mężem jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych o wartości 11 200 zł, która to kwota przekracza i to wielokrotnie wielkość zarówno obecnych (500 zł), jak i ewentualnych dalszych kosztów sądowych (wysokość tych najbardziej prawdopodobnych do wystąpienia to 350 zł). Powyższa okoliczność, a więc fakt tak dużych zasobów materialnych w porównaniu do wielkości kosztów sądowych w sprawie nie pozwala na uwzględnienie wniosku skarżącej, bowiem stanowiłoby to nadużycie instytucji prawa pomocy. Poza tym, zwrócenia uwagi wymagają także wątpliwości co do wydatków ponoszonych przez skarżącą. Wskazała ona mianowicie, że koszty ogrzewania, energii elektrycznej, gazu i wody wynoszą 300 zł, natomiast pod odrębną pozycją określoną jako "koszty utrzymania mieszkania" wnioskodawczyni podała kwotę 800 zł. Rodzi się zatem wobec powyższego pytanie w zakresie tego, co konkretnie mieści się pod tą ostatnią pozycją, skoro podstawowe opłaty związane z mieszkaniem zostały przez nią już wcześniej wymienione jako wynoszące 300 zł. Nadto, suma wszystkich wskazanych przez skarżącą wydatków tj. 2436 zł przekracza nieznacznie wysokość comiesięcznych dochodów rodziny (tzn. o 13 zł), a poza tym nie obejmuje ona wydatków związanych z wyżywieniem, które przecież muszą być ponoszone, czy też z utrzymaniem będącego w dyspozycji rodziny samochodu. Należy także zwrócić uwagę, że jako jedną z pozycji wydatków wnioskodawczyni podała kredyt mieszkaniowy, którego miesięczna rata wynosi 1186 zł, natomiast z wniosku o prawo pomocy złożonego w odrębnej sprawie przez męża skarżącej W. P. wynika, że kredyt ten zaciągnięty został na remont. Zobowiązanie z tytułu remontu domu może zaś wyprzedzać obowiązek zapłaty kosztów sądowych, ale tylko w takim zakresie, w jakim remont ten ma charakter niezbędny, a tego wnioskodawczyni w sprawie niniejszej nie wykazała. Prawo pomocy przeznaczone jest dla osób ubogich, dla których wydatkowanie środków potrzebnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego skutkowałoby powstaniem uszczerbku w zakresie tzw. koniecznego utrzymania. T. P. nie wykazała, że uszczerbek taki zaistniałby u niej i jej męża w razie pokrycia kosztów sądowych w zainicjowanej jej skargą sprawie, o czym świadczy przede wszystkim zgromadzony przez nią i jej męża majątek w postaci jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych. Dlatego też odmówiono zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych, o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.