I OZ 931/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 908/16 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2017 roku sygn. akt II SA/Łd 908/16 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] września 2016 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 22 marca 2017 roku sygn. akt II SA/Łd 908/16 na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił wniosek A. K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w dniu 19 stycznia 2017 roku w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] września 2016 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu Sąd podał, że skarżąca w dniu 14 lutego 2017 roku złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia powołanego wyżej wyroku, argumentując, że nie miała pieniędzy na dojazd do Łodzi na rozprawę, ale również na to, żeby doładować telefon i zadzwonić do Sądu z pytaniem o treść wyroku. W ocenie strony, wskazany brak środków finansowych i choroba dzieci w tym okresie, jak również to, że skarżąca nie została prawidłowo doinformowana co do zakończenia rozprawy, potwierdzają, że z przyczyn od niej niezawinionych nie złożyła wniosku w terminie. Zdaniem Sądu I instancji wniosek skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem opisane przez nią okoliczności nie dowodzą, że złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z uchybieniem terminu nie było przez nią zawinione. Sąd zwrócił uwagę na to, że z dokumentów załączonych do akt administracyjnych wynika, że rodzina skarżącej uzyskiwała w tym czasie dochód w postaci zasiłku dla bezrobotnych, renty powypadkowej i świadczeń z pomocy społecznej wypłacanych mężowi skarżącej we Francji w łącznej kwocie wynoszącej do dnia 2 marca 2017 roku – 1400 euro. W obliczu wskazanej kwoty, zdaniem Sądu I instancji, poniesienie tak nieznacznego wydatku jakim jest wysłanie listu poleconego lub wykonanie telefonu, nie potwierdza braku winy w uchybieniu terminu. Ponadto, w ocenie Sądu I instancji, podniesiony przez skarżącą argument, iż nie została ona doinformowana prawidłowo co do zakończenia rozprawy, także nie stanowi okoliczności przemawiającej za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu - w dniu 8 grudnia 2016 roku skarżąca otrzymała bowiem zawiadomienie o terminie rozprawy, do którego dołączone było pouczenie, w którym w szczególności wskazano, że niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Sąd I instancji wskazał też, że skarżąca w argumentacji wniosku o przywrócenie terminu powołała się na chorobę dzieci, ale w żaden sposób nie wykazała, iż ta choroba miała charakter nagły, a co przede wszystkim, że nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Zażalenie na to postanowienie wywiodła A. K., wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu ponownie podniosła, że nie miała środków wystarczających na dojazd do Sądu w Łodzi, wysłanie listu, czy doładowanie telefonu w celu skontaktowania się z Sądem i ustalenia aktualnego stanu sprawy - stwierdziła, że od dnia 5 grudnia 2016 roku nie został wypłacony jej mężowi przez francuski urząd zasiłek rodzinny i renta powypadkowa, zaś zasiłek dla bezrobotnych przeznaczony został na opłaty we Francji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że uprawdopodobnienie jest wprawdzie środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie, jednak winno ono prowadzić do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie będące przyczyną uchybienia terminu rzeczywiście miało miejsce. Podzielić należy pogląd prawny wyrażony w orzecznictwie, według którego chociaż uprawdopodobnienie jest wyjątkiem od reguły formalnego przeprowadzenia dowodu, działającym na korzyść strony powołującej się na określony fakt, to jednak nie oznacza to, że może ono w każdej sytuacji opierać się tylko na samych twierdzeniach strony. Trzeba również zwrócić uwagę na to, że kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy strona nie była w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Wnoszący o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności powinien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po przeprowadzeniu w dniu 19 stycznia 2017 roku rozprawy, wydał wyrok oddalający skargę A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] września 2016 roku w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego. Termin na złożenie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia tego wyroku upłynął zatem w dniu 26 stycznia 2017 roku. Skarżąca nie złożyła przedmiotowego wniosku w tym terminie, dopiero w dniu 14 lutego 2017 roku nadała do Sądu pismo zawierające wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. Sąd I instancji słusznie uznał okoliczności wskazane przez skarżącą w tym wniosku za nieuprawdopodabniające braku jej winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia zapadłego w sprawie wyroku. Odnosząc się do pierwszej z nich, dotyczącej braku środków finansowych, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że nie jest w stanie ponieść tak nieznacznego wydatku jakim jest kupno znaczka w celu wysłania do Sądu listu zawierającego niezbędny wniosek (zgodnie z cennikiem usług powszechnych świadczonych przez pocztę polską koszt nadania przesyłki zwykłej nierejestrowanej wynosi 2,60 zł). W szczególności nie wyjaśniła, dlaczego nie mogła pożyczyć takiej niewielkiej kwoty od rodziny lub znajomych - zwłaszcza biorąc pod uwagę to, że udało jej się uzyskać pożyczkę potrzebną na niezbędne opłaty za mieszkanie (niewątpliwie znacząco wyższą niż 2,60 zł). Nie jest również przekonujące stwierdzenie skarżącej, że całą sumę uzyskaną przez jej męża z tytułu przysługującego mu we Francji zasiłku dla bezrobotnych - tj. 850 euro, czyli ponad 3500 zł, pochłaniał koszt opłat ponoszonych we Francji i, że nie była w stanie wyodrębnić z tej kwoty kilku złotych na zakup znaczka pocztowego - skarżąca w szczególności nie podała, jakie opłaty ma na myśli, ani jaka jest ich konkretna wysokość. Równie niewystarczające dla wykazania, że skarżąca uchybiła terminowi bez swojej winy jest stwierdzenie, że nie mogła dowiedzieć się o stanie sprawy, gdyż nie miała środków finansowych na doładowanie telefonu i wykonanie rozmowy telefonicznej w celu ustalenia, jaki jest aktualny stan sprawy. W dobie powszechnie dostępnych telefonów komórkowych i stosunkowo tanich połączeń krajowych niezrozumiałe jest, dlaczego skarżąca nie mogła skorzystać z pomocy osób trzecich, prosząc ich o umożliwienie wykonania niezbędnego, kilkuminutowego połączenia z cudzego telefonu. Nieprzekonujące są także wyjaśnienia skarżącej dotyczące choroby jej dzieci, co jakoby uniemożliwiło złożenie w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Należy zwrócić uwagę na to, że skarżąca nie podała precyzyjnych informacji dotyczących na przykład tego, które konkretnie dzieci zachorowały, czy jak długo trwała choroba poszczególnych członków rodziny - z załączonej do zażalenia szpitalnej karty informacyjnej wynika jedynie, że P. K., syn skarżącej przebywał w [...] Sp. z o.o. w okresie od 5 do 8 stycznia 2017 roku, czyli ponad tydzień przed wydaniem wyroku w niniejszej sprawie i rozpoczęciem biegu terminu do złożenia wniosku o jego uzasadnienie. Skarżąca nie wskazała też, dlaczego nie mogła skorzystać z pomocy osoby trzeciej - na przykład poprzez zwrócenie się z prośbą o wysłanie listu do Sądu. W ślad za Sądem I instancji stwierdzić trzeba, że również trzecia okoliczność podana przez skarżącą, dotycząca niewłaściwego poinformowania skarżącej o sposobie zakończenia sprawy, nie potwierdza braku winy w uchybieniu terminu. Wskazać należy, że w prawidłowo doręczonym skarżącej wezwaniu na rozprawę zawarte zostało pouczenie o tym, że jej niestawiennictwo nie wstrzyma rozpoznania sprawy oraz o tym, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (treść punktu 1 i 2 pouczenia k. 9 oraz zwrotne potwierdzenie odbioru k. 11). Mając na uwadze powyższe, należy uznać zażalenie za nieusprawiedliwione, a wydane przez Sąd I instancji postanowienie za zgodne z prawem. Tym samym, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.