II SA/Kr 1448/16
WyrokWSA w Krakowie2017-01-25
Skład orzekający: Aldona Gąsecka-Duda, Małgorzata Łoboz, Anna Szkodzińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji architektoniczno-budowlanej może w drodze decyzji o sprzeciwie nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę dla robót budowlanych, które wymagają jedynie zgłoszenia, powołując się na potencjalne oddziaływanie na tereny sąsiednie, w sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że tryb zgłoszeniowy jest trybem uproszczonym, w którym stroną postępowania jest wyłącznie inwestor. Organ administracji nie może nakładać obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dla robót wymagających jedynie zgłoszenia, powołując się na pojęcie obszaru oddziaływania obiektu, które ma zastosowanie jedynie w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie może stanowić samodzielnej podstawy do zgłoszenia sprzeciwu, jeśli nie istnieją konkretne ustalenia dotyczące możliwości zabudowy terenów sąsiednich.Stan faktyczny
Spółka zgłosiła zamiar wykonania robót budowlanych polegających na instalacji urządzeń technicznych stacji bazowej telefonii komórkowej. Organ I instancji wniósł sprzeciw wobec zamiaru wykonania robót, uznając, że inwestycja może wprowadzić ograniczenia lub uciążliwości dla terenów sąsiednich, zwłaszcza wobec braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, argumentując, że obszar oddziaływania obiektu wymaga przeprowadzenia postępowania o pozwolenie na budowę z udziałem stron. Spółka wniosła skargę do WSA, kwestionując zasadność sprzeciwu i sposób prowadzenia postępowań przez organy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz zasądził od Wojewody na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie : WSA Małgorzata Łoboz NSA Anna Szkodzińska (spr.) Protokolant : specjalista Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi [....] Spółki z o.o. w W. na decyzję Wojewody [....] z dnia 19 września 2016 r. znak: [....] w przedmiocie sprzeciwu wobec zamiaru wykonania robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody [....] na rzecz strony skarżącej [....] Spółki z o.o. w W. kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie:
W dniu 24 czerwca 2016 r. [....] Sp. z o.o. zgłosiła zamiar wykonywania robót budowlanych polegających na instalacji urządzeń technicznych stacji bazowej [....] o numerze [....] na dachu istniejącego budynku przy ul. [....] na działce nr. [....] obr. [....] jedn. ewid. Ś.
Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2016 r. (......) na podstawie art. 30 ust. 5 c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290) Prezydent Miasta K. nałożył na inwestora [....] Sp. z o. o. obowiązek uzupełnienia zgłoszenia zamiaru wykonywania robót budowlanych o wskazane w postanowieniu dokumenty do dnia 22 lipca 2016 r.
Decyzją z dnia 4 sierpnia 2016 r. (.....) na podstawie art. 30 ust. 7 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290) po rozpatrzeniu zgłoszenia: [....] Sp. z o.o. z dnia 24 czerwca 2016 r. w sprawie zamiaru wykonania robót budowlanych określonych jako instalacja urządzeń technicznych stacji bazowej telefonii [....] o numerze [....] na dachu istniejącego budynku, ul. [....] w K. , Prezydent Miasta K. wniósł sprzeciw wobec zamiaru wykonania przez [....] Sp. z o.o. robót budowlanych określonych jako instalacja urządzeń technicznych stacji bazowej telefonii [....] o nr [....] na dachu istniejącego budynku, ul. [....] w K. , i nałożył na spółkę obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę dla realizowania powyższych robót budowlanych.
Prezydent Miasta K. podał, co następuje:
W dniach 22 lipca oraz 25 lipca 2016 r. (data wpływu do organu) spółka uzupełniła brakującą dokumentację.
W niniejszej sprawie, jako zakres robót będących przedmiotem zgłoszenia wskazano: instalację 3 anten sektorowych typu ATR4518R14 oraz anteny radioliniowej RL1 po deinstalacji anten istniejących, instalacje 3 urządzeń RRU, instalację urządzeń sterujących APM30+BC na istniejącym ruszcie stalowym, deinstalację istniejącej antenowej konstrukcji wsporczej oraz jej ponowny montaż po wymianie trzonu głównego zmieniający sposób jej mocowania do stropu budynku.
Inwestor dostarczył m.in. opracowanie pt. Kwalifikacja przedsięwzięcia zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz opracowanie pt. Analiza rozkładu pól elektromagnetycznych wokół stacji bazowej. W załączonych w ww. opracowaniach opisach przedsięwzięcia oraz na dostarczonych rysunkach map oznaczono kierunki osi głównych wiązek promieniowania projektowanych anten sektorowych o azymutach 0°, 130° i 240°, anteny radioliniowej o azymucie 280°, a także przewidywane obszary pola o poziomach wyższych niż 0,1 W/m2. Z opracowań tych wynika, że rozpatrywana stacja bazowa nie zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze lub mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko oraz, iż dla przedstawionej konfiguracji anten sektorowych pola elektromagnetyczne o wartościach wyższych niż 0,1 W/m2 nie wystąpią w miejscu przebywania i zamieszkiwania ludzi.
Z rysunków map wynika jednak, że zakresy pól elektromagnetycznych emitowanych przez projektowane anteny obejmują obszary nad szeregiem działek sąsiednich. Projektowane anteny emitujące pola elektromagnetyczne będą więc generować oddziaływania mogące znajdować się w miejscach dostępnych dla ludzi, wpływając na możliwość przyszłego zagospodarowania nieruchomości sąsiednich. W związku z tym, że na przedmiotowym obszarze brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kwestia sposobu zagospodarowania terenu nie jest przesądzona i miejsca takie nie mogą zostać określone. Przyjęcie założenia, co do występowania na działkach sąsiednich miejsc niedostępnych dla ludności oznaczałoby, że w określonych odległościach od projektowanych urządzeń nie będzie można budować nowych lub nadbudować istniejących budynków ponad określone w dołączonej dokumentacji wysokości.
Skoro dla nieruchomości sąsiednich względem działki objętej zgłoszeniem nie zostały określone parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, to nie można jednoznacznie określić miejsc niedostępnych dla ludności. Tym samym należy przyjąć, że projektowana inwestycja może spowodować wprowadzenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich. Natomiast właściwa analiza oddziaływania inwestycji winna być przedmiotem badań obszaru oddziaływania o którym mowa w art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, które przeprowadzane są w postępowaniu w sprawie wydania pozwolenia na budowę.
Ponieważ przedmiotowa inwestycja może spowodować wprowadzenie, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń bądź uciążliwości dla terenów sąsiednich orzeczono jak w sentencji decyzji.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła spółka [....] Sp. z o. o., zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:
- art. 7, 8, 77§1 i 107 §3 w zw. z art. 11 kpa poprzez niedokonanie istotnych ustaleń i niewyjaśnienie jakie nieruchomości stanowią tereny sąsiednie, jakie konkretne ograniczenia lub uciążliwości dla terenów sąsiednich może wprowadzić realizacja robót zgłaszanych przez [....] , czy ewentualne oddziaływanie inwestycji nad obszarami ponad działkami sąsiednimi będzie przekraczać normy statuowane przez przepisy obowiązującego prawa oraz czy będzie występować w miejscach dostępnych dla ludności, niewyjaśnienie z jakich przyczyn uznaje się za niewiarygodny dowód w postaci dokumentu p.t. "Kwalifikacja przedsięwzięcia zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. U. z 2010 r., Nr 213, poz. 1397) i brak prawidłowych ustaleń organu w tym zakresie;
- art. 80 kpa poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów przedstawionych przez skarżącą i dowolne ustalenie, iż anteny inwestycji [....] będą generować oddziaływania mogące znajdować się w miejscach dostępnych dla ludności, wpływając na możliwość zagospodarowania nieruchomości sąsiednich, a także że miejsca dostępne dla ludności są niemożliwe do ustalenia w razie braku obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego;
- art. 6 i 8 kpa w zw. z art. 7 Konstytucji poprzez niedziałanie w postępowaniu administracyjnym przez organ I instancji na podstawie i w granicach prawa;
- art. 30 ust. 7 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. poprzez zastosowanie w sytuacji, gdy realizacja planowanych robót budowlanych nie wprowadzi, nie utrwali bądź zwiększy ograniczenia lub uciążliwości dla terenów sąsiednich;
- art. 124 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, w sytuacji braku planu miejscowego dla danego obszaru, że " skoro dla nieruchomości sąsiednich względem działki objętej zgłoszeniem nie zostały określone parametry i wskaźniki kształtowana zabudowy oraz zagospodarowania terenu, to nie można jednoznacznie określić miejsc niedostępnych dla ludności".
Mając na uwadze powyższe spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania prze organ I instancji.
Decyzją z dnia 19 września 2016 r. (....) na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 104 kpa oraz art. 80 ust. 1 pkt 2, art. 81 ust. 1pkt 2 i art. 82 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) Wojewoda [....] utrzymał w mocy ww. decyzję.
Wedle organu odwoławczego rozstrzygnięcie organu I instancji jest słuszne, aczkolwiek zawiera nieprawidłowe uzasadnienie. Skoro bowiem z rysunku nr 1 opracowania pn. Analiza rozkładu pól elektromagnetycznych wokół stacji bazowej, sporządzonego w lipcu 2016 r. wynika, że pola elektromagnetyczne emitowane z projektowanej stacji bazowej telefonii komórkowej będą występować także nad obszarami sąsiadującymi, a więc nad innymi działkami, poza działką inwestycyjną nr [....] obr [....] , to obszary te znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu i bez znaczenia jest to na jakiej wysokości wystąpi to promieniowanie i o jakich parametrach. W związku z tym zgodnie z art. 28 ust. 2 prawa budowlanego właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu są stronami w tym postępowaniu. Udział stron w postępowaniu związany jest z koniecznością prowadzenia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Tryb zgłoszenia (art. 30 prawa budowlanego) jest bowiem dopuszczalny wtedy, gdy nie jest wymagane przeprowadzenie postępowania administracyjnego z udziałem stron. Planowana inwestycja wymaga przeprowadzenia postępowania z udziałem stron postępowania, dlatego wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Wyjaśnił, że zarzuty zawarte w odwołaniu, jakkolwiek są słuszne, ponieważ organ I instancji nie zbadał należycie sprawy, to nie mogą prowadzić do jej uchylenia wobec prawidłowości rozstrzygnięcia.
Na powyższą decyzję [....] Sp. z o. o. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:
- art. 138 §1 pkt 1 kpa z uwagi na jego zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy sprzeciw do zgłoszonych robót budowlanych został bezzasadnie wniesiony przez organ I instancji, co winno skutkować jego uchyleniem;
- art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 8 kpa z uwagi na nieodniesienie się przez organ odwoławczy do większości zarzutów Spółki powołanych w odwołaniu, nieprzytoczenie treści przepisów uznanych za podstawę prawną wydanej decyzji przez organy obydwu instancji i niewyjaśnienie zasadności zastosowania ich w sprawie;
- art. 7, 8, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 w zw. z 11 k.p.a. poprzez niedokonanie istotnych ustaleń i niewyjaśnienie, a co najmniej niezawarcie tego w uzasadnieniu decyzji, które nieruchomości stanowią tereny sąsiednie, jakie konkretnie ograniczenia lub uciążliwości terenów sąsiednich może wprowadzić realizacja robót zgłaszanych przez [....] , ewentualne oddziaływanie inwestycji nad obszarami ponad działkami sąsiednimi będzie przekraczać normy statuowane przez przepisy obowiązującego prawa oraz czy będzie występować w miejscach dostępnych dla ludności;
- art. 80 poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów przedstawionych przez Skarżącą w niniejszym postępowaniu i dowolne ustalenie, iż anteny inwestycji [....] będą generować oddziaływania mogące znajdować się w miejscach dostępnych dla ludności wpływając na możliwość zagospodarowania nieruchomości sąsiednich, a także, że miejsca dostępne dla ludności są niemożliwe do ustalenia w razie braku obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego;
- art. 6 i 8 kpa w zw. z art. 7 Konstytucji RP z poprzez niedziałanie w postępowaniu administracyjnym przez organ I i II instancji na podstawie i w granicach prawa;
- art. 15 kpa poprzez brak dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy przejawiające się w lakonicznym uzasadnieniu decyzji organu II instancji, barak odniesienia się do zarzutów [....] do decyzji organu I instancji, bezrefleksyjnym powtórzeniu przez organ II instancji argumentów przywołanych przez organ I instancji;
- art. 8 kpa poprze działanie organu II instancji w sposób niebudzący zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej, co wynika z prezentowania odmiennych ocen prawnych tożsamych stanów faktycznych w wydawanych prze ten organ decyzjach;
- art. 40 § 2. kpa poprzez doręczenie decyzji spółce [....] zamiast jej pełnomocnikowi w sytuacji, gdy ustanowiła ona w postępowaniu pełnomocnika w osobie D.L. ;
- art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt. 20) P.b. poprzez zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy w procedurze zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych nie ma miejsca ustalanie obszaru oddziaływania obiektu na potrzeby określenia kręgu stron postępowania, gdyż stroną tego postępowania jest jedynie inwestor;
- art. 29 ust. 2 pkt. 15) P.b. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 3 c P.b. poprzez niezastosowanie i wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia robót budowlanych, które zwolnione są z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a wymagają jedynie zgłoszenia z uwagi na wysokość antenowej konstrukcji wsporczej przekraczającej 3 metry oraz fakt, iż są realizowane na obszarze wpisanym do rejestru zabytków;
- art. 30 ust. 7 pkt 4 prawa budowlanego poprzez zastosowanie w sytuacji, gdy realizacja planowanych robót budowlanych nie wprowadzi, nie utrwali bądź zwiększy ograniczenia lub uciążliwości dla terenów sąsiednich;
- art. 124 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, że "skoro na nieruchomości sąsiednich względem działki objętej zgłoszeniem nie zostały określone parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, to nie można jednoznacznie określić miejsc niedostępnych dla ludności".
W związku z powyższym strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżąca spółka podniosła, że organ nie wyjaśnił, które nieruchomości stanowią tereny sąsiednie, jakie konkretnie ograniczenia lub uciążliwości dla terenów sąsiednich może wprowadzić realizacja robót zgłaszanych przez [....] , czy ewentualne oddziaływanie inwestycji nad obszarami ponad działkami sąsiednimi będzie przekraczać normy wskazane w przepisach prawa oraz czy przekroczenie tych norm będzie występować w miejscach dostępnych dla ludności. Organ odwoławczy zarzucił nieprawidłowe uzasadnienie decyzji organu I instancji, nie wyjaśniając na czym ta nieprawidłowość polega, a następnie skopiował to uzasadnienie. Tymczasem pola elektromagnetyczne o wartościach wyższych niż 0,1 W/m² określonych dla miejsc dostępnych dla ludności nie wystąpią w miejscach ich przebywania i zamieszkiwania, co wynika z przedłożonej dokumentacji. Nadto z przepisu wynika, że wartość gęstości mocy pola elektromagnetycznego nie powinna przekraczać 0,1 W/m² dotyczy wyłącznie miejsc dostępnych dla ludności, a nie obszaru w przestrzeni ponad powierzchnia gruntu.
Skarżąca dodała, że prawidłowa wykładnia pojęcia "miejsca dostępne dla ludności" wskazanego w art. 124 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska powinna być dokonywana w odniesieniu do danego, istniejącego stanu zagospodarowania nieruchomości, a nie bliżej nieokreślonego przyszłego, potencjalnie możliwego stanu zabudowy.
Wedle spółki nietrafny jest pogląd, że właściwa analiza oddziaływania inwestycji winna być przedmiotem w postępowaniu o pozwolenie na budowę, bowiem tego rodzaju inwestycje czy też ich modernizacje mogą być realizowane w trybie zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych w oparciu o przepis art. 29 ust. 2 pkt 15 prawa budowlanego.
W odpowiedzi o skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Kompetencje sądów administracyjnych określają przede wszystkim przepisy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ.U. 2016/1066) oraz art. 3 – 5, art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. 2016/718) – dalej ppsa. Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, zadaniem więc sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Granice sądowej kontroli ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu.
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (DZ.U. 2016/290) pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, na obiektach budowlanych. Stosownie zaś do przepisu art. 30 ust 3 pkt b) wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń o wysokości powyżej 3 m na obiektach budowlanych wymaga uprzedniego zgłoszenia. Powyżej cytowane przepisy oraz przekonanie o braku oddziaływania zamierzonej inwestycji na obszary dostępne dla ludzi, upoważniały skarżącą Spółkę do skierowania do organu zgłoszenia zamiaru wykonania robót, a nie wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę.
Z przytoczonych przepisów wynika, że instalowanie urządzeń – w tym urządzeń technicznych stacji bazowej telefonii komórkowej, antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnej - co do zasady nie może być uznane za objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę. Wyjątek od tej zasady został przewidziany w art. 29 ust. 3 Prawa budowlanego. Przepis ten jednak dotyczy takich przedsięwzięć, których realizacja wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko lub przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że zgłoszone zamierzenie inwestycyjne, polegające na zainstalowaniu urządzenia o wysokości powyżej 3 m na obiekcie budowlanym nie wymaga przeprowadzenia takiej oceny.
Należy więc stwierdzić, że realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia wymagała uprzedniego zgłoszenia, a nie uzyskania pozwolenia na budowę.
Przepis art. 30 Prawa budowlanego reguluje dwa rodzaje przesłanek zgłoszenia sprzeciwu: obligatoryjne i fakultatywne. Pierwsza grupa (art. 30 ust. 6) obejmuje przypadki, w których zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę; budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy, inne akty prawa miejscowego lub inne przepisy; zgłoszenie dotyczy budowy tymczasowego obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 12, w miejscu, w którym taki obiekt istnieje. Organy nie stwierdziły, aby stan faktyczny sprawy odpowiadał któremuś z w/w przypadków. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał przepis regulujący drugą grupę przesłanek. Zgodnie z art. 30 ust. 7 organ administracji architektoniczno-budowlanej może nałożyć, w drodze decyzji o sprzeciwie, obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, jeżeli ich realizacja może naruszać ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy lub spowodować:
1) zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia;
2) pogorszenie stanu środowiska lub stanu zachowania zabytków;
3) pogorszenie warunków zdrowotno-sanitarnych;
4) wprowadzenie, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich.
Organ I instancji jako podstawę zgłoszenia sprzeciwu wskazał cytowany pkt 4 twierdząc, że, zwłaszcza wobec braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, realizacja inwestycji może ograniczyć prawa właścicieli nieruchomości znajdujących się poniżej emitowanych przez anteny pól elektromagnetycznych. Nie jest bowiem wykluczone, że właściciele tych nieruchomości spotkają się z odmową zgody na realizację budowy, w wyniku której miałyby powstać miejsca dostępne dla ludzi w obszarze niekorzystanego oddziaływania anten.
Organ odwoławczy, nie wskakując w ogóle materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia i nie czyniąc żadnych dodatkowych ustaleń, wyraził pogląd jeszcze dalej idący. Stwierdził mianowicie, że konieczność przeprowadzenia pełnego postępowania administracyjnego (o udzielenie pozwolenia na budowę) wynika z konieczności zapewnienia w nim udziału także innych, niż sam inwestor, stron, w szczególności zaś właścicieli nieruchomości, nad którymi ma się znajdować pole elektromagnetyczne.
Tak sformułowaną tezę należy odrzucić.
Tryb "zgłoszeniowy" jest trybem uproszczonym. Stroną postępowania prowadzonego w tym trybie, z woli ustawodawcy, jest tylko inwestor. Przepis art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, zgodnie z którym stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, odnosi się tylko do postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę, prowadzonego w "zwykłym" trybie. Ustalenie więc szerszego kręgu osób zainteresowanych w sprawie nie może stanowić samo w sobie podstawy zgłoszenia sprzeciwu, a może być jedynie następstwem sprzeciwu, któremu towarzyszy nałożenie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. ). Jeżeli zatem ustawodawca, którego racjonalność należy zakładać, decyduje się wprowadzić dla danej kategorii robót budowlanych możliwość realizacji na podstawie zgłoszenia, to trzeba też uznać, że jego wolą jest również ograniczenie kręgu stron w tym trybie wyłącznie do inwestora. W świetle treści art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, podjęta przez Wojewodę [....] próba odwołania się do pojęcia obszaru oddziaływania planowanego obiektu, następnie prowadzone na tej podstawie wywody o konieczności rozszerzenia kręgu stron postępowania, a w konsekwencji – o konieczności przeprowadzenia postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę w miejsce trybu zgłoszeniowego są całkowicie nieuzasadnione. Są w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela tezy i ich argumentację zawarte w wyroku WSA w Krakowie z dnia 7 listopada 2016 r. II SA/Kr 1107/16 (baza: orzeczenia.nsa.gov.pl), wydanego w porównywalnym stanie faktycznym. Powtórzyć tylko można konkluzję, że "tworzenie pozaustawowych przesłanek, skutkujących obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę w przypadku robót budowlanych, które decyzją ustawodawcy wymagają tylko i wyłącznie zgłoszenia, ocenić trzeba jako działanie contra legem. Wojewoda [....] bezpodstawnie i dowolnie stwierdził, że inwestycja tylko wtedy może być objęta zgłoszeniem, jeżeli obszar oddziaływania zamierzenia budowlanego zamyka się na terenie, w odniesieniu do którego inwestor posiada prawo do dysponowania na cele budowlane. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić".
Z przytoczoną właśnie konkluzją kojarzyć można fakt niewskazania przez organ odwoławczy normy prawa materialnego stanowiącego podstawę sprzeciwu; nie ma bowiem przepisu, który upoważniałby organ do zgłoszenia sprzeciwu i nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę ze względu na przyjętą przesłankę.
Zaskarżona decyzja narusza więc art. 28 ust. 1 oraz art. 29 ust. 2 pkt 15 Prawa budowlanego poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że sporna inwestycja wymaga uzyskania pozwolenia na budowę ze względu na swój obszar oddziaływania, w sytuacji gdy takie pojęcie (obszar oddziaływania) w ogóle nie ma znaczenia dla kwalifikacji robót budowlanych, jako wymagających albo pozwolenia na budowę albo jedynie zgłoszenia. Konieczne było zatem wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Skupiając się na kwestii stron postępowania, organ odwoławczy nie wyjaśnił tych okoliczności, które w sprawie mogą mieć znaczenie rozstrzygające. Przypomnieć trzeba, że organ I instancji zgłosił sprzeciw, ponieważ uznał, że zamierzona inwestycja "wprowadzi, utrwali bądź zwiększy ograniczenia lub uciążliwości dla terenów sąsiednich" (art. 30 ust. 7 pkt 4 Prawa budowlanego). Takie zagrożenia organ I instancji upatruje w tym, że ewentualne zamiary inwestycyjne sąsiadów prowadzące do utworzenia "miejsc dostępnych dla ludzi" ponad istniejącymi budynkami, nie mogłyby być zrealizowane właśnie z uwagi na emitowane pole elektromagnetyczne.
Takie stwierdzenie nie jest jednak wystarczające dla uzasadnienia zgłoszenia sprzeciwu.
W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, przez określenie miejsc dostępnych dla ludności, o jakich stanowi norma art. 124 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (DZ.U.2016/672), w kontekście oddziaływania na nie pól elektromagnetycznych, należy rozumieć oddziaływanie takich pól zarówno na tereny, na których istnieje legalnie wzniesiona zabudowa z przeznaczeniem na pobyt ludzi, jak i tereny, na których zabudowa taka może być wznoszona zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym. Jako obowiązujący porządek prawny wskazuje się zarówno obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego, jak również istniejące w obrocie prawnym decyzje o warunkach zabudowy terenu oraz o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego ( wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2014r. sygn. akt II OSK 419/13, wyrok z dnia 20 listopada 2013r. sygn. akt II OSK 1421/12, wyrok NSA z dnia 25 października 2011r, sygn. akt II OSK 1485/10, z dnia 24 kwietnia 2013r. sygn. akt II OSK 2589/11, z dnia 2 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK 832/14). Jeżeli natomiast stan prawny nieruchomości nie został uregulowany ani przepisami prawa miejscowego, ani decyzji o warunkach zabudowy, względnie decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, za miejsce dostępne dla ludności może być uznany tylko taki teren, który jest aktualnie zagospodarowany w sposób, umożliwiający taki dostęp (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 2907/12, Lex Omega nr 1579462).
W kontekście powyższych poglądów, realnego zagrożenia, o którym mowa w art. 30 ust. 7 pkt 4 Prawa budowlanego, nie można odnosić do bliżej nieokreślonego co do miejsca, czasu i zakresu, i tylko hipotetycznego, zamierzenia. Organy zaś w rozpoznawanej sprawie w tym zakresie nie poczyniły żadnych ustaleń i swe rozstrzygnięcie oparły nie na ustalonym stanie faktycznym, lecz na nieznajdujących potwierdzenia w aktach, przypuszczeniach. W szczególności nie ustaliły organy, czy – wobec braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – w obszarze wskazanym jako zagrożony zamierzoną inwestycją, "porządek prawny" regulowany jest decyzją (decyzjami) o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, jakiego rodzaju ewentualnie inwestycje mają być i gdzie lokalizowane. Ustalenia w tym zakresie mogły być poczynione na etapie postępowania odwoławczego, dlatego też Sąd uznał brak konieczności uchylenia także – w ramach uprawnień wynikających z art. 135 ppsa - decyzji organu I instancji.
W ponownym postępowaniu organ winien dokonać ustaleń we wskazanym kierunku, a następnie rozstrzygnąć sprawę z uwzględnieniem wyżej wyrażonych poglądów.
Wyrok wydano na podstawie artr. 145 § 1 pkt 1a ppsa.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło