I SA/Lu 873/16
WyrokWSA w Lublinie2017-02-24
Skład orzekający: Krystyna Czajecka-Szpringer, Wiesława Achrymowicz, Grzegorz Wałejko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej oddalające skargę na czynności egzekucyjne (zajęcie i odbiór ruchomości) jest zgodne z prawem, w szczególności w zakresie prawidłowości określenia wierzyciela w protokole zajęcia oraz prawidłowego ustanowienia dozorcy dla zajętych ruchomości?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu rekwizycyjnego, uznając je za niezgodne z prawem. Choć protokół zajęcia ruchomości prawidłowo określał wierzyciela, to naruszał przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) w zakresie ustanowienia dozorcy dla zajętych ruchomości. Odebranie ruchomości zobowiązanemu wymagało ich oddania pod dozór innej osoby lub organu egzekucyjnego, co nie zostało odnotowane w protokole.Stan faktyczny
Spółka złożyła skargę na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu i odbiorze automatów do gier. Zarzuciła błędne określenie wierzyciela w protokole zajęcia oraz brak adnotacji o tym, które ruchomości mogą być sprzedane bezpośrednio i które pozostają pod dozorem. Organy egzekucyjne utrzymały w mocy postanowienie o oddaleniu skargi, uznając czynności za prawidłowe. Spółka wniosła skargę do WSA, podtrzymując zarzuty i dodając nowe, dotyczące m.in. własności zajętych ruchomości.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. P. i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz H. w W. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), WSA Grzegorz Wałejko Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 lutego 2017 r. sprawy ze skargi H. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz H. w W. [...] zł ([...]) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej (organ), w wyniku rozpatrzeniu zażalenia H. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. (spółka), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. P. (organ rekwizycyjny) z dnia [...] czerwca 2016 r. oddalające skargę na czynności egzekucyjne.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia przedstawiony został następujący stan sprawy:
Dyrektor Izby Celnej w W. prowadził w stosunku do spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego numer [...], wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w B. P. jako wierzyciela w dniu 6 lipca 2015 r. Tytuł wykonawczy obejmuje karę pieniężną nałożoną na spółkę decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. W celu zrealizowania tytułu wykonawczego Dyrektor Izby Celnej w W. na podstawie art. 31 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2016.599 ze zm. – u.p.e.a.) wystąpił do Dyrektora Izby Celnej w B. P. o dokonanie w ramach czynności rekwizycyjnych zajęcia, odbioru i sprzedaży automatów do gier należących do spółki. W dniu 29 kwietnia 2016 r. pracownik organu rekwizycyjnego, w obecności osób odpowiedzialnych za prowadzenie magazynu depozytowego Urzędu Celnego w L., dokonał zajęcia ruchomości w postaci 6 sztuk urządzeń do gier. Zajęte ruchomości pozostawiono w magazynie depozytowym Urzędu Celnego w L.. Protokół zajęcia ruchomości doręczono spółce w dniu 16 maja 2016 r.
Następnie w dniu 25 maja 2016 r. (data stempla krajowego urzędu pocztowego nadania) spółka złożyła skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu i odbiorze ruchomości. Zarzuciła naruszenie art. 67 § 2 pkt 1, § 4 u.p.e.a. przez błędne określenie wierzyciela w protokole zajęcia ruchomości oraz art. 67 § 4 pkt 2 u.p.e.a. z powodu braku adnotacji w protokole zajęcia o tym, które z zajętych ruchomości mogą być sprzedane bezpośrednio po zajęciu, jak również które z nich pozostają pod dozorem zobowiązanego, a które z kolei zostają odebrane.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w B. P. oddalił skargę spółki na zajęcie i odbiór ruchomości. Zdaniem organu rekwizycyjnego, w protokole zajęcia wierzyciel został określony prawidłowo. Wymieniono bowiem wierzyciela, który wystawił tytuł wykonawczy oraz aktualnego wierzyciela, którym jest Dyrektor Izby Celnej w S. zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz.U.2015.1494 - rozporządzenie z dnia 15 września 2015 r.).
W zażaleniu na postanowienie organu rekwizycyjnego spółka powtórzyła zarzuty sformułowane w skardze na zajęcie ruchomości. Dodatkowo zarzuciła naruszenie art. 32 w zw. z art. 15 u.p.e.a. przez wadliwe wszczęcie postępowania egzekucyjnego i niedochowanie wymogu uprzedniego doręczenia upomnienia. Ponadto spółka wywodziła, że zajęte ruchomości nie są jej własnością.
Dyrektor Izby Skarbowej zgodził się ze stanowiskiem organu rekwizycyjnego i utrzymał w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] czerwca 2016 r. Motywował, że organ rekwizycyjny dokonał zajęcia ruchomości stosownie do art. 31 § 1 w zw. z art.1a pkt 12 lit. a oraz art. 97 i art. 98 § 1 i 2 u.p.e.a. Protokół zajęcia i odbioru ruchomości w postaci urządzeń do gier pod względem formalnym jest prawidłowy, zawiera wszystkie wymagane prawem elementy i został sporządzony na prawidłowym formularzu. Protokół zajęcia ruchomości podpisali: pracownik organu rekwizycyjnego bezpośrednio dokonujący zajęcia i odbioru ruchomości, jak również obecni przy zajęciu świadkowie w osobach pracowników magazynu depozytowego Urzędu Celnego w L.. Jako wierzyciela w protokole zajęcia ruchomości wymieniono Dyrektora Izby Celnej w B. P., który wystawił tytuł wykonawczy i Dyrektora Izby Celnej w S., który aktualnie ma status wierzyciela w związku ze zmianą stanu prawnego.
Organ wyjaśnił, że Dyrektor Izby Celnej w B. P. w dniu 6 lipca 2015 r. wystawił wobec spółki tytuł wykonawczy nr [...] Następnie w dniu 1 października 2015 r. weszło w życie rozporządzenie z dnia 15 września 2015 r. Zgodnie z powołanym rozporządzeniem Dyrektor Izby Celnej w S. stał się organem właściwym do wykonywania na terytorium całego kraju zadań wierzyciela w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach, z wydanych przez dyrektora izby celnej decyzji lub postanowień, z wydanych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin, a także z orzeczeń sądowych, których wykonanie następuje w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z § 3 omawianego rozporządzenia z dnia 15 września 2015 r. w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem jego wejścia w życie, dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S., przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy. W tej sytuacji, zdaniem organu, tytuł wykonawczy prawidłowo został wystawiony w lipcu 2015 r. przez Dyrektora Izby Celnej w B. P. jako wierzyciela i wszystkie czynności w celu jego zrealizowania, dokonane przed 1 października 2015 r., pozostają w mocy. Obecnie status wierzyciela przysługuje Dyrektorowi Izby Celnej w S. (art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a.). W tych okolicznościach wystawianie kolejnego tytułu wykonawczego czy doręczanie upomnienia spółce przez nowego wierzyciela było niepotrzebne.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 67 § 4 pkt 2 u.p.e.a. organ argumentował, że dokonywanie adnotacji w protokole zajęcia o tym, które z zajętych ruchomości mogą być sprzedane bezpośrednio po zajęciu było zbędne, gdyż organ rekwizycyjny nie dokonywał sprzedaży zajętych ruchomości bezpośrednio po zajęciu.
Z kolei w kwestii pozostawienia zajętych ruchomości pod dozorem zobowiązanego bądź innej osoby organ uzasadniał, że zajęte ruchomości pozostawiono pod dozorem organu egzekucyjnego w magazynie Urzędu Celnego w L., co wynika wprost z treści protokołu dokumentującego zastosowanie spornego środka egzekucyjnego.
Wobec tego, zdaniem organu, skarga spółki podlegała oddaleniu. Zajęcie ruchomości zostało bowiem przeprowadzone zgodnie z prawem.
Spółka złożyła skargę na powyższe postanowienie organu, w której zarzuciła naruszenie:
- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 7, art. 77 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2016.23 – k.p.a.) przez utrzymanie w mocy postanowienia organu rekwizycyjnego, podczas gdy nie wyjaśnił do kogo należą zajęte ruchomości, czy są własnością spółki, gdy w rzeczywistości nie stanowią one własności spółki, a jedynie posiadała je na podstawie umów;
- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 1, § 4 u.p.e.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia organu rekwizycyjnego, który w protokole zajęcia ruchomości błędnie określił wierzyciela;
- art. 6, art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. polegające na przerzuceniu na spółkę ciężaru identyfikacji wierzyciela i na dokonaniu zajęcia przy braku jednoznacznego ustalenia wierzyciela uprawnionego do żądania prowadzenia egzekucji.
W uzasadnieniu skargi spółka akcentowała, że organ rekwizycyjny miał obowiązek w pierwszej kolejności wyjaśnić czyją własnością są zajmowane ruchomości.
W przekonaniu spółki, rozporządzenie z dnia 15 września 2015 r. zostało wydane bez delegacji ustawowej w u.p.e.a., a więc z naruszeniem art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483 ze zm.).
Ponadto, w ocenie spółki, z protokołu zajęcia ruchomości nie wynika jednoznacznie, który organ jest wierzycielem uprawnionym do żądania stosowania środków egzekucyjnych. Natomiast do obowiązków organu rekwizycyjnego należy prowadzenie egzekucji i stosowanie środków egzekucyjnych w taki sposób, który da zobowiązanej spółce pewność co do podmiotu wierzyciela oraz treści egzekwowanego obowiązku.
Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga spółki zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu rekwizycyjnego nie są zgodne z prawem.
W sprawie pozostaje poza sporem, że zajęcie ruchomości oraz odbiór zajętej ruchomości w toku egzekucji administracyjnej są czynnościami egzekucyjnymi, których zgodność z prawem może być kwestionowana przez zobowiązanego skargą na czynności egzekucyjne, przewidzianą w art. 54 § 1 u.p.e.a. Skarga taka, jak trafnie wyjaśnione zostało w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, ma charakter subsydiarny w tym sensie, że służy na czynności egzekucyjne, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany przepisami u.p.e.a. W konsekwencji w skardze na czynności egzekucyjne, o której mówi art. 54 § 1 u.p.e.a., nie mogą być skutecznie formułowane zarzuty, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia.
Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 67 § 1 u.p.e.a., z zastrzeżeniem art. 68 § 1, podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Określając wzór, minister uwzględni uwarunkowania wynikające z elektronicznego przetwarzania danych zawartych w tym zawiadomieniu lub protokołach.
Stosownie do art. 67 § 2 u.p.e.a. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera: 1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; 2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; 3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego; 4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia; 5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; 6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych; 7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; 8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia; 9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.
Z kolei według art. 67 § 4 omawianej ustawy egzekucyjnej protokół zajęcia i odbioru ruchomości zawiera treść określoną w § 2 pkt 1, 4-6 i 9 oraz w art. 53 § 1 pkt 5, a ponadto: 1) wyszczególnienie zajętych ruchomości z podaniem ich ilości, rodzaju jednostki miary i wartości szacunkowej ruchomości, jeżeli jej oszacowanie nie zostało zastrzeżone dla biegłego skarbowego; 2) adnotację, które z zajętych ruchomości mogą być sprzedane bezpośrednio po zajęciu, a także które ruchomości poborca pozostawia pod dozorem zobowiązanego lub osoby zastępującej zobowiązanego, a które odbiera; 3) pouczenie zobowiązanego o skutkach zajęcia ruchomości i przysługującym mu prawie zaskarżenia w postaci zgłoszenia zarzutów; 4) pouczenie dozorcy o skutkach przyjęcia ruchomości pod dozór.
W tym stanie prawnym niewątpliwie protokół zajęcia i odbioru ruchomości musi zawierać oznaczenie wierzyciela, Wynika to wprost z art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z § 4 u.p.e.a. Protokół sporządzony przez organ rekwizycyjny w analizowanym postępowaniu egzekucyjnym wymienia wierzyciela, który wystawił tytuł wykonawczy oraz następnie kolejnego wierzyciela, określonego mocą rozporządzenia z dnia 15 września 2015 r. Treść protokołu zajęcia i odbioru ruchomości pozwala zatem w sposób niewątpliwy ustalić na czyją rzecz jest prowadzona egzekucja, kto był i aktualnie jest wierzycielem. Tym samym cel omawianego wymogu formalnego dotyczącego treści protokołu zajęcia i odbioru ruchomości został zrealizowany.
Z brzmienia § 3 ww. rozporządzenia z dnia 15 września 2015 r. wynika jednoznacznie, że zmiana wierzyciela na rzecz Dyrektora Izby Celnej w S. w żadnym razie nie wpływa na skuteczność czynności egzekucyjnych podjętych wcześniej. Zatem tylko z powodu zmiany stanu prawnego zbędne było wystawienie kolejnego tytułu wykonawczego czy powtarzanie jakichkolwiek innych czynności dokonanych przez uprzedniego wierzyciela czy w toku prowadzonej wcześniej egzekucji. W tym zakresie odmienne oczekiwania spółki pozostają oderwane od obowiązującego stanu prawnego. Natomiast prawidłowo w dniu 17 sierpnia 2015 r. został sporządzony odpis tytułu wykonawczego na potrzeby czynności organu rekwizycyjnego. Takie postępowanie odpowiada wymogom określonym w art. 31 § 1 u.p.e.a.
Spółka w swojej argumentacji pomija również, że kwestionowane przez nią rozporządzenie z dnia 15 września 2015 r. zostało wydane na podstawie art. 9 ust. 2a ustawy o Służbie Celnej (Dz.U.2015.990 ze zm., obowiązującej do końca lutego 2017 r.), który upoważniał ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wyznaczenia, w drodze rozporządzenia, organu Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania, przy uwzględnieniu potrzeby sprawnego wykonywania zadań organów Służby Celnej oraz gospodarczych potrzeb przedsiębiorców. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w art. 5 § 1 pkt 4 stanowi, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach, z wydanych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin - właściwy dyrektor izby celnej. Zatem, wbrew wywodom spółki, omawiana ustawa egzekucyjna nie przesądza, który dyrektor izby celnej ma status wierzyciela. Ustawodawca uregulował tę kwestię w innym aktach rangi ustawowej, przewidując jednocześnie jej doprecyzowanie w aktach wykonawczych.
Nieuzasadniony jest także zarzut spółki dotyczący pominięcia przez organ rekwizycyjny w protokole zajęcia i odbioru ruchomości wzmianki o tym, które z zajętych ruchomości mogą być sprzedane bezpośrednio po zajęciu. Trzeba zauważyć, że w formularzu protokołu zajęcia i odbioru ruchomości znajduje się miejsce na wymienienie przez organ egzekucyjny (rekwizycyjny) ruchomości, które mogą być sprzedane bezpośrednio po zajęciu. W okolicznościach omawianej sprawy nie zostało ono wypełnione. Wobec tego z protokołu zajęcia i odbioru ruchomości wynika, że żadna z zajętych ruchomości nie została przeznaczona do sprzedaży bezpośrednio po zajęciu. Dlatego wykazywanie przez spółkę naruszenia art. 67 § 4 pkt 2 u.p.e.a. z nawiązaniem do kwestii bezpośredniej sprzedaży zajętych ruchomości jest nieuzasadnione.
Z kolei odnosząc się do własności zajętych ruchomości trzeba zauważyć, że spółka składając skargę nie wspominała o tym, że nie jest ich właścicielem. Zatem zarzut, w którym spółka twierdzi, że nie jest właścicielem zajętych ruchomości, z uwagi na czas jego sformułowania, należy ocenić jako obliczony wyłącznie na podważenie legalności niekorzystnego dla niej postanowienia. Ponadto, skoro już doszło do zajęcia ruchomości, wówczas środkiem ochrony prawnej właściwym dla zwalczania zajęcia cudzych ruchomości jest żądanie oparte na art. 38 § 1 u.p.e.a. W myśl tego przepisu podmiot, który nie jest zobowiązanym, a rości sobie prawa do rzeczy, z której prowadzi się egzekucję administracyjną (por. art. 97 § 1 u.p.e.a.), może wystąpić do organu egzekucyjnego – w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy - z żądaniem wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania, przy czym do czasu uwzględnienia tego żądania dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zatem, zgodnie z subsydiarnym charakterem skargi na czynności egzekucyjne, o jakim była mowa wyżej, nie może być ona skutecznie oparta na twierdzeniu spółki, że zajęte ruchomości nie są jej własnością. Skoro spółka wie kto miałby być właścicielem zajętych ruchomości, w takiej sytuacji do niej należy powiadomienie właściwego podmiotu. Jeśli tego zaniecha może narazić się na odpowiedzialność odszkodowawczą wobec wywodzonego właściciela zajętych ruchomości, którego jednak jak dotąd nie wymieniła.
Niezależnie od powyższego należy zgodzić się ze spółką co do tego, że zaskarżone postanowienie i postanowienie organu rekwizycyjnego błędnie odniosły się do zagadnienia związanego z obowiązkiem ustanowienia dozorcy, oddania zajętych ruchomości pod dozór. Spółka nawiązała do obowiązku ustanowienia dozorcy w zażaleniu na postanowienie organu rekwizycyjnego. W skardze już o tej kwestii nie wspominała. Jednak w myśl art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718 ze zm. – p.p.s.a.) sąd kontrolujący legalność zaskarżonego postanowienia nie jest związany zarzutami zawartymi w skardze.
Omawiany protokół zajęcia i odbioru ruchomości narusza art. 67 § 4 pkt 2 u.p.e.a.. Przepis ten wyraźnie formułuje wymóg określenia w protokole zajęcia i odbioru ruchomości, które z zajętych ruchomości poborca pozostawia pod dozorem zobowiązanego lub osoby zastępującej zobowiązanego, a które odbiera. Tymczasem w nin. sprawie protokół zajęcia i odbioru ruchomości zawiera wyłącznie adnotację o tym, że zajęte ruchomości znajdują się w magazynie Urzędu Celnego w L.. Niewątpliwie zajęte ruchomości zostały odebrane spółce, jednak dozorca nie został ustanowiony. Wymóg określony w art. 67 § 4 pkt 2 u.p.e.a., dotyczący treści protokołu zajęcia i odbioru ruchomości, jest wyraźnym nawiązaniem do regulacji zawartych w art. 100 § 1 i 2 tej ustawy. Zgodnie z nimi poborca skarbowy pozostawia zajętą ruchomość w miejscu zajęcia pod dozorem zobowiązanego lub dorosłego jego domownika albo innej osoby, u której ruchomość zajął, a jeżeli zajęta ruchomość nie może być pozostawiona w miejscu zajęcia, a nie ma innej osoby, której by można było oddać zajętą ruchomość pod dozór, zostanie ona wzięta pod dozór organu egzekucyjnego (§ 1). Poborca skarbowy może po zajęciu ruchomości odebrać ją zobowiązanemu i oddać pod dozór innej osoby lub organu egzekucyjnego, jeżeli zobowiązany nie daje rękojmi należytego przechowania zajętej ruchomości, odmawia podpisania protokołu zajęcia, a także gdy usuwał lub usuwa ruchomości zajęte albo zagrożone zajęciem (§ 2).
Z przytoczonych unormowań wynika jednoznacznie, że jeśli zajęta ruchomość została odebrana zobowiązanemu, wówczas oddanie jej pod dozór innej osoby lub organu egzekucyjnego jest konieczne. Nie można zająć ruchomości, odebrać jej zobowiązanemu i na tym poprzestać. Musi zostać w takiej sytuacji oddana pod dozór innej osobie bądź organowi egzekucyjnemu. Obowiązki dozorcy określa art. 102 § 2 u.p.e.a. Z kolei zakres jego odpowiedzialności wyznacza art. 103 § 1 i 2 tej ustawy. Jak to zostało już wspomniane wyżej, poza sporem pozostawała okoliczność, że zajęte ruchomości nie są we władaniu spółki. Z treści protokołu zajęcia wynika, że zostały spółce odebrane, skoro pozostawiono je w magazynie Urzędu Celnego w L..
Z przedstawionych sądowi akt wynika (por. protokół zajęcia i odbioru ruchomości), że zajęte ruchomości odebrano spółce, ale jednocześnie nie został wyznaczony dozorca, nie oddano ich pod dozór na zasadach określonych w u.p.e.a. Nic nie wskazuje na to, aby zajęte ruchomości znajdowały się pod dozorem organu egzekucyjnego, skoro w protokole zajęcia i odbioru ruchomości nie ma o tym wzmianki, nie ma podpisu dozorcy. Jest to zatem wyłącznie stwierdzenie organu zaprezentowane w motywach kontrolowanego postanowienia. Tymczasem ustanowienia dozorcy nie można domniemywać. Unormowania art. 67 § 2 pkt 4 w zw. z art. 100 § 1 i 2 u.p.e.a. wyraźnie mówią o tym kiedy i w jaki sposób następuje oddanie zajętych ruchomości pod dozór innej osoby czy organu egzekucyjnego. Podkreślić należy, że z omawianego protokołu zajęcia i odbioru ruchomości nie wynika także, aby zajęte ruchomości zostały pozostawione pod dozorem innego organu niż egzekucyjny czy rekwizycyjny. Faktyczne pozostawienie zajętych ruchomości w magazynie Urzędu Celnego w L. w żadnym razie nie jest równoznaczne z oddaniem ruchomości pod dozór i ustanowieniem dozorcy w trybie unormowanym w u.p.e.a. Raz jeszcze należy zwrócić uwagę, że w protokole zajęcia i odbioru ruchomości nikt nie złożył podpisu w miejscu przewidzianym dla ustanowionego dozorcy.
Rozpoznając sprawę ponownie organy zobowiązane będą uwzględnić, że zgodnie z art. 67 § 4 pkt 2 w zw. z art.100 § 1, 2 u.p.e.a. protokół zajęcia i odbioru ruchomości musi wyraźnie określać, które z zajętych ruchomości pozostawiane są pod dozorem zobowiązanego, a jeżeli nie są one pozostawiane pod jego dozorem, konkretnie komu oddano je pod dozór. Trzeba przy tym zauważyć, że w myśl art. 54 § 5a u.p.e.a. organ rekwizycyjny jest władny usunąć stwierdzoną wadę czynności bez potrzeby jej uchylania.
Z powodów omówionych wyżej zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu rekwizycyjnego podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło