I SA/Wa 75/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Gabriela Nowak Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2017 r. sprawy ze skargi D. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia nr [...] z dnia [...] września 2016 r., odmawiającej przyznania D. F. świadczenia wychowawczego na K. F. na okres od 1 sierpnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Po rozpoznaniu wniosku D. F. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na K. F., Prezydent W. ww. orzeczeniem z dnia [...] września 2016 r. odmówił przyznania D. F. świadczenia wychowawczego na córkę K. F., uzasadniając tę odmowę tym, że wskazane jako członkowie rodziny D. F. córki U. i K. F. są córkami z rozwiedzionego małżeństwa z R. F. i zamieszkują z matką. Odwołanie od powyższej decyzji złożył D. F. podnosząc, że uważa decyzje za krzywdzącą. Podkreślił, że jest rodzicem dzieci i posiada pełnię władzy rodzicielskiej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2016 r. Organ drugiej instancji powołał treść art. 2 pkt 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. poz. 195) i wskazał, że wnioskodawca jest osobą rozwiedzioną, ojcem U. i K., których matką jest była żona R. F.. Córki zamieszkują zgodnie z wyrokiem rozwodowym z matką. W ocenie Kolegium nie sposób przyjąć, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze sprawowaniem opieki naprzemiennej. Naprzemienne sprawowanie opieki polega na tym, iż dziecko w ramach powtarzających się okresów zamieszkuje u każdego z rodziców, nie zamieszkując na stałe tylko z jednym z nich. Opieka naprzemienna powinna zatem uwzględniać porównywalne okresy przebywania dziecka z każdym z rodziców, w powtarzających się cyklach np. tygodniowym, dwutygodniowym, miesięcznym. Powierzenie zatem władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, z wyznaczeniem miejsca zamieszkania dziecka (dzieci) na stałe z jednym z nich oraz przy określeniu szerokich kontaktów rodzica nie mieszkającego z dzieckiem na stałe nie przesądza o faktycznym sprawowaniu opieki naprzemiennej. Kontakty skarżącego z córkami ustalone w wyroku stosunkowo częste, jednakże nie można uznać, aby były równoważne czasowi, w którym U. i K. F. pozostają pod opieką matki. Stałą, bezpośrednią pieczę nad córkami pełni ich matka, R. F., co jasno wynika z wyroku sądu. Powyższe powoduje, iż mając na uwadze definicję rodziny określoną w art. 2 ust. 16 ww. ustawy w rodzinie D. F. brak jest dzieci, na które może on wnosić o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w War-szawie D. F.. Zarzucił jej rażące uchybienie poprzez poczynienie błędnych ustaleń na podstawie nie mających odzwierciedlenia w przepisach prawa daleko idących nadinterpretacji. W szczególności w zaskarżonej decyzji Kolegium całkowicie błędnie zrównano "miejsce zamieszkania dziecka" ze "sprawowaniem opieki przez rodziców rozwiedzionych żyjących w rozłączeniu". Zarzucił ponadto, że Kolegium bez wskazania podstawy prawnej w nieprawidłowy sposób powołuje się na pojęcie "opieki naprzemiennej", które nie zostało expres verbis uregulowane w obowiązujących przepisach prawa. Strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Kolegium w całości i przyznanie mu świadczenia wychowawczego nad córką K. F. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2016 r., poz. 1066 j.t.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 2016, poz. 718 dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przedmiotem niniejszego postępowania była ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2016 r. odmawiającej przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na córkę K. F. Materialnoprawną podstawą decyzji organów obu instancji były przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. 2016.r, poz.195). Zgodnie z art. 4 ust. 2 tej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. W przedmiotowej sprawie wniosek złożył ojciec dziecka. Dalej zauważyć należy, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości [...] zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Z kolei stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy ilekroć w ustawie mowa o pierwszym dziecku - oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust. 2), do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (art. 4 ust. 3). Zgodnie z art. 2 pkt 16 rodzina w rozumieniu ustawy - oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Należy mieć również na uwadze przepis art. 22 rzeczonej ustawy, który stanowi, że w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 stosuje się. W świetle wskazanych regulacji prawnych nie może budzić wątpliwości, że uprawnionym do świadczenia wychowawczego jest wyłącznie ten rodzic dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad tym dzieckiem lub każdy z rodziców w sytuacji opieki naprzemiennej adekwatnie do liczby dni opieki. W tym miejscu zauważyć należy, iż skarżący posiada dwoje małoletnich dzieci U. F. i K. F. Z dowodów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że wykonywanie władzy rodzicielskiej nad córkami powierzono obojgu rodzicom, ustalając jednak że miejscem zamieszkania dzieci będzie miejsce zamieszkania matki R. F. Ojca D. F. obciążono kosztami utrzymania małoletnich córek, określając również kontakty D. F. z małoletnimi córami. Przedłożone przez skarżącego dokumenty nie świadczą również o sprawowaniu opieki w ramach ustalonej pomiędzy rodzicami lub przez sąd opieki naprzemiennej, o której mowa w ww. art. 2 pkt 16 ustawy, czy w art. 5 ustawy. Opieka naprzemienna (piecza naprzemienna, opieka wspólna, piecza wspólna) to sposób opieki nad dzieckiem po rozwodzie (separacji) rodziców polegający na przyznaniu każdemu z rodziców przez sąd prawa do pieczy nad dzieckiem w określonym czasie w ciągu roku. Opiekę naprzemienną cechuje równość pomiędzy rodzicami w sprawowaniu pieczy nad dzieckiem, które mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców. W tych okresach, na podstawie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, każdemu z rodziców przysługuje odpowiednio podzielone świadczenie wychowawcze na dziecko objęte opieką naprzemienną. Sąd stwierdził, że skarżący nie legitymuje się orzeczeniem sądu cywilnego o ustaleniu tego rodzaju opieki, jak też nie wynika z akt, aby zostało zawarte pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej naprzemiennie. Konkludując, w ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwolił organowi I instancji na uznanie, że skarżący sprawuje wspólnie z byłą żoną naprzemienną opiekę nad małoletnimi córkami, które uprawniałaby organ do przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko skarżącego. Sąd nie kwestionuje, że skarżący jest ojcem córek U. i K., nie kwestionuje również, że skarżący ma ustalone wyrokiem sądu szerokie kontakty z dziećmi, z zapisów którego się wywiązuje. Orzeczenie te jednak nie dowodzi wykonywania przez skarżącego pieczy naprzemiennej. Poza tymi wszystkim rozważaniami należy podkreślić również, że ustawodawca orzekanie w zakresie istnienia opieki naprzemiennej pozostawił w kompetencji sądu powszechnego. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący na moment złożenia wniosku nie przedstawił orzeczenia sądu powszechnego, z którego sentencji, uzasadnienia lub wykładni wynikałaby, że sprawuje on opiekę naprzemienną nad dziećmi. Reasumując, zaprezentowana przez organy wykładnia wskazanego pojęcia znajduje oparcie w brzmieniu wskazanego przepisu. Tym samym nie mogą zostać uwzględnione zarzuty podniesione w skardze, które koncentrują się na wykazaniu, że skarżący sprawuje opiekę naprzemienną nad córkami U. i K. To zaś powoduje, że wniesiona na tę decyzje skarga pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw i podlegać musi oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).