III SA/Kr 345/17
WyrokWSA w Krakowie2017-05-17
Skład orzekający: Barbara Pasternak, Halina Jakubiec, Ewa Michna
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przekroczenie kryterium dochodowego o 1 grosz uzasadnia odmowę przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, biorąc pod uwagę zasady konstytucyjne i ogólne zasady prawa administracyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przekroczenie kryterium dochodowego o 1 grosz, stanowiące wartość symboliczną i nieodczuwalną w realiach gospodarczych, nie powinno skutkować odmową przyznania świadczenia wychowawczego. Literalna wykładnia przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która prowadziłaby do takiej odmowy, byłaby sprzeczna z zasadami konstytucyjnymi (równość, sprawiedliwość społeczna, proporcjonalność) oraz ogólnymi zasadami prawa administracyjnego (słuszny interes obywatela, zasada legalności). Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego o 1 grosz (dochód na osobę wyniósł 800,01 zł przy kryterium 800,00 zł). Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego i wniosła o przyznanie świadczenia, argumentując, że przekroczenie o 1 grosz jest nieistotne i dyskryminujące.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Ewa Michna Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lutego 2017 r. nr [....] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 lutego 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję nr [...] wydaną przez Burmistrza Miasta dnia [...] 2016 r. o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego wnioskowanego na J. L. przez matkę M. K. (Skarżącą).
W podstawie prawnej decyzji wskazany został przepis art. 5 ust. 1-3, art. 7 ust. 1-3 w zw. z art. 2 pkt 19 i 20 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195), art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U z 2016 r. poz. 23), zwanej dalej k.p.a.
Uzasadnienie powyższej decyzji wskazuje na następujące okoliczności stanu faktycznego:
Skarżąca złożyła dnia 30 sierpnia 2016 r. w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko J. L., którego, jak oświadczyła, nie wychowuje wspólnie z jego ojcem.
Burmistrz Miasta odmawiając powołaną na wstępie decyzją nr [...] z dnia [...] 2016 r. przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia wychowawczego, jako powód wskazał przekroczenie kryterium dochodowego. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z art. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ww. świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dochód rodziny
w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez skarżącą 30 sierpnia 2016 r. ustalono, że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na jedną osobę wynosi 800,01 zł, co stanowi kwotę przekraczającą kryterium dochodowe określone w przywołanej ustawie.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie jej podania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze podnosząc, iż przekroczenie kryterium dochodu o 1 grosz nie powinno skutkować odmową pomocy Państwa w samotnym wychowywaniu jej dziecka. Dodała też, że obie kwoty nie różnią się niczym, gdyż 1 grosz nie ma praktycznie żadnej wartości, a jej dochody z uwagi na przebywanie na urlopie macierzyńskim obniżyły się w stosunku do dochodu za grudzień 2015 r., który był uwzględniany w niniejszej sprawie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu decyzji utrzymującej w mocy orzeczenie Burmistrza Miasta wskazało, że zasady przyznawania świadczenia wychowawczego określone zostały w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z jej brzmieniem prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, opiekunowi prawnemu dziecka do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia w wysokości 500,00 zł miesięcznie (art. 4 ust. 2 i 3, art. 5 ust. 1), z tym że w przypadku pierwszego dziecka prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 800,00 zł (art. 5 ust. 3). Organ podniósł, że w odniesieniu do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, którego przyznanie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, ww. ustawa definiuje pojęcia dochodu rodziny i dochodu członka rodziny, dochodu utraconego i dochodu uzyskanego, natomiast do samej definicji dochodu odsyła do ustawy o świadczeniach rodzinnych, art. 7 ust. 1-3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci określa z kolei zasady uwzględniania utraty i uzyskania dochodu, a same definicje utraty i uzyskania dochodu zawarte zostały w art. 2 pkt 19 i 20 niniejszej ustawy.
Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja wydana przez Burmistrza Miasta jest prawidłowa, a organ I instancji odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego tj. kwoty 800,00 zł na osobę w rodzinie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż organ prawidłowo ustalił, że dochód M. K. wynosi 1600, 02 zł, a zatem na osobę (rodzina dwuosobowa) przypada kwota 800,01 zł i kwota ta przekracza kryterium wynoszące 800,00 zł. Decyzja w sprawie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego nie jest zaś decyzją uznaniową, lecz związaną, co oznacza, że organ administracji jest zobowiązany do przyznania świadczenia wyłącznie wtedy, gdy są spełnione wszystkie wskazane w przepisach prawa przesłanki jego przyznania. Zdaniem SKO przekroczenie wskazanej kwoty jest w istocie przekroczeniem minimalnym, niemniej jednak Kolegium nie może stanąć na stanowisku, że jest ono nieistotne i przyznać wnioskowane świadczenie, a okoliczność przebywania przez M. K. na urlopie macierzyńskim nie ma w niniejszej sprawie znaczenia prawnego.
Skarżąca 23 marca 2017 r. zwróciła się z prośbą o ponowne przeanalizowanie sprawy i ponowne przeliczenie jej dochodu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.
W skardze na rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. K. zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a tym samym uniemożliwienie nabycia prawa do świadczenia wychowawczego na syna J. L. w okresie od dnia 30 sierpnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na syna J. L., zasądzenie wypłaty należnego świadczenia wychowawczego za okres od 30 sierpnia 2016 r. do 30 września 2017 r. i przekazanie tego świadczenia na jej konto bankowe oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowań sądowych, a także ewentualne uchylenie decyzji obu organów w zaskarżonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu podniesionych zarzutów skarżąca stwierdziła, że dochód w jej rodzinie w przeliczeniu na osobę wynosi 800,01 zł i to właśnie 1 grosz przesądza w danym stanie faktycznym o braku otrzymania przez nią świadczenia, a co za tym idzie zaskarżona decyzja jest krzywdząca dla niej i dla jej dziecka.
Skarżąca podniosła też, że wspomniane rozstrzygnięcie narusza zasadę równego traktowania wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. 1997 nr 78 poz. 483) i sprawia, że jej pierwsze dziecko jest dyskryminowane i pozbawione pomocy ze strony państwa z powodu jednego grosza, który w opinii skarżącej nie przedstawia żadnej wartości pieniężnej. Nadmieniła ponadto, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wystosował pytanie do Trybunału Konstytucyjnego (P 6/17) dotyczące tego, czy przepisy art. 5 ust. 1
w związku z ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa
w wychowywaniu dzieci są zgodne z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP. W skardze wskazała też, że w uzasadnieniu sąd kierujący pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego wskazał na wątpliwości dotyczące zachowania konstytucyjnej zasady równości poprzez przyjęcie przez ustawodawcę zasady wykluczającej z kręgu uprawnionych do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko osób wychowujących jedno dziecko oraz innych, których rodziny uzyskują dochód przekraczający kryterium dochodowe, w każdym przypadku i bez względu na wysokość tego przekroczenia. M. K. zaznaczyła, że rzeczywisty dochód jej rodziny jest niższy niż wyliczony z uwagi na to, że nie korzysta ona z pomocy MOPR i sama ponosi koszty związane z utrzymaniem rodziny i domu.
W skardze M. K. nadmieniła, że zwróciła się w tej sprawie do Rzecznika Praw Dziecka, który zainteresował się sprawą ewentualnej wadliwości ustawy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. SKO zaznaczyło, że organ I instancji ustalił prawidłowo dochód M. K., ustawa zaś wskazuje wysokość kwoty dochodu do dwóch miejsc po przecinku, co każe stwierdzić, że skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego, wobec czego świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko nie może zostać przyznane. Nie jest bowiem możliwe przyznanie świadczeń w sytuacji, gdy nie zostały spełnione wszystkie wymagania określone ustawą o świadczeniach rodzinnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016, poz. 1066) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego i procesowego. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność.
Powyższa weryfikacja obejmuje w szczególności ocenę, czy zaskarżony akt został wydany w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny a organ dokonał prawidłowej subsumpcji obowiązujących w dacie wydania norm prawa materialnego odnoszących się do danej materii.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami należało uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195), zwanej dalej u.p.p.w.d., art. 7 ust. 1-3 w zw. z art. 2 pkt 19 i 20 u.p.p.w.d., art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2003 nr 228 poz. 2255). Świadczenie wychowawcze, zgodnie art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d., przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Katalog osób, do którego odsyła wspomniany przepis wskazuje natomiast, iż świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka.
Analiza przepisów ww. ustawy prowadzi do wniosku, że przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko uzależnione jest od spełnienia przesłanki wskazującej na wymóg, aby dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekraczał kwoty 800,00 zł. Przyznanie świadczenia wychowawczego nie pozostawia organowi żadnej swobody, bowiem nie ma charakteru uznaniowego natomiast spełnienie warunków określonych w ustawie obliguje organ do jego przyznania.
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w art. 5 ust. 3 określa zasady przyznawania świadczenia wychowawczego, przysługującego na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. U.p.p.w.d. definiuje też w art. 2 ust. 2, 4, 19 i 20 pojęcia dochodu rodziny i dochodu członka rodziny, dochodu utraconego i dochodu uzyskanego. Art. 7 ust. 1-3 niniejszego aktu określa zaś zasady uwzględniania utraty i uzyskania dochodu, a co do samej definicji dochodu odsyła do art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Jak wynika z akt sprawy dochód M. K. za 2014 r. uznany został przez organ I instancji za dochód utracony. Skarżąca w dniu 31.10.2015 r. zawarła jednak umowę o pracę z firmą V A. J. na czas określony od 1.11.2015 r. do 30.11.2017 r., co spowodowało, że ustalając dochód relewantny z punktu widzenia przyznania świadczenia organ uwzględnił dochód z miesiąca grudnia 2015 r. Z zaświadczenia o zarobkach wystawionego przez pracodawcę wynika, iż za miesiąc grudzień 2015 r. M. K. osiągnęła przychód w kwocie 2311,88 zł. Po odjęciu kosztów uzyskania przychodu (111,25 zł), składki na ubezpieczenia emerytalne (214,78 zł), rentowe (33,01 zł), chorobowe (53,92 zł), zdrowotne (170,90 zł) oraz zaliczki na podatek dochodowy (128,00zł) dało to dochód netto wynoszący 1600,02 zł.
Należy przede wszystkim zaznaczyć, że zarówno skarżąca jak i Sąd nie negują prawidłowości oceny stanu faktycznego dokonanej tak przez organ I instancji, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Jak wynika z wyliczeń dokonanych przez organy obu instancji na podstawie zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, dochód M. K. brany pod uwagę przy ustalaniu prawa do otrzymania świadczenia wychowawczego wynosi 1600, 02 zł, a zatem przy dwuosobowej rodzinie, jaką tworzy ona wraz z synem, na osobę przypada kwota 800, 01 zł. W ocenie Sądu organy obu instancji właściwie ustaliły, że przekracza on kwotę wyrażoną w przepisie, co zgodnie z literalnym brzmieniem art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. mogłoby uzasadniać odmowę przyznania świadczenia wychowawczego. Analizując sytuację skarżącej uznać trzeba, że próg dochodowy przekroczyła ona o 1 grosz. Sytuacji tej, zdaniem Sądu, nie można jednak rozpatrywać w oderwaniu od zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a także zasad wyrażonych w ustawie zasadniczej, stanowiących swoisty fundament całego porządku prawnego i budujących aksjologię działań ustawodawcy oraz organów władzy publicznej.
Jeden grosz, co podniosła także skarżąca zarówno w odwołaniu, jak i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w obecnych realiach gospodarczych nie stanowi praktycznie żadnej wartości. Jako najmniejszy nominał zdaje się wyrażać kwotę wręcz pomijalną, za którą nabycie jakichkolwiek dóbr staje się niemożliwe. Podkreślenia wymaga fakt, że nawet w toku ewentualnych obliczeń, niekoniecznie dotyczących świadczenia wychowawczego i popełnionych w ich wyniku pomyłek, 1 grosz stanowi wartość, którą uznać można za nieistotną. Jej wpływ na różnicę zestawianych ze sobą sum praktycznie nie zmienia ich realnej miary.
Zgodnie ze wskazaniami art. 31. ust 3 w zw. z art. 32 Konstytucji RP, popartymi utrwaloną w doktrynie i orzecznictwie wykładnią zasady proporcjonalności, osoby, które znajdują się w podobnej sytuacji, należy traktować podobnie, zaś osoby znajdujące się w sytuacji odmiennej należy traktować odmiennie. Ograniczenia
w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, za które to prawa należy uznać w analizowanym stanie faktycznym zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji, jak i zasadę uwzględniania dobra rodziny i pomocy ze strony władz publicznych dla rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji, wyrażoną w art. 71 Konstytucji RP, aby mogły być ustanawiane, spełniać muszą szereg warunków. Spośród trójelementowej definicji zasady proporcjonalności, ujętej już w wyroku TK z 26 kwietnia 1995 r., (sygn. akt K 11/94), por. też wyrok TK z 25 lutego 1999 r., (sygn. akt K 23/98.) na uwagę, oprócz zasad konieczności i proporcjonalności sensu stricto, zasługuje szczególnie pierwszy jej składnik, czyli nakaz stosowania zasady przydatności (adekwatności), polegającej na przeprowadzeniu testu weryfikującego, czy używane środki prawne nadają się do realizacji celu. (P. Sarnecki, "Prawo konstytucyjne Rzeczypospolitej Polskiej", wyd. C.H. Beck, Warszawa 2011, str.100.)
Przekładając tę zasadę na grunt realiów stanowienia i stosowania prawa administracyjnego uznać należy, iż w posługiwaniu się zasadą proporcjonalności chodzi o to, aby państwo i organy administracji publicznej ingerowały w prawa obywateli
w sposób rozsądny i racjonalny i nie nadużywały przysługujących im środków i kompetencji, szkodząc w ten sposób obywatelowi. Chodzi także o to, aby były zachowane odpowiednie proporcje między celami działania administracji a ostrością używanych w tych celach środków. (Jan Zimmermann, "Prawo administracyjne", wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2016, str. 166). Dość stwierdzić, iż jednostki dysponujące dochodem o wartości 800, 00 zł w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie, znajdują się tak naprawdę w sytuacji podobnej, a wręcz nie różniącej się niczym od sytuacji osób, w przypadku których kwota ta wynosi 800, 01 zł.
Na tle powyższych rozważań zdaniem Sądu art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. interpretować należy nie tracąc z pola widzenia ratio legis przywołanego unormowania. Jak wskazano już w uzasadnieniu projektu ustawy, jej głównym celem jest pomoc finansowa kierowana do rodzin wychowujących dzieci, zaś akt ten wprowadzać ma do systemu prawnego nowe świadczenie wychowawcze, mające przede wszystkim częściowo pokryć wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb życiowych i wychowywaniem dzieci. Odnosząc się do powyższych założeń trudno orzec, iż potrzeby dziecka, na które przypada dochód o wysokości 800, 00 zł i potrzeby dziecka, na które przypada kwota o 1 grosz wyższa są zgoła odmienne. W toku podjętego we wskazanym kierunku rozumowania nasuwa się wniosek, iż w rozpatrywanej sprawie zastosowanie wskazanego przepisu w jego literalnym brzmieniu, bez zważania na cel regulacji, staowiłoby zaprzeczenie intencji ustawodawcy, dla zrealizowania której normę tę ustanowił. Subsumpcja stanu faktycznego pod normę prawa, mającą w danej sytuacji zastosowanie, okazałaby się nie tylko sprzeczna z podstawowymi założeniami Konstytucji, takimi jak zasada równości (art. 32), sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez sąd (art. 45), zasada proporcjonalności (art. 31 ust. 3), a nawet szereg zasad płynących z art. 2, który to, co warte podkreślenia, wprost traktuje o obecności w porządku prawnym zasady sprawiedliwości społecznej, ale i doprowadziłaby do wydania rozstrzygnięcia pomijającego spostrzeżenia płynące z doświadczenia życiowego. W przypadku uznania, iż przekroczenie o 1 grosz progu dochodowego, a więc o kwotę o subminimalnej wartości, może pozbawiać skarżącą prawa do świadczenia, jakie mogłaby uzyskiwać na swoje pierwsze dziecko ,należałoby zaakceptować i przyjąć za prawidłowy wniosek, iż deklarowana w art. 2 ustawy zasadniczej zasada sprawiedliwości społecznej przekształciłaby się w tej sytuacji w imitację owej zasady, generującą skutki dotkliwe nie tylko dla skarżącej, ale i dla jej dziecka. Wyprowadzenie takiej treści normatywnej w wyniku wykładni dokonanej w procesie sądowego stosowania prawa godzi zarówno w zasadę sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP, jak i tym samym zasadę sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez sąd, określoną art. 45 Konstytucji, na co Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą skargę nie mógł się zgodzić.
Na uwagę zasługuje także fakt, iż podobne przypadki były już przedmiotem analiz dokonywanych przez sądy administracyjne. Tytułem przykładu wskazać należy przede wszystkim sprawę III SA/Gd 889/16, gdzie w rozpoznawanym przez sąd stanie faktycznym dochód dwuosobowej rodziny skarżącej wynosił w okresie istotnym
z punktu widzenia prawa do świadczenia wychowawczego 1615, 64 zł miesięcznie, a więc jedyną przyczyną uzasadniającą odmowę przyznania świadczenia wychowawczego było przekroczenie przez nią kryterium dochodowego o 7,82 zł, przy czym podstawą prawną decyzji odmownej były przepisy wskazanej ustawy. Jak zauważono w przywołanej sprawie, wynikająca z art. 32 ust. 1 Konstytucji zasada równości nakazuje identyczne traktowanie podmiotów znajdujących się w takiej samej lub podobnej sytuacji prawnie istotnej. Argumenty na rzecz odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą mieć charakter relewantny, a więc pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma, oraz służyć realizacji tego celu i treści. (por. III SA/Gd 889/16). W okolicznościach rozpatrywanej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku powziął wątpliwość co do zgodności z wynikającą z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości oraz z zawartą w art. 2 Konstytucji RP zasadą sprawiedliwości społecznej normy wynikającej z przepisów art. 5 ust. 1 w związku z ust. 3 ustawy, zestawiając je ze sztywno określonym tam kryterium dochodowym upoważniającym do uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego, przy stałej wysokości tego świadczenia, wynoszącej 500 zł. WSA w Gdańsku zastanawiał się, czy przyjęta przez ustawodawcę w przepisach art. 5 ust. 1 w związku z ust. 3 ustawy zasada wykluczająca z kręgu uprawnionych do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko osób wychowujących jedno dziecko oraz innych, których rodziny uzyskują dochód przekraczający kryterium dochodowe, w każdym przypadku i bez względu na wysokość tego przekroczenia, jest zgodna z zasadą sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) oraz czy nie narusza w sposób nieuzasadniony zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), w związku z czym postanowił na podstawie art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu w tej sprawie następujące pytanie prawne: "Czy przepisy art. 5 ust. 1 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195) są zgodne z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483 ze zm.) w zakresie, w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w każdym przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie osoby ubiegającej się o to świadczenie?"
Rozpatrując jednakowoż sytuację skarżącej należy orzec, że przekroczenie kryterium dochodowego o 1 grosz jest sytuacją wyjątkową, niedającą się porównać z innymi, podobnymi nawet, minimalnymi przekroczeniami. W analizowanym stanie faktycznym kwota wykraczająca poza próg określony w przepisach ustawy nie stanowi kilku czy kilkunastu złotych, lecz wartość symboliczną, niemającą wpływu na realną sytuację finansową skarżącej. Pozbawienie kobiety, która sama wychowuje dziecko, świadczenia wychowawczego ze względu na ów fakt wydaje się być nie tylko kuriozalne, ale i pozbawione racji i uzasadnienia w świetle całości obowiązujących w aktualnym stanie prawnym przepisów. Trudno bowiem wyobrazić sobie sprawnie funkcjonujące państwo, przestrzegające zasady legalności wyrażonej w art. 6 k.p.a., pogłębiające zaufanie do jego organów ( art. 8 k.p.a.) oraz uwzględniające słuszny interes obywateli aż do kolizji z interesem społecznym (art. 7 k.p.a.), które pozbawia jednocześnie obywatela świadczenia z uwagi na wartość, którą nazwać można wartością pomijalną. Wspomnieć w tym miejscu należy o istocie zasad ogólnych prawa administracyjnego przekładających się na reguły działania administracji. W ogólnym ujęciu bowiem "zasady" to przede wszystkim normy prawne o podstawowym znaczeniu dla całego prawa lub jego poszczególnych gałęzi, ewentualnie klauzule generalne wyjęte przed nawias po to, aby służyć całemu prawu lub całej jego gałęzi (Jan Zimmernann, "Prawo administracyjne", wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2016, str. 162). Przekładając powyższe wnioski na rozpatrywaną sytuację faktyczną, należy uznać, iż niemożliwe jest w tym wypadku literalne zastosowanie przepisu art. 5 ust 3 wspomnianej ustawy bez naruszenia tychże zasad.
W ocenie Sądu rozstrzygnięcie w zakresie odmowy świadczenia wychowawczego na syna skarżącej J. L. obarczone jest wadami dotyczącymi nieprawidłowej wykładni art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d., pomijającej pryncypia płynące z całości zasad obowiązujących w obecnym stanie prawnym, mających zastosowanie w powyższej sprawie. Minimalny, a wręcz subminimalny charakter przekroczenia progu dochodowego każe postawić wniosek, że to pozbawienie w takiej sytuacji matki dziecka świadczenia wychowawczego w istocie doprowadziłoby do niesprawiedliwego, niezgodnego ze wspomnianymi wyżej ogólnymi zasadami potraktowania jednostki, doniosłego i odczuwalnego w skutkach, przy nieznacznej i nieodczuwalnej ipso facto różnicy zestawianych ze sobą kwot.
Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią przedstawioną powyżej przez tut. Sąd wykładnię przepisów z uwzględnieniem powołanych zasad konstytucyjnych oraz zasad postępowania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło