IV SA/Po 217/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia w sprawie zamiaru realizacji małej elektrowni wodnej oddala skargę Pismem z dnia [...] września 2016 r. M. S. (zwany dalej również "skarżącym)" zgłosił Staroście [...] zamiar realizacji małej elektrowni wodnej w miejscowości S. D., powiat M. (w pobliżu leśniczówki L. O. przy moście drogowym). Decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Starosta M. w podstawie prawnej wskazując art. 123a ust. 5 i 7 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jednolity Dz.U. z 2015 r. poz. 469 z późn. zm.; zwanej dalej "p.w.") wniósł sprzeciw w stosunku do ww. zgłoszenia. Starosta wyjaśnił, że przedsięwzięcie polegające na realizacji małej elektrowni wodnej nie zostało wymienione w art. 123a p.w. i w konsekwencji wymaga ono uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. W myśl art. 122 ust 1 i 3 p.w. pozwolenie wodnoprawne wymagane jest na szczególne korzystanie z wód oraz wykonanie urządzenia wodnego. Natomiast zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r. poz.71) do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się przedsięwzięcie polegające na realizacji elektrowni wodnej. Powołując się na treść art. 71 ust. 2 pkt 2 oraz art. 72 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2016r. poz. 353 j.t; zwanej dalej jako "u.u.i.ś") Starosta wskazał, że uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko i następuje przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego; decyzji o warunkach zabudowy zagospodarowania terenu oraz pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego tj. elektrowni wodnej. Dalej Starosta wyjaśnił, że zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie (Dz.U. z 2007 r. nr. 86, poz. 579) poprzez budowlę hydrotechniczną rozumie się m.in. elektrownię wodną, a Wojewoda jest właściwym organem administracji architektoniczno-budowlanej pierwszej instancji w sprawach dotyczących obiektów i robót budowlanych, wymienionych w art. 82 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane tj. hydrotechnicznych piętrzących, upustowych, regulacyjnych, melioracji podstawowych oraz kanałów i innych obiektów służących kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich, wraz z obiektami towarzyszącymi. W związku z powyższym realizacja przedsięwzięć polegających na budowie małych elektrowni wodnych może nastąpić po uzyskaniu pozwolenia na budowę (decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego). W odwołaniu M. S. wyjaśnił, że nie zamierza wykonywać urządzeń wodnych, a pływająca mała elektrownia wodna nie jest urządzeniem wodnym czy obiektem budowlanym, ale wyłącznie instalacją. W jego ocenie zgodnie z przepisami Prawa budowlanego obiektem budowlanym jest jedynie budynek, budowla bądź obiekt małej architektury, a taki przypadek tutaj nie zachodzi. Skarżący zaznaczył również, że korzystanie z wód zawartych w zgłoszeniu nie jest objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, gdyż tego typu pływająca mała elektrownia wodna nie wykorzystuje potencjału wód (energii potencjalnej), a wyłącznie energię kinetyczną wód. Art. 126 pkt 2 p.w. mówi jednoznacznie o pozwoleniu wodnoprawnym na wykorzystanie potencjału wód, tj. energii potencjalnej wód, a nie energii kinetycznej. Zdaniem skarżącego tego typu korzystanie z wód nie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, pozwolenia na budowę czy też decyzji o warunkach zabudowy. Mała pływająca elektrownia wodna jest instalacją nie związaną z gruntem. Obecnie władze Rzeczypospolitej Polskiej dążą do uproszczenia prawa i dlatego też niedawno z konieczności uzyskania pozwolenia wodnoprawnego zwolniono wykonanie pomostów (o długości do 25 metrów). Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.; zwanej dalej "k.p.a.") utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] października 2016 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 123a ust. 7 pkt 1 p.w. organ wnosi sprzeciw jeżeli wykonanie czynności, robót, urządzeń wodnych lub innych działań, a także korzystanie z wód jest objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Natomiast zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 1 i 3 p.w. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne wymagane jest m. in. na szczególne korzystanie z wód oraz na wykonanie urządzeń wodnych. Stosownie zaś do art. 37 pkt 5 p.w. szczególnym korzystaniem z wód jest korzystanie wykraczające poza korzystanie powszechne lub zwykłe w szczególności korzystanie z wód do celów energetycznych. Organ odwoławczy uznał, że przedmiotowa mała elektrownia wodna jest obiektem energetyki wodnej, wymienionym w art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. e p.w. zakwalifikowanym do urządzeń wodnych. Jednocześnie korzystanie z wód do celów energetycznych jest szczególnym korzystaniem z wód wymienionym w art. 37 pkt 5 p.w. Zarówno wykonanie małej elektrowni wodnej jak i korzystanie z wód do celów energetycznych nie zostało wymienione w art. 123a p.w., co oznacza, że nie może być realizowane na podstawie zgłoszenia wodnoprawnego, ale wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. S. stwierdził, że zgodnie z art. 9ust 1 pkt 19 p.w. urządzeniem wodnym jest wyłącznie takie urządzenie, które służy kształtowaniu zasobów wodnych. Pływające małe elektrownie wodne nie kształtują zasobów wodnych gdyż nie dochodzi w ich przypadku do piętrzenia wód, a jedynie korzystają one z energii kinetycznej wody. Małe elektrownie wodne będą zlokalizowane przy brzegach rzeki i zamocowane za pomocą kotwicy. W związku z powyższym kabel energetyczny nie będzie krzyżował się z płynącymi wodami rzeki. Inwestycje te wpisują się w politykę proekologiczną polskiego rządu i będą przyczyniać się do zmniejszenia emisji dwutlenku węgla i innych gazów do atmosfery, co jest zbieżne z zaleceniami Unii Europejskiej. Skarżący zaznaczył, że ustawa Prawo Wodne nakazuje administratorom rzek stworzenie korzystnych warunków dla rozwoju energetyki wodnej (art. 2), a także zakazuje marnotrawca energii wody (art. 31). Prawo wodne nie przewiduje wydawania pozwoleń wodnoprawnych na realizację hydrokinetycznych pływających elektrowni wodnych wykorzystujących tylko energię kinetyczną wód. Pozwolenia wodnoprawnego wymaga wyłącznie realizacja elektrowni wodnych (z piętrzeniem wód) wykorzystujących potencjał hydroenergetyczny wód (energię potencjalną wód). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W art. 122 ust. 1 i 2 p.w. ustawodawca wymienił rodzaje czynności, robót, urządzeń lub innych działań związanych z korzystaniem z wód, które wymagają uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Natomiast w art. 123a ust. 1 p.w. określono rodzaje przedsięwzięć związanych z korzystaniem z wód zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, dla których rozpoczęcia wymagane jest zgłoszenie ich właściwemu organowi. Zgodnie z art. 123a ust. 5 p.w. zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia wykonywania czynności, robót lub urządzeń lub innych działań podlegających temu obowiązkowi. Do wykonywania urządzeń wodnych, obiektów, robót lub innych działań podlegających obowiązkowi zgłoszenia można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu i nie później niż po upływie 3 lat od określonego w zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia. Za dzień wniesienia sprzeciwu uznaje się dzień nadania decyzji w placówce pocztowej operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529 oraz z 2015 r. poz. 1830) albo w przypadku, o którym mowa w art. 391 Kodeksu postępowania administracyjnego, dzień wprowadzenia do systemu teleinformatycznego. W rozpoznawanej sprawie podstawę wniesionego sprzeciwu stanowił art. 123a ust. 7 pkt 1 p.w. Przepis ten przewiduje, że właściwy organ wnosi sprzeciw, jeżeli wykonanie czynności, robót, urządzeń wodnych lub innych działań, a także korzystanie z wód jest objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Wobec powyższego rozważenia wymagało, czy zamierzenie związane z realizacją małej elektrowni wodnej objęte jest obowiązkiem uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. W ocenie Sądu organy w rozpoznawanej sprawie prawidłowo uznały, że dla przedmiotowego przedsięwzięcia pozwolenie wodnoprawne jest wymagane. Z art. 122 ust. 1 pkt 1 p.w. wynika bowiem, że pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na szczególne korzystanie z wód. Art. 37 pkt 5 p.w. wyjaśnia co należy rozmieć pod pojęciem szczególnego korzystania z wód. Zgodnie z tym przepisem za szczególne korzystanie z wód uważa się korzystanie wykraczające poza korzystanie powszechne lub zwykłe, w szczególności korzystanie z wód do celów energetycznych. Bez wątpienia rozpoczęcie użytkowania małej elektrowni wodnej stanowi korzystanie z wód do celów energetycznych, a w konsekwencji stanowi szczególne korzystanie z wód w rozumieniu art. 37 pkt 5 p.w., do którego niezbędne jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego. Już powyższe uzasadniało wniesienie przez organ na podstawie art. 123a ust. 7 pkt 1 w związku z art. 122 ust. 1 pkt. 1 p.w. sprzeciwu w stosunku do przedmiotowego zgłoszenia. Wskazać dodatkowo trzeba, że organy administracji prawidłowo oceniły, że w rozpoznawane sprawie zaistniała podstawa do zgłoszenia sprzeciwu również na podstawie art. 123a ust. 7 pkt 1 w związku z art. 122 ust. 1 pkt. 3 p.w. Zgodnie bowiem z art. 122 ust. 1 pkt 3 p.w. pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na wykonanie urządzeń wodnych. Jak natomiast wynika z art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. e p.w. pod pojęciem urządzeń wodnych rozumie się urządzenia służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, a w szczególności obiekty energetyki wodnej. Wprawdzie brak jest legalnej definicji obiektu energetyki wodnej, jednak w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że obiektem takim jest mała elektrownia wodna, której chęć realizacji zgłosił skarżący. Ponadto Sąd uznał, że pojęcie "wykonania urządzeń wodnych" powinno być interpretowanie szeroko i jako wykonanie urządzeń wodnych rozumieć trzeba nie tylko budowę urządzenia wodnego, ale również zainstalowanie gotowego urządzenia wodnego. Tym samym realizacja małej elektrowni w rozpoznawanej sprawie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 3 p.w., co uniemożliwiało jej realizację w trybie zgłoszenia. Końcowo Sąd wyjaśnia, że ocena prawa dokonana w niniejszym wyroku nie uniemożliwia skarżącemu realizacji zamierzonego przedsięwzięcia. W ocenie Sądu przedmiotowe przedsięwzięcie nie może zostać zrealizowane w trybie zgłoszenia, a skarżący przed realizacją zamierzonego przedsięwzięcia powinien uzyskać pozwolenie wodnoprawne. Bez wpływu na ocenie legalności zaskarżonej decyzji pozostaje argumentacja przedstawiona w skardze. Przede wszystkim nie może odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku zarzut dotyczący nieuwzględnienia proekologicznej polityki Państwa, bowiem z przepisów obowiązujących w dniu wydania zaskarżonej decyzji wynika wprost, że zamierzone przez skarżącego przedsięwzięcie nie może zostać zrealizowane na podstawie zgłoszenia. Tak samo bez znaczenia pozostają okoliczności związane ze zmianami wprowadzonymi w ustawie Prawo wodne w zakresie inwestycji zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, bowiem zmiany te nie dotyczyły obiektów energetyki wodnej. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.