III SA/Po 494/17

Dnia 27 września 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędziowie WSA Szymon Widłak WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi J.J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym za bezzasadne oddala skargę Pismem z dnia [...] marca 2016 roku zawiadomiono J. J. o zajęciu rachunków bankowych w M. S.A z siedzibą w L. oraz w P. Oddział w S. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 14 stycznia 2016 roku. Tytuł ten wystawiony został przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. i obejmował należność pieniężną w postaci grzywny w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki obiektu tymczasowego. W dniu 11 kwietnia 2016 roku J. J. złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazał w nich, że brak jest obowiązku podlegającego egzekucji, bowiem rozebrał już obiekt budowlany, na dowód czego załączył stosowne fotografie oraz mapkę sytuacyjną. Zakwestionował też dopuszczalność egzekucji wobec majątku wspólnego jego i żony w sytuacji, gdy tytuł wykonawczy wystawiony był tylko na jednego z małżonków. Podniósł, że na rachunku P. gromadzone są wpływy jego i żony z tytułu wynagrodzenia za pracę. Ponadto zarzucił organom, że nie doręczono żonie upomnienia w trybie art. 33 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. na mocy artykułu 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyrażając stanowisko jako wierzyciel nie uwzględnił zarzutów zobowiązanego. W uzasadnieniu wskazał, że w wyniku kontroli na działce zobowiązanego stwierdzono, że obiekt tymczasowy nie został rozebrany, bowiem nadal pozostała jedna ze ścian. Obowiązek rozbiórki nadal istnieje i winien być wyegzekwowany grzywną. W dniu 1 lipca 2016 roku organ egzekucyjny poinformowany został o tym, iż postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela uprawomocniło się 24 czerwca 2016 roku. W dniu 28 lipca 2016 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. poinformował Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P., że J. J. wykonał rozbiórkę obiektu budowlanego i wniósł o wycofanie tytułu wykonawczego oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 roku Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. uznał podnoszone przez skarżącego zarzuty za bezzasadne. W uzasadnieniu wskazał, że organ po rozliczeniu uzyskanych środków pieniężnych, wyegzekwowaną w całości grzywnę przekazał wierzycielowi kończąc tym samym prowadzoną egzekucję poprzez zapłatę. Odnośnie niedopuszczalności zastosowanego środka wyjaśnił, że dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w zawiadomieniach wskazano J. J. jako zobowiązanego, zgodnie z wystawionym tytułem wykonawczym, stąd też tylko do niego kierowana była egzekucja. Strona złożyła zażalenie na postanowienie z dnia [...] grudnia 2016 roku. Ponownie wskazała na niedopuszczalność egzekucji z majątku wspólnego małżonków, wyjaśniając jednocześnie, że skarżący prowadzi własną działalność gospodarczą, a środki finansowe gromadzone na tych kontach stanowią współwłasność małżeńską. Dochody firmy są rozliczane na koniec roku podatkowego jako dochody wspólne na podstawie jednego zobowiązania podatkowego małżonków. Skoro tak, to również do żony zobowiązanego powinno zostać skierowane upomnienie, a wobec jego braku organ egzekucyjny winien postępowanie umorzyć. Ponadto podkreślono, że zobowiązany dokonał rozbiórki obiektu, a wierzyciel wniósł o umorzenie postępowania, co organy pominęły. W konsekwencji uznanie zarzutów za niezasadne narusza zaufanie skarżącego do organów Państwa. Do zażalenia załączono pismo PINB w K. z dnia 28 lipca 2016 roku wnioskującego o umorzenie postępowania i zwrot tytułu wykonawczego. Decyzją z dnia [...] marca 2017 roku Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Odnośnie zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym wyjaśnił, że zarzuty odnośnie tego uchybienia organ rozpatruje po zajęciu stanowiska wierzyciela. Wierzyciel zajął stanowisko, że rozbiórka nie została wykonana, więc obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia nadal istnieje. Organ egzekucyjny był związany ostatecznym stanowiskiem wierzyciela w zakresie wniesionych zarzutów. Odnośnie niedopuszczalności egzekucji z majątku wspólnego małżonków J. organ wyjaśnił, że tytułem wykonawczym objęto wyłącznie jednego z małżonków tj. J. J., organ egzekucyjny wskazał go w związku z tym jako zobowiązanego i skierował egzekucję do wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez bank na jego rzecz. Postępowanie prowadzone było wyłącznie wobec zobowiązanego, a nie jego małżonki, stąd nie było potrzeby doręczenia jej upomnienia. Odnośnie zwrotu wyegzekwowanej grzywny wskazano, że została ona uiszczona już w kwietniu 2016 roku w całości poprzez zajęcie i przekazanie na rachunek bankowy wierzyciela i to na 3 miesiące przed uzyskaniem przez organ egzekucyjny informacji o wykonaniu rozbiórki obiektu tymczasowego. Wyjaśniono stronie, że istnieje możliwość ubiegania się o zwrot wyegzekwowanej kwoty poprzez zwrócenie się o to do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. jako dysponenta wyegzekwowanej grzywny. J. J. skorzystał z prawa do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze powielił zarzuty zawarte w zażaleniu uzupełniając je stwierdzeniem, że skoro do momentu wydania orzeczenia przez organ I instancji zmieniły się okoliczności faktyczne, to winno to być uwzględnione w wydanym orzeczeniu. Przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczących egzekucji z majątku wspólnego małżonków na poparcie swojego stanowiska, podtrzymując je w całości. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 poz. 1369 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia zgodności aktów administracyjnych, w tym decyzji i innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Celem tej kontroli jest przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Zgodnie natomiast z dyspozycją art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu. Skarżący tak w skardze, jak i zażaleniu konsekwentnie zarzuca organom skierowanie egzekucji do majątku wspólnego małżonków, pomimo tytułu wykonawczego skierowanego do jednego z nich. Ponadto wskazuje na pominięcie przez organy okoliczności, że spełnił obowiązek wynikający z postanowienia o nakazie rozbiórki oraz okoliczności, że grzywna została uiszczona w całości. W pierwszej kolejności wskazać należy, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na mocy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 24, poz.151 ze zm, zwana dalej ustawą lub u.p.e.a) kończy się poprzez realizację tytułu wykonawczego bądź poprzez jego umorzenie w wypadkach w ustawie wskazanych. Wykonanie obowiązku może skutkować umorzeniem (i tego zdaje się oczekiwać skarżący), jeśli spełnią się warunki określone w art.59 u.p.e.a. Jednakże istotą umorzenia postępowania jest jego przerwanie, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Umorzenie jest konsekwencją uznania, że wykonanie obowiązku jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Tymczasem w niniejszym postępowaniu obowiązek został już spełniony, ponieważ grzywna została wyegzekwowana w całości i przelana na konto wierzyciela, a obowiązek rozbiórki został wykonany. Tym samym nie można już było uchylić żadnej czynności egzekucyjnej ani przerwać tego postępowania, bo zostało ono zakończone poprzez realizację tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny w zakresie swojej właściwości ma możliwość w sytuacji, gdy strona zgłasza zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym albo je uwzględnić i umorzyć postępowanie albo jeśli są bezzasadne odmówić ich uwzględnienia. Zarzuty zostały zgłoszone, a wierzyciel wyraził swoje stanowisko. Co więcej kara została w międzyczasie wyegzekwowana w całości. Organ egzekucyjny na gruncie art. 29 u.p.e.a nie jest uprawniony do badania zarzutów w zakresie w jakim musi wypowiedzieć się wierzyciel. Skoro wierzyciel wypowiedział się ostatecznym postanowieniem, a zarówno grzywna jak i obowiązek, który miała ona wymusić został wykonany, to w istocie należy uznać, że tytuł wykonawczy został wykonany i organ nie może żądać jego zwrotu. Z kolei organ egzekucyjny ma obowiązek wydać postanowienie o odmowie uwzględnienia zarzutów, jeżeli uznał je za niezasadne i uzyskał w tym zakresie stanowisko wierzyciela. Rację ma organ odwoławczy twierdząc, że kara grzywny został wykonana, nie ma więc podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zarówno w momencie złożenia zarzutów, jak i uzyskania ostatecznego stanowiska wierzyciela brak było podstaw do uwzględnienia zarzutów w oparciu o art. 34 u.p.e.a. W dalszym zaś toku postępowania również nie było podstaw do jego umorzenia na mocy art. 59 tej ustawy poza przesłanką wskazaną w pkt 9 i 10, czyli na "wniosek wierzyciela" i " w innych przypadkach wskazanych w ustawie". W przypadku przesłanki z pkt 9 wniosek wierzyciela był spóźniony, bo grzywnę w całości wyegzekwowano i tytuł wykonawczy zrealizowano. Pozostała więc do rozpatrzenia przesłanka z art. 59 pkt 10 tj " w innych przypadkach przewidzianych w ustawie". Ponieważ obowiązek objęty tytułem wykonawczym dotyczył grzywny w celu przymuszenia mają do niego zastosowanie przepisy art. 119 i dalsze zawarte w Dziale III Rozdziale II ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Artykuł ten stanowi, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. W art. 125 i 126 zawarto odrębne regulacje związane z umorzeniem takich grzywien i jej zwrotem. I tak art. 125 w pkt 1 stanowi, że w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nałożone, a nieuiszczone grzywny lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Te warunki umorzenia również nie zaistniały w niniejszym postępowaniu. Dalej, w art. 126 ustawy przewidziano zwrot uiszczonych grzywien, który może nastąpić na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, a grzywny zostały ściągnięte. Uwzględniając te regulacje, słusznie organ egzekucyjny wyjaśnił stronie w odpowiedzi na skargę, że powinna zwrócić się do Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. o zwrot uiszczonej na konto wierzyciela grzywny. Odnośnie zarzutu związanego z kierowaniem egzekucji do majątku wspólnego małżonków wyjaśnić należy, że strona wykazuje w tym zakresie niekonsekwentną postawę. Otóż w zarzutach skierowanych do organu egzekucyjnego J. J. podniósł, iż wspólne środki pieniężne małżonkowie posiadają tylko w Banku P. Oddział w S. Tam też wypłynęło wynagrodzenie żony, co wykazano załączoną do zarzutów dokumentacją bankową potwierdzającą przelew na konto J. i K. J. poborów żony zobowiązanego za marzec 2016 roku. W zarzutach strona wspomniała wprawdzie o obu bankach, niemniej jedynie rachunek w P. wskazano jako rachunek wspólny, dokumentacja bankowa dotyczyła też tylko tego rachunku. Uwzględniając więc zarzuty w tym zakresie organ uchylił zajęcie na tym rachunku w dniu 12 maja 2016 roku i w całości zwrócił wyegzekwowaną kwotę. Dopiero w zażaleniu na postanowienie o odmowie uwzględnienia zarzutów strona wskazała, że środki pieniężne w M. są także wspólnymi środkami małżonków, bowiem dochody są rozliczane na koniec roku jako dochody wspólne, o czym organy podatkowe są informowane corocznie w zeznaniu podatkowym. Podkreślić należy jednak, że konto w M. jest kontem przypisanym wyłącznie J. J. prowadzącemu działalność gospodarczą P. Bank ten nie informował organu, że poza w/w dysponentem rachunku jest inna osoba. Sam zobowiązany również takiego dokumentu nie przedłożył. W przypadku egzekucji z rachunku bankowego organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego posiadacza tego rachunku. Zajęcie wierzytelności jest bowiem równoznaczne z dyspozycją wypłaty środków do wysokości zajęcia. Umowa rachunku bankowego regulowana treścią art. 725 - art. 733 k.c. i stosowne przepisy Prawa bankowego odnoszą się do stosunków pomiędzy posiadaczem rachunku a bankiem, a z akt postępowania wynika, iż posiadaczem był tylko J. J. Podkreślić należy, że tytuł wykonawczy wystawiony był wyłącznie na zobowiązanego, wobec niego wykonywane były czynności egzekucyjne, nie było więc obowiązku wysyłania upomnienia do żony skarżącego. Uwzględniając powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.