V KK 72/23

WyrokIzba Karna2023-04-12

Skład orzekający: Igor Zgoliński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kasacja obrońcy skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego, jest oczywiście bezzasadna, w szczególności w kontekście zarzutów dotyczących nienależytej obsady sądu, nierozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego, niezrealizowania wskazań Sądu Najwyższego oraz błędnej oceny strony podmiotowej czynu?
Ratio decidendi
Kasacja obrońcy skazanego została oddalona jako oczywiście bezzasadna. Sąd Najwyższy uznał, że nie doszło do uchybienia kwalifikowanego z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w związku z powołaniem sędziego na podstawie przepisów o Krajowej Radzie Sądownictwa, gdyż nie można automatycznie negować statusu sędziego i jego kompetencji orzeczniczych. Ponadto, wniosek o wyłączenie sędziego został proceduralnie rozpoznany, a jego pozostawienie bez rozpoznania po zakończeniu postępowania przez sąd II instancji było uzasadnione. Sąd Najwyższy stwierdził również, że wskazania Sądu Najwyższego dotyczące poczytalności skazanego zostały zrealizowane poprzez zasięgnięcie opinii biegłych, a ocena strony podmiotowej czynu oraz kwestii obrony koniecznej była prawidłowa i mieściła się w granicach kontroli kasacyjnej.
Stan faktyczny
Skazany G.W. został uznany za winnego spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu pokrzywdzonego K.S. za pomocą urządzenia broniopodobnego. Sąd Okręgowy orzekł karę pozbawienia wolności i nawiązkę. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelacje stron, zmienił wyrok, podwyższając karę i nawiązkę. Obrońca skazanego wniósł kasację, zarzucając m.in. nienależytą obsadę sądu apelacyjnego, nierozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego, niezrealizowanie wskazań Sądu Najwyższego oraz błędną ocenę strony podmiotowej czynu. Sąd Najwyższy rozpoznał kasację na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną i obciążył skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

V KK 72/23 POSTANOWIENIE Dnia 12 kwietnia 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Igor Zgoliński na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej 12 kwietnia 2023 r., w sprawie G.W., skazanego z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 21 lipca 2022 r., sygn. akt II AKa 200/21, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 28 listopada 2018 r., sygn. akt III K 70/18, postanowił: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 28 listopada 2018 r., sygn. III K 70/18, G.W. został uznany za winnego tego, że w dniu 1 czerwca 2018 r. w K., za pomocą, urządzenia broniopodobnego konstrukcyjnie stanowiącego wiatrówkę wystrzeliwując za pomocą tegoż urządzenia co najmniej trzy kule metalowo - gumowe w kierunku pokrzywdzonego K.S. trafiając w prawe oko pokrzywdzonego, w wyniku czego spowodował obrażenia ciała w postaci uszkodzenia naczyniówki, twardówki, rogówki oka prawego, które skutkowały powstaniem ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w postaci innego ciężkiego kalectwa, czym działał na V KK 72/23 2 szkodę K.S., tj. czynu z art. 156 § 1 pkt 2 k.k., za który wymierzona została kara 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, na poczet której zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności od dnia 2 czerwca 2018 r. godziny 0.05; na podstawie art. 46 § 2 k.k. orzeczona została na rzecz pokrzywdzonego K.S. nawiązka w kwocie 40 700 zł; na podstawie art. 44 § 2 k.k. orzeczono w przedmiocie dowodów rzeczowych. Od powyższego wyroku apelację złożył pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, który zaskarżył orzeczenie w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze oraz wysokości nawiązki, zarzucając rażącą ich niewspółmierność, gdyż: 1. G.W. w trakcie popełniania czynu zabronionego znajdował się pod wpływem alkoholu ze stężeniem znacznie przekraczającym 0,41 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, po dopuszczeniu się czynu zabronionego podjął próbę ucieczki z miejsca zdarzenia i musiał być obezwładniony oraz schwytany przez policjantów, podjął próbę ukrycia broni z której oddał strzały w kierunku pokrzywdzonego w ten sposób, że wrzucił ją do pobliskiego stawu znajdującego się na tyłach posesji, od razu zaatakował K.S. i strzelił do niego minimum 3 razy bez ostrzeżenia - oddania strzałów w powietrze, był wcześniej aż 5 - krotnie karany za przestępstwa przeciwko mieniu oraz z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii na kary także bezwzględnego pozbawienia wolności i to pomimo stosunkowo młodego wieku - 31 lat, co daje wszelkie podstawy zakładać, że jest osobą zdemoralizowaną, a wcześniej orzekane kary były zbyt łagodne i nie doprowadziły do prawidłowej resocjalizacji skazanego, natomiast orzeczona kara 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności mieści się w dolnych granicach ustawowego zagrożenia zbrodni stypizowanej w art. 156 § 1 pkt 2 k.k., 2. pokrzywdzony jest osobą młodą (19 lat) i dopiero wkraczającą w dorosłe życie, a na skutek popełnionego na jego szkodę czynu zabronionego utracił jedno oko, przez co ma znacznie ograniczone możliwości zarobkowe, jest mniej „atrakcyjny” fizycznie dla płci przeciwnej, niż sprzed zdarzenia z dnia 1 czerwca 2018 r., co ma wpływ na stan emocjonalny pokrzywdzonego, posiada orzeczenie o niezdolności do pracy przynajmniej do końca sierpnia 2019 r. i posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności, wskutek czego nie będzie osiągać dochodów V KK 72/23 3 na poziomie takim, jakie uzyskiwałby będąc w pełni sprawnym, czeka go dalsze leczenie oraz rehabilitacja, a także konieczność zakupu protezy. W konsekwencji pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez: 1. wymierzenie kary 5 lat pozbawienia wolności, 2. zasądzenie na rzecz pokrzywdzonego nawiązki w wysokości 100.000 zł. Apelację złożył również obrońca skazanego, zarzucając: 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, mający wpływ na jego treść, polegający na błędnym ustaleniu, że strzelając co najmniej trzy razy z urządzenia broniopodobnego konstrukcyjnie stanowiącego wiatrówkę i wystrzeliwując co najmniej trzy kule metalowo - gumowe w kierunku K.S. z odległości 4 - 5 m gdy pokrzywdzony był odwrócony do skazanego tyłem, skazany działał umyślnie, z zamiarem ewentualnym, przewidując i godząc się na spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu K.S., co skutkowało błędnym zakwalifikowaniem tegoż zachowania jako przestępstwa z art. 156 § 1 pkt 2 k.k., podczas gdy okoliczności sprawy przemawiają za przypisaniem sprawstwa występku z art. 156 § 2 k.k., 2. naruszenie prawa materialnego ( art. 46 § 2 k.k.) polegające na orzeczeniu na rzecz pokrzywdzonego K.S. nawiązki w kwocie 40.000 zł bez uwzględnienia nagannego zachowania pokrzywdzonego wobec G.W. bezpośrednio przed zdarzeniem w postaci użycia urządzenia broniopodobnego - wiatrówki, polegającego na zaczepieniu go, wyzywaniu i grożeniu mu. Podnosząc powyższe zarzuty obrońca skazanego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 1 poprzez przypisanie występku z art 156 § 2 k.k. i wymierzenie kary uwzględniającej wszystkie dyrektywy art. 53 k.k., a nadto zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 2 poprzez obniżenie nawiązki na rzecz pokrzywdzonego do kwoty 20.000 zł. Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 21 lipca 2022 r., sygn. II AKa 200/21, zaskarżony wyrok został zmieniony w ten sposób, że orzeczona kara została podwyższona 5 lat pozbawienia wolności, zaś orzeczona nawiązka – do kwoty 60.000 zł.; w pozostałej części wyrok został utrzymany w mocy. Od tego wyroku kasację złożył obrońca skazanego, zarzucając: V KK 72/23 4 1. rażące naruszenie przepisów postępowania, stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a polegające na utrzymaniu w mocy wyroku Sądu Okręgowego mimo, iż Sąd Apelacyjny, rozpoznający apelację w sprawie skazanego G.W. był nienależycie obsadzony, albowiem w jego składzie orzekał Sędzia Sądu Apelacyjnego- P.U., powołany do pełnienia urzędu na stanowisko Sędziego Sądu Apelacyjnego w […] na podstawie uchwały z dnia 11 października 2018 r. Nr […] wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa, ukształtowaną w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3 z poźn. zm.), niespełniającą wymogu niezależności, co w efekcie mogło doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności przy rozpoznaniu sprawy G.W., która nie miała zapewnionych gwarancji wynikających z powyższych przepisów; 2. art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 3 k.p.k. i § 4 k.p.k. poprzez nierozpoznanie wniosku obrońcy złożonego na rozprawie głównej w dniu 21 października 2021 r. o wyłączenie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. sędziego P.U. ze względu na ujawnienie się uzasadnionych wątpliwości co do jego bezstronności i przekazanie w tym zakresie wniosku postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 27 października 2021 r. do Prezesa Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, która to czynność spowodowała brak rozpoznania wniosku i miała wpływ na rozstrzygnięcie; 3. art. 539f k.p.k. w zw. z art. 442 § 3 k.p.k., art. 201 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 5 k.p.k. poprzez niezrealizowanie wskazań Sądu Najwyższego, niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy i oddalenie wniosku dowodowego obrońcy o dopuszczenie dowodu z uzupełniającej ustnej opinii sądowo - psychiatrycznej biegłych P.G., J.N. i A.O. co do następujących okoliczności: powodów ukształtowania osobowości dyssocjalnej i tego czy wpływ na ukształtowanie takiej osobowości mogły mieć zachowania pokrzywdzonych i ich znajomych, rozszerzenie opinii o odniesienie się do takich schorzeń jak: PTSD, ASD, traum złożonych, traum wielokrotnych oraz zaktualizowanie opinii o aktualnie V KK 72/23 5 obowiązującą Europejską Statystyczną Klasyfikację Chorób, a zatem ICD 11 oraz rozszerzenie opinii o kwestie spożycia alkoholu, a mianowicie określenie tego czy nie spożywając alkoholu w dniu zdarzenia reakcja na sytuację stresującą oskarżonego mogła być tożsama z tą opisaną w akcie oskarżenia, odniesienie się innych zakłóceń psychicznych które mają wpływ na kryteria stopniowania winy: zmęczenie, zdenerwowanie, afekt, zdolność analizy bodźców i warunków, czy też okoliczności wymienionych w art. 25 § 3 k.k. jak strach czy silne wzburzenie usprawiedliwione okolicznościami, które to naruszenie miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia; 4. art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. poprzez brak rzetelnej kontroli odwoławczej w zakresie zarzutu dotyczącego w istocie oceny dowodów, a odnoszącego się do strony podmiotowej i zamiaru z jakim miał działać G.W., który przy prawidłowej ocenie dowodów powinien zostać uznany co najwyżej winnym popełnienia występku z art. 156 § 2 k.k., bowiem jego zarówno motywacja jak i sposób działania nie pozwalały na przypisanie mu winy w formie umyślnej z uwagi na brak godzenia się ze strony skazanego na wystąpienie skutku określonego w art. 156 § 1 pkt 2 k.k.; 5. art. 433 § 1 in fine k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. poprzez nierozpoznanie przez sąd odwoławczy apelacji w zakresie szerszym niż wynikałoby to z postawionych zarzutów, co z kolei skutkowało rażącą niesprawiedliwością orzeczenia w zakresie w jakim sąd nie rozważył możliwości działania przez G.W. w warunkach obrony koniecznej lub w warunkach przekroczenia granic obrony koniecznej i bezkrytyczne zaakceptowanie w tym zakresie ustaleń sądu I instancji. W konsekwencji autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi II instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie skasowanie wyroków sądów obu instancji i przekazanie sprawy do pierwszoinstancyjnego etapu. W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator zawnioskował o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. V KK 72/23 6 Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna, wobec czego podlegała rozpoznaniu w trybie określonym w art. 535 § 3 k.p.k. W pierwszej kolejności stwierdzić należało, że nie doszło w niniejszej sprawie do wystąpienia uchybienia określonego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., którego skarżący upatrywał w okolicznościach powołania SSA- P.U. na urząd sędziego sądu apelacyjnego. Nie ma bowiem żadnych podstaw do automatycznej proceduralnej negacji statusu sędziego oraz jego kompetencji orzeczniczych, gdy w składzie sądu brała udział osoba powołana na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3). Przypomnieć trzeba, że uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20, z dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r. sygn. akt U 2/20, to jest dniem 21 kwietnia 2020 r. (Dz. U. z dnia 21 kwietnia 2020 r., poz. 376), nie ma już mocy zasady prawnej. Nie można podzielić zapatrywań, że konkluzję o wystąpieniu w niniejszej sprawie przedmiotowego uchybienia nasuwa orzecznictwo Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości UE oraz Trybunału Praw Człowieka. Wszak nawet powołane przez skarżącego judykaty tego nie dowiodły. Z wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 19 listopada 2019 r. w połączonych sprawach C - 585/18, C - 624/18 i C - 625/18 bezspornie wynika, że do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności może dojść, jeśli w konkretnej sprawie i konkretnych okolicznościach zachodzi zespół szczególnych okoliczności (np. związanych z procesem powołania, ale i powstałych po powołaniu na stanowisko sędziego). Dodać można, że w wyroku z dnia 9 lipca 2020 r., C - 272/19, VQ przeciwko Land Hessen Trybunał wskazał, że sam fakt, iż władze wykonawcze lub ustawodawcze uczestniczą w procesie mianowania sędziego, nie może prowadzić do powstania zależności sędziego od tych władz, ani do wzbudzenia wątpliwości co do jego bezstronności, jeżeli po mianowaniu zainteresowany nie podlega żadnej presji i nie otrzymuje instrukcji w ramach wykonywania swoich obowiązków. Natomiast wyrok z dnia 22 lipca 2021 r. wydany w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), w którym ETPCz stwierdził co prawda naruszenie art. 6 ust. 1 EKPCz, V KK 72/23 7 jednak odnosiło się ono do innego organu - rozpoznającej nadzwyczajny środek zaskarżenia Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, a nie sędziów sądów powszechnych. Co się zaś tyczy orzecznictwa Sądu Najwyższego, w świetle stanowiska wskazanego w pkt 2 powołanej powyżej uchwały trzech Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., nieodzowne jest wskazanie i uprawdopodobnienie w środku zaskarżenia, że okoliczności powołania na stanowisko sędziego sądu powszechnego mogły mieć wpływ w konkretnych okolicznościach sprawy na dochowanie przez skład orzekający z udziałem sędziego sądu powszechnego standardu niezawisłości i bezstronności. Warunkiem skuteczności kasacji opartej na zarzucie zmaterializowania się w postępowaniu uchybienia kwalifikowanego z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w odniesieniu do sędziego sądu powszechnego jest – w kontekście tego judykatu - wskazanie przez autora nadzwyczajnego środka zaskarżenia oraz poddanie dokładnej analizie tego, jakie konkretne zaszłości z procesu powołania sędziego sądu powszechnego miały w danym przypadku tak istotny wpływ, że niemożliwie było dochowanie w danej sprawie standardu niezawisłości i bezstronności. Także treść uchwały 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22, do której odwołał się skarżący, nie stwarzała podstaw do przyjęcia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z powodu li tylko samego faktu powołania sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. Skarżący nie dostrzega bowiem tego zakresu argumentacji, w ramach którego stwierdzono brak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Tym samym, nawet przyjęcie poglądu odmiennego, aniżeli prezentuje Sąd Najwyższy w obecnym składzie, a wskazujący na ułomność obecnego procesu powoływania sędziów oddziałującą na zagadnienie rozpoznania sprawy przez należycie obsadzony sąd (postanowienia SN: z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21, LEX nr 3223819; z dnia 29 września 2021 r., V KZ 74/21, LEX nr 3230203) nie mogło per se czynić V KK 72/23 8 zasadnym przedmiotowego zarzutu kasacji (zob. postanowienia SN: z dnia 18 sierpnia 2022 r., II KS 15/22, LEX nr 3410925; z dnia 31 sierpnia 2022 r., II KK 85/22, LEX nr 3483634; z dnia 16 listopada 2022 r., II KO 98/22, LEX nr 3458393). Co się zaś tyczy złożonego przez obrońcę skazanego w toku postępowania odwoławczego (rozprawa apelacyjna w dniu 21 października 2021 r. – k. 895-895v) wniosku o wyłączenie sędziego P.U., nie można przyjąć, by został on zignorowany. Jego złożenie skutkowało podjęciem stosownych czynności procesowych, tj. rozprawa została odroczona do czasu rozpoznania wniosku. Na posiedzeniu w dniu 27 października 2021 r., po stwierdzeniu, że wniosek w istocie dotyczy zarzutu braku niezawisłości związanego z procesem nominacyjnym, został on przekazany Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, adekwatnie do treści art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (k. 895v-898v). W dniu 29 listopada 2022 r. Sąd Najwyższy, z uwagi na postanowienie Wiceprezesa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie C-204/21 uznał, iż realizacja tegoż postanowienia powinna polegać na przekazaniu sprawy do sądu, który byłby właściwy do rozpoznania wniosku strony, z pominięciem dyspozycji powyższego przepisu ustawy o Sądzie Najwyższym. Przekazał tym samym wniosek Sądowi Apelacyjnemu w Łodzi do rozpoznania w zakresie przysługujących kompetencji, a zatem w trybie art. 41 § 1 k.p.k. (k. 1069). Wobec faktu, że powyższe postanowienie zapadło dopiero w listopadzie 2022 r., a więc już po zakończeniu procedowania przed sądem II instancji, konieczne stało się pozostawienie wniosku bez rozpoznania, jako bezprzedmiotowego (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 21 grudnia 2022 r. – k. 1074). Sąd ten podtrzymał pogląd, że mimo powołania się przez obrońcę na treść powyższego przepisu, argumentacja przytoczona we wniosku oparta została na przesłankach ustrojowych, które powinny być badane w ramach tzw. testu niezawisłości i bezstronności. Jednocześnie stwierdził, że wniosek o wyłączenie znajduje rację bytu w sytuacji, w której sprawa się toczy, wobec czego po zakończeniu postępowania nie mógł być przedmiotem merytorycznej oceny. We wskazanych powyżej realiach nie doszło zatem do naruszenia, o którym mowa w pkt II kasacji. V KK 72/23 9 Chybione było nadto twierdzenie o niezrealizowaniu wskazań Sądu Najwyższego zawartych w uzasadnieniu wyroku kasatoryjnego z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. II KK 19/20, z którego skarżący wywiódł kolejny zarzut kasacyjny. Istotnie, Sąd Najwyższy uchylił poprzedni wyrok sądu odwoławczego dostrzegając poważne mankamenty procesu dekodowania stanu poczytalności skazanego tempore criminis i uznając kontrolę instancyjną w tym zakresie za nierzetelną. Na taką ocenę rzutował brak klarowności co wszystkich użytych w opinii psychiatrycznej stwierdzeń oraz zaniechanie dążenia przez sądy do ich gruntownego wyjaśnienia. W celu realizacji tychże wskazań, procedując ponownie w postępowaniu odwoławczym, sąd II instancji zasięgnął opinii sądowo – psychiatrycznej oraz psychologicznej (k. 926-935), których wnioski usunęły wątpliwości stwierdzone w postępowaniu kasacyjnym oraz obrazowały w jaki sposób odczytać należy okoliczności, takie jak: pozostawanie przez skazanego w konfliktowych relacjach z sąsiedztwem, dochodzenie do słownych utarczek pomiędzy nim, a pokrzywdzonym, poprzedzenie tego rodzaju sytuacją inkryminowanego zdarzenia. Zdaniem biegłych, okoliczności powyższe nie miały wpływu na stan poczytalności w chwili czynu, podobnie jak stwierdzone obniżenie zdolności samokontroli zachowania i zaburzenia w zakresie regulacji emocji, niebędące objawem chorobowym, lecz cechą osobowościową skazanego. Stwierdzone w pierwszej opinii zaburzenia emocji i zachowania oraz ostra reakcja sytuacyjna, jako terminy nieostre, na które zwracał uwagę Sąd Najwyższy, uwzględnione zostały przy miarkowaniu kształtu orzeczonej kary. Choć w drugiej opinii biegli kategorycznie wykluczyli wystąpienie u skazanego ostrej reakcji na stres, powyższe terminy nie zostały skorygowane w ramach poczynionych ustaleń, co zostało w sposób logiczny umotywowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Byłoby to wszak działaniem procesowym na niekorzyść skazanego, a więc niedopuszczalnym, wobec zakreślonego kierunku zaskarżenia. Nie zmienia tym samym oglądu na ocenę przeprowadzonej po raz wtóry kontroli instancyjnej powołanie przez skarżącego w kasacji specjalistycznych wywodów objaśniających sekwencję wzajemnych zależności pomiędzy ostrym stresem a mechanizmem funkcjonowania organizmu człowieka. Dotyczą one bowiem pewnych ogólnych schematów, które jednak nie mają znaczenia uniwersalnego. Każdy indywidulany V KK 72/23 10 przypadek wymaga odrębnej fachowej oceny, co w niniejszej sprawie, w wyniku ponownego jej rozpoznania przez sąd II instancji, zostało zrealizowane. Niezasadne w stopniu oczywistym były rozważania czynione w aspekcie strony podmiotowej przypisanego skazanemu czynu, z tego już oto powodu, że były one przedmiotem weryfikacji w toku pierwszego postępowania odwoławczego jak również wypowiadał się co do nich Sąd Najwyższy, nie stwierdzając w tym zakresie nierzetelności kontroli instancyjnej. Sąd II instancji podjął więc na tym polu rozważania w stopniu adekwatnym do powyższych uwarunkowań, podzielając zaprezentowaną odnośnie do tego znamienia ocenę, co – wbrew stanowisku skarżącego - było wyrazem dostatecznej realizacji wymogów art. 433 § 2 i 457 § 3 k.p.k. Kontestowanie tej materii, przy pozornie sformułowanym zarzucie niezrealizowania powyższych ustawowych obowiązków, nie znajdowało w istocie racji bytu. Stanowiło jedynie próbę obejścia limitu przedmiotowego kasacji. Prezentowanie innej optyki na poddany już wielokrotnej ocenie materiał dowodowy nie dowodzi bowiem wadliwości kontroli instancyjnej, a jest jedynie wyrazem dążenia do weryfikacji ustaleń faktycznych, które in casu nie mogły zostać objęte zakresem postępowania kasacyjnego. Analogiczna sytuacja kształtuje się względem ustaleń co do ewentualnego działania w warunkach kontratypu obrony koniecznej. Rozważania w tym kierunku poczynił sąd I instancji (s. 9-10), a także sąd ad quem, mimo braku stosownego zarzutu apelacyjnego dotyczącego tej materii. Tę ocenę Sąd Najwyższy uznał również za rzetelną, wobec czego zarzut kasacyjny dotyczących zaniechania zbadania tej kwestii ocenić należało analogicznie, jak pozostałe, w kategoriach bezzasadności, o której mowa w art. 535 § 3 k.p.k. Stwierdzając zatem, że zaskarżony wyrok nie był obarczony żadnym ze wskazanych w kasacji uchybień Sąd Najwyższy oddalił kasację. O kosztach sądowych postępowania kasacyjnego orzeczono natomiast na podstawie art. 637a w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. as V KK 72/23 11

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 535 § 3 KPKart. 156 § 1 pkt 2 KKart. 46 § 2 KKart. 44 § 2 KKart. 156 § 2 KKart 156 § 2 KKart. 53 KKart. 439 § 1 pkt 2 KPKart. 45 ust. 1art. 47art. 6 ust. 1art. 41 § 1 KPK

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy