I CSK 4984/22

I CSK 4984/22 POSTANOWIENIE 12 stycznia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Piotr Telusiewicz na posiedzeniu niejawnym 12 stycznia 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa K.S., K.H. przeciwko […] Bank […] Spółka Akcyjna z siedzibą w W. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2022 r., sygn. akt VI ACa 823/20, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z 16 lutego 2022 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację pozwanego […] Bank […] Spółka Akcyjna z siedzibą w W. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 23 lipca 2020 r., w sprawie z powództwa K.S., K.H. o zapłatę (pkt 1) oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt 2). 2. W skardze kasacyjnej pozwany, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazał na przesłanki przedsądu przewidziane w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 k.p.c. Zdaniem skarżącego w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jak również potrzeba wykładni przepisów prawa wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: I CSK 4984/22 2 3. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. 4. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania, w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie I CSK 4984/22 3 ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. 5. Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zawiera argumentów dostatecznych dla uznania, że skarżący skutecznie wykazał, że w sprawie zachodzą powołane przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. 6. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto, podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14; z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18). 7. Odnosząc się do wskazanej w punkcie IV. 1 skargi kasacyjnej potrzeby wykładni przepisu art. 3851 § 1 i 2 k.c., należy wskazać, że problem ten był już rozstrzygany w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W wielu orzeczeniach wskazano, że wymienione klauzule (kursowa i ryzyka walutowego) są powiązane ze sobą i tworzą w ten sposób mechanizm indeksacji, determinujący sposób wykonywania umowy prze obie jej strony. Rozdzielenie tych klauzul, tak jak sugeruje pozwany, w praktyce nie powinno wystąpić, gdyż zmierzałoby do uniemożliwienia wykonania umowy. W tym zakresie przykładowo jedynie można wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18, OSP 2021, z. 2, poz. 7; wyrok Sądu Najwyższego z 10 maja 2022 r., 18 kwietnia 2023 r., II CSKP 1511/22, niepublikowany). I CSK 4984/22 4 8. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno, przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). 9. Przedstawione przez skarżącego zagadnienia prawne nie czynią zadość tym wymaganiom. Przede wszystkim, skoro sam skarżący łączy stawiane zagadnienia prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) z wątpliwościami i rozbieżnościami w orzecznictwie (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), w istocie przyznaje, że zagadnienia te nie są nowe i były już analizowane w orzecznictwie. Co więcej, przywołuje podobne (lub identyczne) jak w innych sprawach (toczących się z udziałem pozwanego) w swej treści opisy istotnych zagadnień prawnych. 10. Co się tyczy zagadnień przestawionych w punktach IV.2, IV.3, IV.4, IV.5 skargi kasacyjnej, to należy wskazać, że te zagadnienia prawne zostały już jednoznacznie rozstrzygnięte. Sąd Najwyższy wydał szereg orzeczeń, które wypłynęły już na rozwój linii orzeczniczej i umożliwiły jej ukształtowanie. Można wskazać choćby na takie orzeczenia jak: uchwała Sądu Najwyższego z 28 kwietnia 2022 r., III CZP 40/22; wyrok Sądu Najwyższego z 26 maja 2022 r., II CSKP 650/22; uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r. - zasada prawna - III CZP 6/21, OSNC 2021, Nr 9, poz. 56; uchwała Sądu Najwyższego z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, OSNC 2021, Nr 6, poz. 40; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 2022 r., I CSK 2314/22, niepublikowane; uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2; wyrok Sądu Najwyższego z 29 października 2019 r., IV CSK 309/18, OSNC 2020, nr 7-8, poz. 64. I CSK 4984/22 5 11. Podobnie zagadnienie wskazane w punkcie IV.6 skargi kasacyjnej było już przedmiotem rozstrzygnięć Sądu Najwyższego. Można wskazać choćby na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r. - zasada prawna - III CZP 6/21, OSNC 2021, Nr 9, poz. 56 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, niepublikowany. Powtarzanie wskazanej tam argumentacji Sąd uznaje za zbędne. 12. Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że najistotniejsze dla rozstrzyganej sprawy problemy prawne były już wyjaśniane w orzecznictwie. W związku z tym przedstawione w skardze kasacyjnej zagadnienia prawne nie mają waloru nowości i nie są zagadnieniami istotnymi, których wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju prawa. W istocie zagadnienia prawne wskazane przez skarżącego są pytaniami o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy i polemiką z tym stanowiskiem, związaną z zastosowaniem konkretnych przepisów prawa, a nie problemem związanym z istotnością zagadnienia prawnego. Pozwala to na przyjęcie, że skarżącemu nie chodzi o wykazanie przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., a jedynie o poddanie zaskarżonego orzeczenia kontroli kasacyjnej. 13. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.). W kontekście pisma pozwanego z dnia 4 października 2023 roku, w którym pozwany powoływał się na problem nieważności postępowania (nawiązując do uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2023 roku, III PZP 6/22), należy wskazać, iż w uzasadnieniu tejże uchwały wyjaśniono, iż wykładnia tam dokonana wiąże od chwili jej podjęcia, co oznacza, iż nie ma ona zastosowania do orzeczeń wydanych do dnia 26 kwietnia 2023 roku włącznie. Z tych względów Sąd nie podziela argumentacji pozwanego podnoszonej w wymienionym powyżej piśmie procesowym. 14. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.). I CSK 4984/22 6 [ał] (K.L.)