II KS 38/25

II KS 38/25 POSTANOWIENIE Dnia 10 września 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Dziergawka w sprawie A. S. oskarżonej o czyny z art. 231 § 1 k.k. i inne i K. T. oskarżonej o czyn z art. 271 § 3 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 10 września 2025 r., skargi obrońcy oskarżonych od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 12 marca 2025 r., sygn. akt XI Ka 1120/24, uchylającego w części wyrok Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 24 września 2024 r., sygn. akt IV K 755/23 i przekazującego sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. p o s t a n o w i ł 1. oddalić skargę; 2. kosztami sądowymi postępowania skargowego obciążyć oskarżone A. S. i K. T. w częściach na nie przypadających. UZASADNIENIE A. S. została oskarżona o to, że: 1. w okresie od dnia 21 listopada 2018 r. do 31 grudnia 2019 r. w W., pow. h., będąc funkcjonariuszem publicznym zatrudnionym w jednostce budżetowej Gminy W., pełniąc funkcję Wójta Gminy W., nie dopełniła swojego II KS 38/25 2 obowiązku, wynikającego z art. 274 ust. 3 i art. 276 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansowych publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 1634) przeprowadzenia audytu wewnętrznego w Urzędzie Gminy W. w latach 2018 i 2019 r. czym działała na szkodę interesu publicznego, tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k., 2. w dniu 30 grudnia 2020 r. w W., pow. h., będąc funkcjonariuszem publicznym zatrudnionym w jednostce budżetowej Gminy W., pełniąc funkcję Wójta Gminy W., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez firmę audytorską T. sp z.o.o. z siedzibą w W. oraz w celu osiągnięcia korzyści osobistej, przekroczyła swoje uprawnienia w ten sposób, że zleciła zapłatę kwoty 38.376 zł wynikającą z faktury VAT nr [...] wystawionej przez w/w firmę audytorską, obejmującej również niezasadną należność w wysokości 19.188 zł za audyt wewnętrzny w Urzędzie Gminy W. w roku 2019, który to audyt w rzeczywistości nie został przeprowadzony, czym działała na szkodę interesu publicznego, tj. o czyn z art. 231 § 2 k.k., 3. w okresie od dnia 18 lipca 2019 r. do 13 września 2019 r. daty bliżej nieustalonej, w W., pow. h., poprzez podstępne wprowadzenie w błąd osób upoważnionych do wystawienia dokumentu wyłudziła poświadczenie nieprawdy co do faktu zlecenia i przeprowadzenia audytu wewnętrznego w Urzędzie Gminy W. w protokole kompleksowej kontroli gospodarki finansowej Gminy W. z dnia 24 września 2019 r. przeprowadzonej we wskazanym wyżej okresie przez Regionalną Izbę Obrachunkową w L., w ten sposób, że przedłożyła inspektorom przeprowadzającym przedmiotową kontrolę umowę na wykonanie usługi audytu wewnętrznego datowaną na dzień 1 stycznia 2019 r. oraz złożyła pisemne oświadczenie że audyt jest przeprowadzany, w sytuacji gdy w rzeczywistości w 2019 r. w Urzędzie Gminy W. nie było przeprowadzanego audytu wewnętrznego, tj. o czyn z art. 272 k.k. K. T. została oskarżona o to, że w dniu 30 grudnia 2020 r. w W., woj. […], S. T., będąc członkiem Zarządu T. sp z.o.o. w W., a K. T. będąc prokurentem wskazanej spółki, a tym samym będąc osobami upoważnionymi do wystawienia dokumentu, działając wspólnie i w porozumieniu ze sobą, w celu osiągnięcia II KS 38/25 3 korzyści majątkowej przez w/w spółkę, poświadczyli nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenia prawne w ten sposób, zę wystawili fakturę VAT nr [...], opiewającą na łączną kwotę 38.376 zł, obejmującą również niezasadną należność za audyt w Urzędzie Gminy W. w 2019 r. w kwocie 19.188 zł, który to audyt w rzeczywistości nie został przeprowadzony, tj. o czyn z art. 271 § 3 k.k. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie wyrokiem z dnia 24 września 2024 roku, sygn. akt IV K 755/23 uniewinnił m.in. A. S. i K. T. od popełnienia zarzucanych im czynów. Od powyższego wyroku apelację wniósł prokurator. Sąd Okręgowy w Lublinie, wyrokiem z dnia 12 marca 2025 r., sygn. akt XI Ka 1120/24, uchylił zaskarżony wyrok m.in. wobec A. S. i K. T. i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Rejonowemu Lublin-Zachód w Lublinie do ponownego rozpoznania, w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy i orzekł o wydatkach za postępowanie odwoławcze. Skargę od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonych A. S. i K. T., zaskarżonemu wyrokowi zarzucając obrazę przepisów postępowania, tj. naruszenie art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. poprzez błędne przyjęcie, że zachodzi potrzeba przeprowadzenia przewodu na nowo w całości, pomimo, że taka podstawa uchylenia w tej sprawie nie nastąpiła. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt I i przekazanie sprawy sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. Prokurator Rejonowy w odpowiedzi na wniesioną skargę, wniósł o jej oddalenie, z uwagi na jej oczywistą bezzasadność. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga obrońcy oskarżonych A. S. i K. T. okazała się niezasadna, wobec czego podlegała oddaleniu. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 539a § 3 k.p.k. podstawą do wniesienia skargi na wyrok sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania jest wyłącznie naruszenie przepisu określonego w art. 437 k.p.k. albo wystąpienie II KS 38/25 4 uchybienia wymienionego enumeratywnie w treści art. 439 § 1 k.p.k. Tak więc rozpoznanie skargi ogranicza się do zbadania, czy zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 k.p.k. albo czy sąd odwoławczy uchylił wyrok mimo braku formalnych przeszkód określonych w art. 454 § 1 k.p.k. do wydania wyroku zmieniającego, względnie, czy jest konieczne przeprowadzenie w całości przewodu sądowego (art. 437 § 2 in fine k.p.k.). Tym samym niedopuszczalne jest, aby Sąd Najwyższy w trybie art. 539a k.p.k. badał merytorycznie prawidłowość przeprowadzonej kontroli odwoławczej w aspekcie uchybień podniesionych w apelacji, jak również zasadność uchybień stwierdzonych przez sąd odwoławczy (zob. postanowienie SN z dnia 13 września 2022 r., V KS 15/22; postanowienie SN z dnia 12 stycznia 2022 r., IV KS 64/21; postanowienie SN z dnia 28 stycznia 2022 r., II KS 29/21; postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2022 r., V KS 36/21). Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, wskazać należy, że sąd odwoławczy nie dopuścił się naruszeń, o których mowa w art. 539a § 3 k.p.k., a przede wszystkim obrazy art. 437 § 2 k.p.k., na który we wniesionej skardze powołuje się obrońca oskarżonych. Sąd Okręgowy w Lublinie w uzasadnieniu wyroku, dostrzegając zakaz wynikający z art. 454 § 1 k.p.k., wskazał wyraźnie, że nie mógł skazać oskarżonych A. S. i K. T., ponieważ zostały one uniewinnione przez sąd I instancji. Ponadto sąd ten podniósł, że sąd I instancji powinien wszechstronnie i wnikliwie przeanalizować i ocenić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, z uwzględnieniem reguł zawartych w art. 4 i 7 k.p.k., ustalając szczegółowo stan faktyczny. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje jednoznacznie, że sąd odwoławczy dostrzegł wadliwość w zakresie przeprowadzonej przez sąd I instancji oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wbrew twierdzeniom skarżącego, sąd odwoławczy wskazał na zaistnienie uchybień w zakresie przeprowadzonej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności wyjaśnień oskarżonych i zeznań świadków, przede wszystkim pracowników Urzędu Gminy W. (bez konieczności ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości), których istnienie skutkowało koniecznością uchylenia wyroku we wskazanym zakresie. Zdaniem sądu odwoławczego „sąd II KS 38/25 5 meriti dokonując analizy zgromadzonego materiału dokonał dowolnych ustaleń”, które niesłusznie doprowadziły do przyjęcia, że oskarżone nie popełniły zarzucanych im czynów. Z uwagi zaś na ograniczenie płynące z treści art. 454 § 1 k.p.k., sąd ten nie mógł skazać oskarżonych w instancji odwoławczej. W rozpatrywanej sprawie został zatem spełniony warunek przyjęty w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że możliwość uchylenia wyroku uniewinniającego lub umarzającego postępowanie karne i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania związana z regułą ne peius określoną w art. 454 § 1 k.p.k. (art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k.) zachodzi dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy - w wyniku usunięcia stwierdzonych uchybień stanowiących jedną z podstaw odwoławczych określonych w art. 438 pkt 1-3 k.p.k. (czyli np. po uzupełnieniu postępowania dowodowego, dokonaniu prawidłowej oceny dowodów, poczynieniu prawidłowych ustaleń faktycznych) - stwierdza, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. (zob. uchwała SN z dnia 20 września 2018 r., I KZP 10/18). Konkludując, sąd odwoławczy wskazał na zaistnienie takich uchybień w zakresie przeprowadzonej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, których istnienie skutkowało koniecznością uchylenia wyroku we wskazanym zakresie. Sąd ten prawidłowo uzasadnił, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego, czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. (zob. postanowienie SN z dnia 13 września 2022 r., V KS 15/22; postanowienie SN z dnia 24 stycznia 2025 r., II KS 45/24). W realiach przedmiotowej sprawy stwierdzono zatem wystąpienie przesłanki kasatoryjnej w związku z niemożnością wydania wyroku skazującego ze względu na regułę ne peius. Zdaniem skarżącego, w sprawie nie zaistniała podstawa do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji na podstawie art. 437 § 2 k.p.k. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Tymczasem powodem orzeczenia kasatoryjnego nie była przesłanka wskazana przez skarżącego, ale wystąpienie reguły ne peius określonej w art. 454 § 1 k.p.k. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi orzekł o jej oddaleniu, obciążając oskarżone kosztami II KS 38/25 6 sądowymi postępowania skargowego w częściach na nie przypadających, na podstawie art. 636 § 1 i § 2 k.p.k. w zw. z art. 633 k.p.k. [J.J.] [r.g.]