II KZ 33/20

Sygn. akt II KZ 33/20 POSTANOWIENIE Dnia 19 października 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka (przewodniczący) SSN Dariusz Kala SSN Marek Motuk (sprawozdawca) w sprawie J. M. skazanego z art. 286 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 19 października 2020 r. zażalenia skazanego na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2020 r., sygn. akt II KO 11/20, o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania wobec jego oczywistej bezzasadności, w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 21 lutego 2014 r., sygn. akt II AKa (…) zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt XVIII K (…) p o s t a n o w i ł utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 10 września 2020 r., sygn. akt II KO 11/20, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku J. M. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 21 lutego 2014 r., sygn. akt II AKa (…), zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt XVIII K (…) – wobec uznania, że wniosek ten jest oczywiście bezzasadny. 2 Zażalenie na wyżej wymienione postanowienie wniósł skazany J. M.. W uzasadnieniu złożonego środka odwoławczego skarżący w istocie powtórzył zaprezentowane we wniosku o wznowienie postępowania argumenty, w tym ogólnikowo podał szereg nieprawidłowości, jakie jego zdaniem zaistniały w toku postępowania karnego. Podsumowując motywy zażalenia, skarżący po raz kolejny wskazał na uprzednio ujęte we wniosku okoliczności, z którymi wiązał ujawnienie nowych faktów, a które jego zdaniem przemawiają za wystąpieniem przesłanki z art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. Skarżący powtórzył też, że w postępowaniu o sygn. akt XVIII K (…) dopuszczono się przestępstwa, co w kontekście przepisu art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k., również winno skutkować (w jego ocenie) wznowieniem postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. W trybie art. 545 § 3 k.p.k., w którym wydane zostało zaskarżone postanowienie, Sąd Najwyższy dokonał oceny wniosku J. M. pod kątem tego, czy podane przez niego okoliczności mogą być w ogóle podstawą wznowienia postępowania, a więc czy mieszczą się w katalogu zawartym w przepisach art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k. i art. 540b k.p.k. Przeprowadzona kontrola instancyjna wykazała, że Sąd Najwyższy w pisemnych motywach rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia prawidłowo przyjął, że skazany w złożonym wniosku nie przedstawił okoliczności, które w świetle wymienionych powyżej przepisów, uzasadniałyby przeprowadzenie postępowania wznowieniowego. Decyzja o skorzystaniu z trybu określonego w art. 545 § 3 k.p.k. – z uwagi na oczywistą bezzasadność wniosku o wznowienie postępowania – była zatem właściwa. Treść złożonego środka odwoławczego – stanowiąca w przeważającej mierze emanację osobistych odczuć i przekonań autora zażalenia co do rzetelnego i obiektywnego rozpoznania przez Sądy obu instancji jego sprawy karnej, w tym też w aspekcie ogólnie zarysowanych reguł praworządności – nie podważyła zasadności zaskarżonego postanowienia. W złożonym zażaleniu skarżący de facto dokonał powielenia argumentów zawartych we wniosku o wznowienie postępowania, do których Sąd Najwyższy odniósł się w sposób należyty, pełny i jasny w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Żalący, ograniczając się do 3 przedstawienia osobistej oceny realiów przedmiotowej sprawy, nie próbował nawet wykazać, aby Sąd Najwyższy, wydając skarżone orzeczenie, dopuścił się uchybień, które mogłyby mieć wpływ na słuszność decyzji o stwierdzeniu oczywistej bezzasadności wniosku skazanego. Należy wyjaśnić skarżącemu, że nowe fakty lub dowody (propter nova), jako podstawa wznowienia postępowania, to nie jakiekolwiek nowe fakty i dowody, lecz jedynie te, które wskazują na zaistnienie okoliczności wymienionych w art. 540 § 1 pkt 2 lit. a, b i c k.p.k. Podniesiona natomiast w zażaleniu kwestia możliwości skazanego co do realizacji obowiązku naprawienia szkody, którym został on prawomocnie obciążony – nie pozwala nawet spekulować, aby tego rodzaju okoliczność w jakimkolwiek stopniu mogła podważyć przypisaną mu odpowiedzialność karną bądź mogłaby wpłynąć na zmianę jej zakresu, czy też zasadność orzeczonej sankcji karnej lub jej wymiaru. Skazany w tym przedmiecie, choć formalnie powołał przepis art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. jako podstawę prawną wznowienia postępowania – to jednak nie wskazał i nie przedstawił faktów lub dowodów, które spełniałyby scharakteryzowany w tym przepisie wymóg novum – i jednocześnie uprawdopodabniałyby, że skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze. Kwestia orzeczonego obowiązku naprawienia szkody nie może być również rozpatrywana w kategorii zaistnienia sprzeczności w treści wyroku, która to sprzeczność uniemożliwiałaby wykonanie tego orzeczenia (art. 439 § 1 pkt 7 k.p.k.), co też skarżący w sposób lakoniczny sygnalizował w złożonym zażaleniu. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia słusznie też przyjął, że całkowicie bezzasadnym było powołanie przez wnioskodawcę przepisu art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k., jako przesłanki wznowienia postępowania w niniejszej sprawie. Przypomnieć wypada, że podstawa propter falsa wymaga ustalenia przestępstwa w sposób określony w art. 541 k.p.k. oraz jego związku z postępowaniem, którego dotyczy wniosek. Wobec tego, warunkiem powołania się na tę okoliczność jest istnienie prawomocnego wyroku skazującego za to przestępstwo, chyba że wyrok taki nie może zapaść z przyczyn określonych w art. 17 § 1 pkt 3-11 k.p.k. lub art. 22 k.p.k. (art. 541 § 1 k.p.k.). Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania nie jest forum właściwym do 4 przeprowadzania czynności dowodowych w celu ustalenia czy rzeczywiście zaistniało przestępstwo, jeżeli takich przeszkód procesowych nie ma i postępowanie karne (dotyczące tego przestępstwa) może być prowadzone (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2015 r., sygn. akt IV KO 81/14). W tym stanie rzeczy, we wniosku złożonym na podstawie art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. powinien być wskazany prawomocny wyrok skazujący za przestępstwo lub – w przypadku niemożności jego wydania – orzeczenie, które stanowiło przeszkodę do przeprowadzenia takiego postępowania. Dodać przy tym należy, że nie każde orzeczenie, z którego wynika niemożność wydania wyroku skazującego (art. 541 § 2 in fine k.p.k.), może być uznane za orzeczenie dające podstawę do wystąpienia o wznowienie postępowania na podstawie art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. Jest nim takie tylko orzeczenie wydane w postępowaniu karnym, inne niż wyrok skazujący, w którym zawarte są ustalenia stwierdzające popełnienie przez sprawcę przestępstwa w związku z innym postępowaniem karnym zakończonym prawomocnym orzeczeniem, jeśli przy tym istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że popełnienie tego przestępstwa mogło mieć wpływ na treść orzeczenia (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt V KO 83/17). Przedstawienie zatem przez skarżącego kopii postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa (wobec uznania, że czynu nie popełniono) – nie jest zabiegiem wystarczającym do wykazania, że w realiach niniejszej sprawy spełniony został warunek przewidziany w art. 541 § 1 i 2 k.p.k., a tym samym, że w tych konkretnych realiach mogła zaistnieć podstawa wznowienia postępowania z art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. Wyjaśnić należy skazanemu, że wznowienie postępowania nie jest instytucją przewidzianą do ponownego badania trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę odpowiedzialności karnej wnioskodawcy, a samo przekonanie autora wniosku o niesłuszności skazania nie jest wystarczającą przesłanką do wzruszenia prawomocnego wyroku w trybie wznowienia postępowania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2020 r., sygn. akt II KO 21/20). Konkludując, skoro żadna ze wskazanych przez J. M. okoliczności nie mieści się w katalogu przesłanek wznowieniowych, to za prawidłową uznać należy decyzję Sądu Najwyższego o uznaniu wniosku o wznowienie postępowania za 5 oczywiście bezzasadny i odmowie jego przyjęcia bez wzywania do usunięcia braków formalnych tego pisma (art. 545 § 3 k.p.k.). Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie odnotował też okoliczności, które można by oceniać w aspekcie uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k., podlegających uwzględnieniu z urzędu. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia.