IV CSK 248/15

WyrokIzba Cywilna2015-10-27

Skład orzekający: Mirosława Wysocka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku obowiązku sądu działania z urzędu, zmierzającego do ustalenia wartości substratu zachowku, obowiązek ten rozciąga się na przeprowadzenie dowodu z opinii uzupełniającej, czy też inicjatywa dowodowa należy wyłącznie do stron?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że przedstawione przez pozwaną zagadnienie prawne miało charakter jedynie dowodowy i nie mieściło się w ramach podstaw skargi kasacyjnej. Sąd podkreślił, że dla przyjęcia skargi do rozpoznania konieczne jest wykazanie istnienia istotnego, abstrakcyjnego problemu prawnego, budzącego poważne wątpliwości i wymagającego zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy, a nie jedynie kwestii dowodowych czy analizy postępowania sądu pierwszej instancji.
Stan faktyczny
Powodowie domagali się zapłaty z tytułu zachowku. Sąd pierwszej instancji uwzględnił powództwo. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanej. Pozwana wniosła skargę kasacyjną, w której podniosła zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, a także przedstawiła zagadnienie prawne dotyczące obowiązku sądu w zakresie przeprowadzania dowodów uzupełniających w celu ustalenia wartości substratu zachowku. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od pozwanej na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt IV CSK 248/15 POSTANOWIENIE Dnia 27 października 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosława Wysocka w sprawie z powództwa A. P., A. P.1 i M. P. przeciwko M. H. o zachowek, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 października 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt I ACa 637/14, I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania II. zasądza od pozwanej na rzecz każdego z powodów kwoty po 1800 (tysiąc osiemset) zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 2 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 stycznia 2015 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie oddalił apelację pozwanej M.H. od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 22 maja 2014 r., którym zostało uwzględnione powództwo A. P., A. P. i M. P. o zapłatę z tytułu zachowku. W odpowiedzi na skargę powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W skardze kasacyjnej opartej na podstawie naruszenia art. 1000 k.c., art. 386 § 6 i art. 378 § 1 w zw. z art. 328 § 2 i art. 391 § 1 k.p.c. pozwana uzasadniła wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania tym, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, które przedstawiła w formie pytania: „czy w przypadku obowiązku Sądu działania z urzędu, zmierzającego do ustalenia wartości substratu zachowku, obowiązek ten przejawia się jedynie dopuszczeniem i przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłego, czy też obowiązek ten rozciąga się na przeprowadzenie dowodu z - w razie konieczności wynikającej z treści opinii głównej - opinii uzupełniającej co do dalszych istotnych okoliczności wynikających z głównej tezy dowodowej, czy też inicjatywa dowodowa ma należeć pod rygorem pominięcia wyłącznie do stron procesu”. Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania albo skarga jest oczywiście uzasadniona. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania następuje na podstawie oceny, czy powołane przez skarżącego okoliczności stanowią przyczyny kasacyjne wymienione w przepisie. W wypadku powołania się na przyczynę przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. konieczne jest przedstawienie powstałego problemu prawnego na tle konkretnych przepisów, przekonanie w drodze argumentacji prawnej, że jest to 3 zagadnienie nowe, dotychczas nierozwiązane, a zarazem wywołujące poważne trudności w jego rozstrzygnięciu, a ponadto wykazanie, na czym polega jego uniwersalne znaczenie. Jednocześnie, niezależnie od nadającego się do uogólnienia precedensowego charakteru kwestii prawnej wymagającej wyjaśnienia i związanej z realizacją interesu publicznego, zagadnienie musi pozostawać w ścisłym związku z danym sporem i mieścić się w ramach ewentualnego rozpoznania skargi, przy uwzględnieniu kognicji Sądu Najwyższego (art. 39813 § 1 k.p.c.). Z tej przyczyny zagadnienie przedstawiane do rozstrzygnięcia nie może wykraczać poza podstawy, na jakich skarga została oparta. Pozwana nie uniknęła tego błędu, stawiając kwestię, która w granicach podstaw skargi się nie mieści. Ponadto powołana kwestia nie nosi cech zagadnienia, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., gdyż ma charakter jedynie dowodowy, a skarżąca nie wskazała nawet, na tle jakiego konkretnie przepisu miałaby ona występować. Należy dodać, że uzasadnienie wniosku, sprowadzając się wyłącznie do analizy postępowania Sądu, i to jedynie pierwszej instancji, pomija argumentację prawną, która miałaby wskazywać, że w sprawie rzeczywiście pojawił się istotny, abstrakcyjny problem prawny, budzący poważne wątpliwości i wymagający zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.), opierają rozstrzygnięcie o kosztach postępowania na podstawie art. 98 w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 1000 KCart. 386 § 6art. 378 § 1art. 328 § 2art. 391 § 1 KPCart. 3989 § 1 KPCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 39813 § 1 KPCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 3989 § 2 KPCart. 98art. 39821

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy