IV CSK 248/15
WyrokIzba Cywilna2015-10-27
Skład orzekający: Mirosława Wysocka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku obowiązku sądu działania z urzędu, zmierzającego do ustalenia wartości substratu zachowku, obowiązek ten rozciąga się na przeprowadzenie dowodu z opinii uzupełniającej, czy też inicjatywa dowodowa należy wyłącznie do stron?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że przedstawione przez pozwaną zagadnienie prawne miało charakter jedynie dowodowy i nie mieściło się w ramach podstaw skargi kasacyjnej. Sąd podkreślił, że dla przyjęcia skargi do rozpoznania konieczne jest wykazanie istnienia istotnego, abstrakcyjnego problemu prawnego, budzącego poważne wątpliwości i wymagającego zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy, a nie jedynie kwestii dowodowych czy analizy postępowania sądu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Powodowie domagali się zapłaty z tytułu zachowku. Sąd pierwszej instancji uwzględnił powództwo. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanej. Pozwana wniosła skargę kasacyjną, w której podniosła zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, a także przedstawiła zagadnienie prawne dotyczące obowiązku sądu w zakresie przeprowadzania dowodów uzupełniających w celu ustalenia wartości substratu zachowku. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od pozwanej na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV CSK 248/15 POSTANOWIENIE Dnia 27 października 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosława Wysocka w sprawie z powództwa A. P., A. P.1 i M. P. przeciwko M. H. o zachowek, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 października 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt I ACa 637/14, I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania II. zasądza od pozwanej na rzecz każdego z powodów kwoty po 1800 (tysiąc osiemset) zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
2 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 stycznia 2015 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie oddalił apelację pozwanej M.H. od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 22 maja 2014 r., którym zostało uwzględnione powództwo A. P., A. P. i M. P. o zapłatę z tytułu zachowku. W odpowiedzi na skargę powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W skardze kasacyjnej opartej na podstawie naruszenia art. 1000 k.c., art. 386 § 6 i art. 378 § 1 w zw. z art. 328 § 2 i art. 391 § 1 k.p.c. pozwana uzasadniła wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania tym, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, które przedstawiła w formie pytania: „czy w przypadku obowiązku Sądu działania z urzędu, zmierzającego do ustalenia wartości substratu zachowku, obowiązek ten przejawia się jedynie dopuszczeniem i przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłego, czy też obowiązek ten rozciąga się na przeprowadzenie dowodu z - w razie konieczności wynikającej z treści opinii głównej - opinii uzupełniającej co do dalszych istotnych okoliczności wynikających z głównej tezy dowodowej, czy też inicjatywa dowodowa ma należeć pod rygorem pominięcia wyłącznie do stron procesu”. Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania albo skarga jest oczywiście uzasadniona. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania następuje na podstawie oceny, czy powołane przez skarżącego okoliczności stanowią przyczyny kasacyjne wymienione w przepisie. W wypadku powołania się na przyczynę przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. konieczne jest przedstawienie powstałego problemu prawnego na tle konkretnych przepisów, przekonanie w drodze argumentacji prawnej, że jest to
3 zagadnienie nowe, dotychczas nierozwiązane, a zarazem wywołujące poważne trudności w jego rozstrzygnięciu, a ponadto wykazanie, na czym polega jego uniwersalne znaczenie. Jednocześnie, niezależnie od nadającego się do uogólnienia precedensowego charakteru kwestii prawnej wymagającej wyjaśnienia i związanej z realizacją interesu publicznego, zagadnienie musi pozostawać w ścisłym związku z danym sporem i mieścić się w ramach ewentualnego rozpoznania skargi, przy uwzględnieniu kognicji Sądu Najwyższego (art. 39813 § 1 k.p.c.). Z tej przyczyny zagadnienie przedstawiane do rozstrzygnięcia nie może wykraczać poza podstawy, na jakich skarga została oparta. Pozwana nie uniknęła tego błędu, stawiając kwestię, która w granicach podstaw skargi się nie mieści. Ponadto powołana kwestia nie nosi cech zagadnienia, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., gdyż ma charakter jedynie dowodowy, a skarżąca nie wskazała nawet, na tle jakiego konkretnie przepisu miałaby ona występować. Należy dodać, że uzasadnienie wniosku, sprowadzając się wyłącznie do analizy postępowania Sądu, i to jedynie pierwszej instancji, pomija argumentację prawną, która miałaby wskazywać, że w sprawie rzeczywiście pojawił się istotny, abstrakcyjny problem prawny, budzący poważne wątpliwości i wymagający zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.), opierają rozstrzygnięcie o kosztach postępowania na podstawie art. 98 w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c.
Powiązane orzeczenia
- I CSK 490/17 2017-12-04Czy w sprawie o zachowek, w sytuacji gdy istnieją odmienne opinie biegłych, a toczy się postępowanie o zniesienie współwłasności, oraz czy istnieją wątpliwości co do biegu odsetek, zachodzą przesłanki do przyjęcia skargi…
- I CSK 855/14 2015-03-27Czy sąd jest zobowiązany do zlecenia instytucji wydania opinii uzupełniającej, gdy po sporządzeniu opinii podstawowej ujawnią się nowe dowody, a oddalenie wniosku o przeprowadzenie takiej opinii nie prowadzi do naruszeni…
- I CSK 2485/22 2023-04-14Czy skarga kasacyjna dotycząca pominięcia dowodów z dokumentów oraz sposobu ustalenia wartości spadku dla obliczenia zachowku, spełnia przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy?
- V CSK 729/14 2015-06-30Czy w sprawie o roszczenie zwrotne z tytułu nakładów poczynionych na rzecz stanowiącą przedmiot współwłasności, dopuszczenie przez sąd dowodu z opinii biegłego, w ramach której weryfikuje on wartość wykonanych prac, zwal…
- II CSK 199/13 2013-10-30Czy zarzuty dotyczące ustalenia faktów, w tym zasadności prowadzenia dowodu z opinii biegłego w sytuacji, gdy szkoda została już naprawiona, mogą stanowić podstawę do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania jako istot…
Powołane przepisy
art. 1000 KCart. 386 § 6art. 378 § 1art. 328 § 2art. 391 § 1 KPCart. 3989 § 1 KPCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 39813 § 1 KPCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 3989 § 2 KPCart. 98art. 39821
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy