III KO 63/21

Izba Karna2022-01-05

Skład orzekający: Kazimierz Klugiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy naruszenie prawa do rzetelnego procesu, w tym prawa dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, stanowi obligatoryjną podstawę do wznowienia postępowania karnego z urzędu na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w związku z art. 439 § 1 k.p.k.?
Ratio decidendi
Naruszenie prawa do rzetelnego procesu, w tym prawa dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, nie stanowi samo w sobie obligatoryjnej podstawy do wznowienia postępowania karnego z urzędu na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w związku z art. 439 § 1 k.p.k. Wznowienie postępowania z urzędu następuje tylko w razie ujawnienia się jednej z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k., a wadliwe wyznaczenie składu orzekającego, nawet jeśli narusza przepisy proceduralne i prawa człowieka, nie jest wymienione w tym przepisie jako bezwzględna przyczyna odwoławcza.
Stan faktyczny
Skazany K. A. złożył wniosek o wznowienie postępowania karnego z urzędu, sygnalizując wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.k. Zarzucił wadliwe wyznaczenie składu orzekającego, naruszające przepisy k.p.k. i Konwencję o Ochronie Praw Człowieka, co miało znaleźć potwierdzenie w wyroku ETPCz. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, nie stwierdził podstaw do wszczęcia postępowania o wznowienie z urzędu.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy nie stwierdził podstaw do wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania karnego z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt III KO 63/21 ZARZĄDZENIE Dnia 5 stycznia 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz Dnia 5 stycznia 2022 r. Sędzia SN Kazimierz Klugiewicz, po zapoznaniu się z pismem skazanego K. A., sygnalizującym wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.k., w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 10 marca 2021 r., sygn. akt II AKa […], nie stwierdzam podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie z urzędu wskazanego wyżej postępowania (art. 542 § 3 k.p.k.). UZASADNIENIE Skazany K. A. pismem z dnia 27 lipca 2021 r. złożył wniosek w trybie art. 9 § 2 k.p.k., sygnalizując potrzebę wznowienia z urzędu postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 10 marca 2021 r., sygn. akt II AKa […], z uwagi na wystąpienie jednej z bezwzględnych przyczyn odwoławczych, określonej w art. 439 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.k. Wskazał, że w sprawie, której dotyczy wniosek (II K […]) został wadliwie – z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania karnego oraz Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności – wyznaczony skład orzekający tj. nie według kolejności wpływu spraw i jawnej dla stron postępowania listy sędziów danego sądu lub wydziału. W przekonaniu skazanego uchybienie to znajduje potwierdzanie w wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) z dnia 12 kwietnia 2018 r. w sprawie Chim i Przywieczerski przeciwko Polsce. 2 Inicjatywa skazanego nie może przynieść oczekiwanego przez niego rezultatu. Wskazywana przez niego okoliczność związana ze sposobem wyznaczania składu orzekającego nie wpisuje się bowiem w żadną z bezwzględnych przyczyn odwoławczych, a – zgodnie z art. 542 § 3 k.p.k. – postępowanie wznawia się z urzędu tylko w razie ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. Jak bowiem stwierdzono w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2005 r., I KZP 43/05 (OSNKW 2005/12/115, LEX nr 159139), wedle przepisów wówczas obowiązujących, „wyznaczenie składu sądu z naruszeniem reguł określonych w art. 350 § 1 k.p.k. i art. 351 § 1 k.p.k. stanowi względną przyczynę odwoławczą, o której mowa w art. 438 pkt 2 k.p.k.” (zob. też: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2012 r., V KK 322/11, LEX nr 1212390). Odnosząc się do powołanego przez skazanego wyroku ETPCz z dnia 18 kwietnia 2018 r. (skargi nr 36661/07 i 38433/07) należy przypomnieć, że w świetle orzecznictwa Trybunału oraz z postanowień Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności nie wynika potrzeba wznowienia każdego postępowania karnego, w którym doszło do naruszenia prawa do rzetelnego procesu przy rozpoznaniu kwestii zasadniczej, czyli odpowiedzialności karnej oskarżonego. Teza ta jest prawdziwa także w odniesieniu do naruszenia prawa dostępu do sądu niezależnego i bezstronnego, albowiem nawet naruszenie tego fundamentalnego prawa nie musi automatycznie oznaczać obligatoryjności wznowienia postępowania karnego w następstwie wyroku ETPCz (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2019 r., III KO 36/19, LEX nr 2690298; zob. zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2019 r., II KO 47/18 LEX nr 2626271). Na marginesie należy również podnieść, że obecnie w Sądzie Najwyższym na rozpoznanie oczekuje kasacja obrońcy skazanego K. A. (III KK 510/21), w której podniesiono szereg zarzutów i z pewnością również kwestie związane z ewentualnymi uchybieniami określonymi w art. 439 § 1 k.p.k. będą brane pod uwagę. Na powyższe zarządzenie zażalenie nie przysługuje.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 439 § 1 pkt 1art. 542 § 3 KPKart. 9 § 2 KPKart. 439 § 1 KPKart. 350 § 1 KPKart. 351 § 1 KPKart. 438 pkt 2 KPK§ 1 pkt 1§ 3§ 2§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy