III CZP 29/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Dmowski (sprawozdawca).Sędziowie SN: K. Strzępek, T. ŻyznowskiSentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej w S. przeciwko Piotrowi K. o zapłatę po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Suwałkach postanowieniem z dnia 13 lutego 1989 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy uchwała rady nadzorczej spółdzielni mieszkaniowej określająca nową wysokość opłat eksploatacyjnych jest uchwałą wynikającą ze stosunku członkostwa - w rozumieniu art. 32 prawa spółdzielczego i czy w związku z tym podlega zaskarżeniu w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym?"podjął następującą uchwałę:Dopuszczalność zaskarżenia przez członka - w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym - uchwały rady nadzorczej spółdzielni mieszkaniowej podwyższającej wysokość opłat eksploatacyjnych nie pozbawia spółdzielni możliwości dochodzenia należności z tego tytułu w postępowaniu sądowym. Uzasadnienie faktyczneSąd Rejonowy w Suwałkach wyrokiem z dnia 6 października 1988 r. zasądził od pozwanego Piotra K. na rzecz powodowej Spółdzielni Mieszkaniowej w S. kwotę 21.155 zł z odsetkami, tytułem zaległych opłat eksploatacyjnych związanych z korzystaniem ze spółdzielczego lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu tego wyroku - ustosunkowując się do zarzutu pozwanego nieprawomocności uchwały rady nadzorczej podwyższającej wysokość opłat, z uwagi na zaskarżenie jej do walnego zgromadzenia - zajął stanowisko, że sprawy dotyczące wysokości opłat eksploatacyjnych nie należą do spraw ze stosunku członkostwa, a w związku z tym walne zgromadzenie nie jest zobowiązane do rozpatrywania odwołań członków w tych sprawach. Rozpoznając sprawę na skutek rewizji pozwanego Sąd Wojewódzki w Suwałkach przedstawił Sądowi Najwyższemu - w trybie art. 391 k.p.c. - do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne przytoczone w sentencji. Uzasadnienie prawneUdzielając odpowiedzi ujętej w sentencji uchwały Sąd Najwyższy miał na uwadze, co następuje:Treść pytania, jak i treść uzasadnienia postanowienia przedstawiającego zagadnienie wskazuje na to, że Sąd Wojewódzki szczególna wagę przypisuje charakterowi uchwały rady nadzorczej pozwanej Spółdzielni określającej nową wysokość, a ściślej biorąc podwyższającej wysokość opłat eksploatacyjnych, w konsekwencji kwestii, czy uchwała taka podlega zaskarżeniu w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym do walnego zgromadzenia (zebrania przedstawicieli). Tymczasem kwestia ta w okolicznościach konkretnego wypadku nie ma decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z artykułu 32 § 1 prawa spółdzielczego wynika wprawdzie, że odwołanie w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym, do określonego w statucie organu, przysługuje od uchwał w sprawach wynikających ze stosunku członkostwa, nie oznacza to jednak, że nie może wchodzić w grę zaskarżenie uchwał w innych sprawach, w tym uchwał rad nadzorczych spółdzielni mieszkaniowych podwyższających wysokość stawek opłat eksploatacyjnych - również przy przyjęciu, za czym opowiada się skład Sądu Najwyższego rozstrzygający zagadnienie, iż tego rodzaju sprawy jako dotyczące obowiązków majątkowych związanych z korzystaniem ze spółdzielczego lokalu mieszkalnego nie należą do spraw wynikających z członkostwa w rozumieniu powołanego przepisu. Treść art. 34 pr. spółdz. bowiem wskazuje jednoznacznie na możliwość objęcia postępowaniem wewnątrzspółdzielczym także uchwał w sprawach innych niż wynikające z członkostwa. Decydujące znaczenie mają unormowania statutowe w poszczególnych spółdzielniach. Ponieważ statut powołanej Spółdzielni, stanowiąc w § 12 ust. 4, że od uchwały rady nadzorczej podjętej w pierwszej instancji członkowi przysługuje odwołanie do walnego zgromadzenia, nie ogranicza uprawnień (obowiązków) członków do zaskarżania uchwał tylko w sprawach ze stosunku członkostwa, przeto przyjąć należy, że pozwany Piotr K. był uprawniony (ale nie zobowiązany) do zaskarżenia uchwały rady nadzorczej powodowej Spółdzielni z dnia 29 grudnia 1986 r. w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym do walnego zgromadzenia (zebrania przedstawicieli), organ ten zaś powinien był - wbrew odmiennemu poglądowi Sądu Rejonowego - rozpatrzyć odwołanie wniesione przez tego pozwanego. Nierozpatrzenie przez walne zgromadzenie powódki odwołania pozwanego nie stanowiło jednak przeszkody do wytoczenia przez zarząd Spółdzielni powództwa o zapłatę należności z tytułu opłat eksploatacyjnych oraz do rozpoznania takiej sprawy przez sąd. Przewidziany w art. 33 § 1 pr. spółdz. obowiązek wyczerpania postępowania wewnątrzspółdzielczego dotyczy tylko członków i tylko w sprawach wynikających ze stosunku członkostwa, przy czym chodzi o wyczerpanie w sensie wniesienia odwołania, skoro bezskuteczny upływ terminu ustalonego w statucie spółdzielni do podjęcia uchwały przez organ odwoławczy otwiera możliwość dochodzenia przez członka jego praw na drodze sądowej i skoro wniesienie odwołania do organów spółdzielni powoduje zawieszenie biegu przedawnienia na okres nie dłuższy niż rok licząc od dnia, w którym organ odwoławczy powinien rozpatrzyć odwołanie. W świetle przepisów prawa, w tym prawa spółdzielczego i postanowień statutu powodowej Spółdzielni, brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjmowania wniosku, że w razie zaskarżenia przez członka uchwały rady nadzorczej - niezależnie od tego, czy uchwała dotyczy sprawy wynikającej ze stosunku członkostwa, czy też innej - w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym, spółdzielnia nie może jej realizować, aż do czasu rozpatrzenia przez właściwy organ. Uchwały organów spółdzielni, w tym rady nadzorczej, nie są ani decyzjami administracyjnymi, ani też orzeczeniami sądowymi i nie można mówić o uzależnieniu możliwości ich wykonywania od ich ostateczności czy prawomocności. Uchwała takiego organu zawiera oświadczenie woli spółdzielni i wiąże członków, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, od chwili jej przyjęcia. Dla przykładu takim szczególnym przepisem jest art. 24 § 3 pr. spółdz. stanowiący, że wykluczenie bądź wykreślenie staje się skuteczne z chwilą doręczenia członkowi zawiadomienia o wykluczeniu lub wykreśleniu wraz z uzasadnieniem. Skuteczność więc i takiej uchwały, wkraczającej głęboko w prawa członka, nie jest uzależniona od wykorzystania środków zaskarżenia zarówno w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym, jak i w postępowaniu sądowym. Ponieważ uchwała rady nadzorczej nie ma charakteru wiążącego w takim sensie jak uchwały walnego zgromadzenia (chodzi o nieważność względną, o jakiej mowa w art. 42 pr. spółdz.), członek może ją kwestionować w postępowaniu sądowym, w tym - w procesie wniesionym przeciwko niemu przez spółdzielnię, a sąd obowiązany jest ustosunkować się do zarzutu członka, rozstrzygając o zasadności (jak w sprawie niniejszej) powództwa wniesionego przez spółdzielnię.