III UZ 8/16

Sygn. akt III UZ 8/16 POSTANOWIENIE Dnia 10 sierpnia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Halina Kiryło (przewodniczący) SSN Dawid Miąsik SSN Piotr Prusinowski (sprawozdawca) w sprawie z odwołania E. E. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wysokość świadczenia, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 sierpnia 2016 r., zażalenia odwołującego się na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 13 maja 2016 r., oddala zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 13 maja 2016 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną E. E., wniesioną od wyroku tego Sądu z dnia 8 stycznia 2016 r., dodatkowo ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę niższą niż 10.000 zł. Sąd Apelacyjny rozpoznawał apelację wnioskodawcy w sprawie o wysokość świadczenia rentowego. Organ rentowy decyzją z dnia 16 sierpnia 2012 r. przyznał wnioskodawcy prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy w kwocie 816,09 zł. Ubezpieczony nie zgodził się z decyzją, domagał się przyznania renty w wysokości wyliczonej dla osoby całkowicie niezdolnej do pracy. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, w analizowanej sprawie przedmiotem sporu nie było prawo do renty, lecz wysokość świadczenia. Wynika to 2 z tego, że skarżący ma ustalone prawo do renty, a w niniejszym postępowaniu kwestionuje wysokość świadczenia. Spór dotyczył więc prawa majątkowego, co do którego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych dopuszczalność skargi kasacyjnej uwarunkowana jest wykazaniem wartości przedmiotu zaskarżenia w wysokości co najmniej 10.000 zł (art. 3982 § 1 k.p.c.). Sąd Apelacyjny jednocześnie podkreślił, że w orzecznictwie utrwalona jest jednolita praktyka, zgodnie z którą w sporach sądowych o wysokość powtarzających się świadczeń z ubezpieczenia społecznego wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi obliczona za okres jednego roku, stosownie do wskazań zawartych w art. 22 k.p.c., różnica pomiędzy hipotetyczną kwotą emerytury, jaką skarżący otrzymywałby, gdyby jego żądanie ustalenia wysokości świadczenia zostało uwzględnione, a emeryturą w kwocie faktycznie pobieranej (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 2011 r. III UZ 18/11, LEX nr 1101335; z dnia 23 stycznia 2012 r., II UZ 52/11; z dnia 21 czerwca 2011 r., III UZ 12/11; z dnia 26 stycznia 2011 r., II UZ 41/10; z dnia 10 listopada 2010 r., II UZ 30/10). Podkreślił, że analogicznie w orzecznictwie rozstrzyga się okoliczności występujące w przedmiotowej sprawie, to jest w sytuacji, gdy strona kwestionuje wysokość renty w związku z ustalonym stopniem niezdolności do pracy (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2011 r., II UZ 44/11, LEX nr 1163335; z dnia 6 listopada 2008 r., II UZ 47/08, OSNP 2010, nr 9-10, poz. 128; z dnia 10 marca 2011 r., III UZ 2/11, LEX nr 846598). W szczególności Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 16 lipca 2009 r., II UZ 22/09, LEX nr 536857 wyraził pogląd, według którego skoro różnicowanie stopnia niezdolności do pracy nie decyduje o prawie do renty, to sprawa wszczęta odwołaniem od decyzji rozstrzygającej o prawie do renty z tytułu niezdolności do pracy, w którym kwestionowany jest wyłącznie stopień niezdolności do pracy, nie dotyczy „przyznania świadczenia”, o którym mowa w art. 3982 § 1 k.p.c., lecz jest sporem o jego wysokość, w którym o dopuszczalności skargi kasacyjnej decyduje wartość przedmiotu zaskarżenia. Analogiczne stanowisko Sąd Najwyższy zajął w uzasadnieniu postanowienia z dnia 23 listopada 2011 r., III UZ 26/11, LEX nr 1129132. 3 W świetle tych rozważań, zdaniem Sądu drugiej instancji, dopuszczalność skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie dyktowana jest wartością przedmiotu zaskarżenia, która zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c. powinna wynieść co najmniej 10.000 zł. Wykonując obowiązek weryfikacji wartości przedmiotu zaskarżenia Sąd Apelacyjny stwierdził, że jego wartość - liczona jako różnica między dochodzoną wysokością renty i wypłacaną kwotą 816,09 zł, wyliczoną za rok - nie przekracza 10.000 zł. W rezultacie uznał skargę kasacyjną za niedopuszczalną. Zażalenie wywiódł ubezpieczony, zarzucił naruszenie przepisów postępowania, to jest: - art. 3982 § 1 k.p.c., polegającą na błędnej jego wykładni, co doprowadziło Sąd do wniosku, że sprawa, w której ubezpieczony domaga się uznania go za całkowicie niezdolnego do pracy nie mieści się w pojęciu sprawy o przyznanie emerytury lub renty; - art. 25 § 1 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art 361 k.p.c. polegającą na dokonaniu sprawdzenia przez Sąd wartości przedmiotu zaskarżenia bez jednoczesnego ujawnienia szczegółowych wyników tegoż dochodzenia, podczas gdy abstrahując od podjęcia się przez Sąd z urzędu sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia, Sąd winien ujawnić w uzasadnieniu szczegóły swojego rozumowania, a zwłaszcza wskazać wynik operacji matematycznej prowadzącej do ujawnienia ustalonej przez Sąd wartość przedmiotu zaskarżenia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Przepis art. 3982 § 1 k.p.c. określił regułę, zgodnie z którą wartość przedmiotu zaskarżenia wyznacza dopuszczalność wniesienia skargi kasacyjnej. Od tej zasady przewidziano wyjątek (dlatego posłużono się zwrotem „jednakże”). Dotyczy on wyłącznie spraw „o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty” oraz „o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego”. Stosownie do reguł wykładni, jasne jest, że katalog spraw, w których przysługuje skarga kasacyjna bez względu na wartość przedmiotu zaskarżenia, nie podlega interpretacji 4 rozszerzającej. Wnioskodawca nie domagał się prawa do renty, gdyż to zostało mu przyznane już decyzją organu rentowego. Wniesione przez niego odwołanie zmierzało do uzyskania świadczenia w wyższej kwocie, a zatem nie chodziło mu „o przyznanie renty”. Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawił jednolite orzecznictwo Sądu Najwyższego, które nie może zostać podważone przez polemiczny zarzut ubezpieczonego. Znaczy to tyle, że zarzut naruszenia art. 3982 § 1 k.p.c. jest chybiony. Prawdą jest, że weryfikując wartość przedmiotu zaskarżenia, sąd powinien przedstawić algorytm prowadzący do wyniku, tak aby strona miała możliwość skontrolowania wyliczeń. W niniejszej sprawie zachowanie tego wymogu nie było jednak konieczne. Skoro wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi iloczyn 12 miesięcy i różnicy między rentą z tytułu całkowitej i częściowej niezdolności do pracy (a ta ostatnia wynosiła 816,09 zł), to oczywiste jest, że wynik nie przekroczy kwoty 10.000 zł. Wynika to z art. 62 ust 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Okazuje się, że renta dla osoby częściowo niezdolnej do pracy wynosi 75% renty dla osoby całkowicie niezdolnej do pracy. Jeśli bazą dla tej relacji jest kwota 816,09 zł, to oczywiste staje się, że wzrost o 25% pomnożony przez 12 miesięcy (art. 22 k.p.c.) nie przekroczy 10.000 zł. W konsekwencji Sąd drugiej instancji miał podstawy w sentencji postanowienia twierdzić, że wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekroczyła pułapu uprawniającego do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 3982 § 1 k.p.c.). Skoro podstawy zażalenia nie okazały się trafne, to zgodnie z art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. należało orzec jak w sentencji. kc