III ARN 3/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Marmaj. Sędziowie SN: G. Bieniek, H. Ciepła, K. Kołakowski, J. Niejadlik (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Władysława G. na decyzję Ministra Łączności z dnia 9 marca 1986 r. w przedmiocie ustalenia stałej opłaty miesięcznej za przeniesienie stacji telefonicznej na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 29 lipca 1986 r.:postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o wpisie od rewizji nadzwyczajnej.Uzasadnienie faktyczneUrząd telekomunikacyjny w N. S. ustalił - w piśmie z dnia 7 listopada 1985 r. Władysławowi G. opłatę po 1.500 zł miesięcznie za przyłączenie stacji telefonicznej do innej centrali, a w szczególności za "dzierżawę łącza między centralą macierzystą a centralą kontenerową". W piśmie z dnia 22 stycznia 1986 r. Dyrektor Okręgu Poczty i Telekomunikacji w K. powiadomił Władysława G., że utrzymuje w mocy decyzję Urzędu Telekomunikacyjnego w N. S. Zasadność tych decyzji zakwestionował Władysław G. w piśmie skierowanym do Ministerstwa Łączności. Jego zarzutów jednak nie podzieliło Ministerstwo Łączności, czemu dało wyraz w piśmie z dnia 9 marca 1986 r. W dniu 18 maja 1986 r. Władysław G. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, ale w niej wyraźnie nie wskazał, którą decyzję kwestionuje. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego każde z tych pism, jako "zawierające stanowisko organów ustosunkowujących się do żądania strony kwestionującej zasadność nałożonych na nią opłat", stanowi decyzję administracyjną. Przedmiotem zaskarżenia jest - według tego Sądu - decyzja Dyrektora Okręgu Poczty i Telekomunikacji w K., ponieważ ta decyzja wyczerpuje tok instancji. Uprzednie wszczęcie postępowania w ramach nadzoru (art. 154 i 156 k.p.a.) wytworzyło jednak przeszkodę do rozpoznania skargi Władysława G. W powołaniu się na art. 193 § 3 i art. 204 § 1 k.p.a. postanowieniem z dnia 29 lipca 1986 r. odrzucił więc jego skargę Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie.W rewizji nadzwyczajnej - zarzucającej rażące naruszenie art. 204 § 1 w związku z art. 199 § 3 k.p.a. - Minister Sprawiedliwości wnosił o uchylenie tego postanowienia i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.Nie zwalczane ustalenia zaskarżonego postanowienia wskazują, że pomiędzy państwową jednostką organizacyjną "Polska Poczta, Telegraf i Telefon" a osobą korzystającą z jej usług powstał spór - jak można mniemać - co do wymiaru za te usługi opłat taryfowych. Tego rodzaju spory (art. 44 tej ustawy) rozstrzygają - stosownie do art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1985 r. o łączności (Dz. U. Nr 54, poz. 275) - w drodze decyzji administracyjnych właściwe organy Polskiej Poczty, Telegrafu i Telefonu. Toteż Minister Sprawiedliwości nie kwestionuje stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, że trzy pisma we wstępnej części powołane, są - skoro zawierają ustosunkowanie się tych organów do żądań strony - decyzjami administracyjnymi (art. 104 k.p.a.). Oczywiste jest, że tok instancji w postępowaniu administracyjnym wyczerpała już decyzja wydana 22 stycznia 1986 r. przez Dyrektora Okręgu Poczty i Telekomunikacji w K. (art. 198 w związku z art. 15 i 16 k.p.a. - § 35 ust. 6 pkt 10 statutu państwowej jednostki organizacyjnej "Polska Poczta, Telegraf Telefon"). Taką decyzję zaś strona mogła zaskarżyć do Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 196 § 2 pkt 3 k.p.a.).W skardze jednak wniesionej dnia 18 maja 1986 r. Władysław G. nie wskazał, którą z tych decyzji zaskarża do sądu administracyjnego. Ograniczył się w niej tylko do podania, jakie pisma i od kogo otrzymał w przedmiotowej sprawie, a w piśmie uzupełniającym zajął mylne - jak powiedziano - stanowisko, że jedynie rozstrzygnięcie wydane w dniu 7 listopada 1985 r. przez Urząd Telekomunikacyjny w N. S. uznaje za decyzję administracyjną (por. jednak § 42 ust. 8 pkt 4 w związku z § 40 ust. 5 pkt 10 powołanego statutu). Skarżący nie korzystał z pomocy adwokata, a to nakładało na sąd powinność rozważenia, która z decyzji - wydana przez organ drugiej instancji, czy też przez Ministerstwo Łączności - stanowiła przedmiot zaskarżenia Władysława G. Na rzecz pierwszej z nich, tej kwestii nie mogła przesądzić okoliczność, że skargę zaadresowano - nie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, lecz - do Ośrodka Zamiejscowego tego Sądu w Krakowie. Należy się zatem zgodzić ze stanowiskiem rewizji nadzwyczajnej, że dowolnie uznał Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, iż Władysław G. wniósł skargę na decyzję wydaną w dniu 22 stycznia 1986 r. przez Dyrektora Okręgu Poczty i Telekomunikacji w Krakowie.Skarżący - po otrzymaniu niekorzystnej dla niego decyzji organu drugiej instancji - zwrócił się do Ministerstwa Łączności kwestionując zasadność decyzji obu instancji. Tego rodzaju skarga, jako dotycząca sprawy zakończonej już ostateczną decyzją, była - jak to stanowi art. 235 § 1 k.p.a. - żądaniem stwierdzenia nieważności tej decyzji albo jej uchylenia lub zmiany z urzędu. Nie wyprowadził jednak Sąd Administracyjny właściwych wniosków z tego, że - w takiej sytuacji - pismo Ministra Łączności z dnia 9 marca 1986 r. stanowiło decyzję administracyjną odmawiającą uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji Dyrektora Okręgu Poczty i Telekomunikacji w K. (art. 154 § 1 k.p.a.) lub stwierdzenia nieważności tej decyzji (art. 156 § 1 i art. 157 § 1 k.p.a.). Uszło bowiem uwagi tego Sądu, że wszczęcie postępowania w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji organu administracji państwowej powoduje tylko czasowe ograniczenie prawa wniesienia w takiej sprawie skargi do sądu administracyjnego (art. 196 § 2 i art. 199 § 3 k.p.a.). Zainteresowany bowiem może wnieść do sądu skargę na decyzję kończącą postępowanie prowadzone w trybie nadzoru i wyczerpującą tok instancji (art. 198 k.p.a.). Organem, który wydał decyzję negatywną dla Władysława G., był naczelny organ administracji państwowej. Dopuszczalności skargi nie uwarunkowano tu jednak od złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.) nie składa się "w toku instancji"; stronie więc przysługuje - mimo niezłożenia takiego wniosku - skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję, w której naczelny organ administracji państwowej odmówił zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji (art. 154, 155, 156 i 161 k.p.a.) wydanej przez organ administracji państwowej w drugiej instancji (art. 196 § 2 i art. 199 § 3 k.p.a.). Okoliczności sprawy wskazują więc w sposób niewątpliwy, że w dniu 18 maja 1986 r. Władysław G. zaskarżył decyzję wydaną w dniu 9 marca 1986 r. przez Ministerstwo Łączności.Trafnie więc Minister Sprawiedliwości zarzucał w rewizji nadzwyczajnej, że mimo braku ku temu podstaw Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę Władysława G. Brzmienie § 3 art. 199 k.p.a. - jak powiedziano - jasno wskazuje, że jedynie w toku postępowania wszczętego w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji albo wznowienia postępowania nie można wnosić skarg do sądu administracyjnego. Ta przeszkoda zatem odpadła z chwilą zakończenia postępowania prowadzonego w trybie nadzoru przez Ministerstwo Łączności. Ustalenia zaskarżonego postanowienia zaś wskazują, że Władysław G. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego po zakończeniu odmowną decyzją postępowania nadzorczego. Nie do odparcia jest - w konsekwencji - zarzut, że do odrzucenia jego skargi doszło z rażącym naruszeniem art. 199 § 3 k.p.a. w związku z art. 204 § 1 k.p.a.Zachodzi zatem pierwsza podstawa rewizji nadzwyczajnej z art. 210 k.p.a. Dlatego Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i - mając na względzie, że decyzję kwestionowaną przez Władysława G. wydało Ministerstwo Łączności - przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie (art. 211 k.p.a. w związku z art. 422 § 2 k.p.c.).Ponowne rozpoznawanie sprawy rozpocznie Naczelny Sąd Administracyjny od rozważenia kwestii zachowania terminu (art. 299 § 1 i art. 200 § 1 k.p.a.) do wniesienia skargi. Brak jest w aktach sprawy danych co do tego, kiedy Władysławowi G. doręczono decyzję Ministerstwa Łączności. Nie powinien jednak ten Sąd tracić z oczu tego, że decyzja nie zawiera pouczenia go, "czy i w jakim trybie służy" (art. 107 § 1 k.p.a.) na nią skarga do sądu administracyjnego. Mogą też przy tym być przydatne ustalenia zawarte w zasadzie prawnej, uchwalonej w dniu 4 grudnia 1986 r. III AZP 12/86 (nie opubl.) przez skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego. Otwartą pozostaje również kwestia, czy pomiędzy stronami powstał spór co do wymiaru opłat taryfowych za usługi telekomunikacyjne (art. 44 powołanej ustawy), czy też na tle ubiegania się przez skarżącego o udzielenie mu ulgi w ponoszeniu tych opłat (art. 49 ustawy).Rozstrzygnięcie o wpisie od rewizji nadzwyczajnej znajduje uzasadnienie w przepisie art. 35 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.