III KK 18/20

WyrokIzba Karna2020-05-13

Skład orzekający: Rafał Malarski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu karnym można skutecznie zarzucić rażące naruszenie prawa materialnego, gdy ustalenia faktyczne dokonane przez sądy obu instancji nie są kwestionowane, a zarzut dotyczy jedynie wadliwej wykładni oświadczeń woli i przeniesienia prawa własności w kontekście przepisów Kodeksu cywilnego?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając ją za oczywiście bezzasadną. Podkreślono, że zarzut obrazy prawa materialnego w postępowaniu karnym może być skuteczny jedynie wówczas, gdy nastąpiła niewłaściwa subsumpcja niekwestionowanych ustaleń faktycznych pod przepis prawa materialnego. W sytuacji, gdy ustalono, że prawo własności zostało skutecznie przeniesione, a oskarżeni nie podejmowali działań ukierunkowanych na wprowadzenie pokrzywdzonej spółki w błąd, nie można przypisać im popełnienia przestępstwa przywłaszczenia lub oszustwa. Ponadto, wadliwa wykładnia oświadczeń woli i nieważność czynności prawnych w kontekście przepisów Kodeksu cywilnego nie mogły być podstawą zarzutów w kasacji, jeśli nie wynikały z błędnych ustaleń faktycznych.
Stan faktyczny
Sądy obu instancji uniewinniły oskarżonych od zarzutu przywłaszczenia powierzonego towaru o znacznej wartości na szkodę spółki. Uniewinnienie opierało się na ustaleniu, że prawo własności towaru zostało skutecznie przeniesione na oskarżonych, a oni sami nie podejmowali działań mających na celu wprowadzenie pokrzywdzonej spółki w błąd. Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego złożył kasację, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących wykładni oświadczeń woli i ważności czynności prawnych.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną i obciążył oskarżyciela posiłkowego kosztami postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt III KK 18/20 POSTANOWIENIE Dnia 13 maja 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Rafał Malarski na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 3 k.p.k.), po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2020r., sprawy R. S. P. i J. J. Ł. uniewinnionych od zarzutu popełnienia czynu z art. 284 § 2 k.k. z powodu kasacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, M. S.A. z siedzibą w B., od wyroku Sądu Okręgowego w Z. z dnia 27 czerwca 2019r., sygn. akt II Ka (…), utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 13 lutego 2019r., sygn. akt II K (…), postanowił: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. obciążyć oskarżyciela posiłkowego kosztami sądowymi za postępowanie kasacyjne. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w B., wyrokiem z 13 lutego 2019r., uniewinnił R. S. P. i J. J. Ł. od popełnienia zarzucanego im czynu z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. polegającego na tym, że w okresie od 30 września 2010r. do 31 maja 2011r., działając wspólnie i w porozumieniu, w z góry powziętym zamiarze, jako właściciele G. Sp. z o.o. w G. dokonali przywłaszczenia powierzonego im towaru o łącznej wartości 78 320 zł na szkodę M. S.A. w B.. Sąd Okręgowy w Z. – po rozpoznaniu apelacji prokuratora i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego – w dniu 27 czerwca 2019r. utrzymał w mocy pierwszoinstancyjny wyrok. 2 Kasację od prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego złożył pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego M. S.A. w B., zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa: 1) procesowego, to jest art. 8 § 1 i 2 k.p.k. oraz 2) materialnego, to jest art. 284 § 2 k.k. i art. 286 § 1 k.k., a także art. 65 § 1 i 2 k.c. i art. 58 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 3531 k.c. W konsekwencji autor kasacji zażądał uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu w Z. do ponownego rozpoznania. Zastępca Prokuratora Rejonowego w B. w pisemnej odpowiedzi na kasację wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się bezzasadna – i to stopniu oczywistym. Zasadniczej natury argumenty wskazujące na trafność zaskarżonego rozstrzygnięcia wyłożone zostały w prokuratorskiej odpowiedzi na kasację. Ich powtarzanie byłoby zbędne, a więc i w jakimś sensie nieracjonalne. Sąd Najwyższy za celowe uznał jedynie zwrócenie uwagi na kilka okoliczności, które miały kluczowe znaczenie dla podzielenia stanowiska Sądu drugiej instancji. Po pierwsze – autor kasacji, ignorując regulację wyrażoną w art. 519 k.p.k., skierował zarzuty w istocie wprost przeciwko wyrokowi Sądu pierwszej instancji. Już sam ten fakt sprawił, iż nadzwyczajny środek zaskarżenia nie mógł przynieść oczekiwanego przez skarżącego rezultatu. Po drugie – z żadnej wypowiedzi uwidocznionej w uzasadnieniach wyroków Sądów obu instancji nie wynikało, aby w toku procesu doszło do naruszenia zasady samodzielności jurysdykcyjnej sądu karnego. Uniewinniające rozstrzygnięcie było efektem samodzielnego ukształtowania jego faktycznej i prawnej podstawy. Wydane w ramach postępowań cywilnych nakazy zapłaty, mające charakter deklaratywny, stanowiły dowody w sprawie podlegające swobodnej ocenie sędziowskiej, tak jak inne dowody z dokumentu. Po trzecie – ugruntowany jest w judykaturze pogląd, że obraza prawa materialnego dotyczy sytuacji, w których dochodzi do wadliwego zastosowania lub niezastosowania przepisu prawa materialnego. Może on być skuteczny wówczas, gdy nastąpiła niewłaściwa subsumpcja niekwestionowanych ustaleń faktycznych pod przepis prawa materialnego. Innymi słowy, skarżący, stawiając zarzut obrazy 3 prawa materialnego, musi wykazać, że nastąpiło błędne zastosowanie (lub niezastosowanie) prawa materialnego w orzeczeniu opartym na prawidłowych ustaleniach faktycznych. Skoro zatem ustalono w niniejszej sprawie, że prawo własności przedmiotu czynu, uznawanego przez oskarżyciela posiłkowego za sprzeniewierzenie, zostało skutecznie przeniesione na oskarżonych oraz że oskarżeni nie podejmowali działań ukierunkowanych na wprowadzenie pokrzywdzonej spółki w błąd lub na wyzyskanie takiego błędu, to nie mogło być mowy o przypisaniu R. P. i J. Ł. ani przestępstwa z art. 284 § 2 k.k., ani też z art. 286 § 1 k.k. Po czwarte wreszcie – kierując się tożsamymi argumentami, należało przyjąć, że w świetle poczynionych prawidłowo ustaleń faktycznych nie do obrony była teza skarżącego o dokonaniu w niniejszej sprawie wadliwej wykładni oświadczeń woli (art. 65 § 1 i 2 k.c.) oraz o zaistnieniu bezwzględnej nieważności czynności prawnych, na skutek których doszło do przeniesienia prawa własności towarów na rzecz oskarżonych (art. 58 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 3531 k.c.). W tym stanie rzeczy – rozpoznając kasację w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz stwierdzając brak danych uzasadniających przypuszczenie wystąpienia uchybień z art. 439 § 1 k.p.k. – Sąd Najwyższy oddalił kasację na posiedzeniu bez udziału stron w trybie określonym w art. 535 § 3 k.p.k. Kosztami sądowymi za postępowanie kasacyjne obciążono oskarżyciela posiłkowego, M. S.A. z siedzibą w B., po myśli art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 535 § 3 KPKart. 284 § 2 KKart. 12 KKart. 8 § 1art. 286 § 1 KKart. 65 § 1art. 58 § 1art. 3531 KCart. 519 KPKart. 439 § 1 KPKart. 636 § 1 KPKart. 637a KPK

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026. · PDF źródłowy