V KO 32/22

Sygn. akt V KO 32/22 POSTANOWIENIE Dnia 17 maja 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Eugeniusz Wildowicz w sprawie A. J. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 17 maja 2022 r., wniosku Sądu Rejonowego w B. z dnia 3 marca 2022 r. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł nie uwzględnić wniosku. UZASADNIENIE Przed Sądem Rejonowym w B. zawisła sprawa A. J. , który został oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s. i in. Sąd Rejonowy w B., postanowieniem z dnia 3 marca 2022 r., zwrócił się do Sądu Najwyższego o rozważenie przekazania tej sprawy innemu sądowi równorzędnemu, ponieważ wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w związku z przydzieleniem przedmiotowej sprawy do referatu sędziego Sądu Rejonowego w B. orzekającego w Wydziale Cywilnym. Sytuacja ta jest, zdaniem tego Sądu, niezgodna z treścią art. 22a § 1 ustawy o ustroju sądów powszechnych (dalej: u.s.p.) i prowadzić może do nienależytej obsady sądu, ewentualnie udziału w orzekaniu osoby nieuprawnionej lub niezdolnej do orzekania bądź podlegającej wyłączeniu na mocy art. 40 k.p.k., czyli wystąpienia bezwzględnych przyczyn odwoławczych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 2 Argumentacja przedstawiona przez Sąd Rejonowy w B. w uzasadnieniu postanowienia wskazuje na potrzebę skorygowania zaproponowanej przez ten Sąd wykładni przepisów ustawy o ustroju sądów powszechnych. Umożliwi to wykazanie, że rozpoznanie sprawy A. J. przez właściwy miejscowo sąd nie zagraża dobru wymiaru sprawiedliwości, a więc że nie zachodzą przesłanki przekazania niniejszej sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. Zdaniem Sądu inicjującego niniejsze postępowanie, przydzielenie sprawy do referatu jednego z dwóch sędziów orzekających w Wydziale Cywilnym Sądu Rejonowego w B., w związku z wyłączeniem od orzekania wszystkich sędziów Wydziału Karnego tego Sądu, nastąpiło wbrew przepisom ustawy o ustroju sądów powszechnych – a dokładnie art. 22a § 1 u.s.p. i spowodowało zaistnienie okoliczności o randze bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Z takim poglądem nie sposób się zgodzić. Art. 22a § 1 u.s.p. wskazuje organy kompetentne do dokonywania podziału czynności sędziowskich, określającego: 1) przydział sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych do wydziałów sądu, 2) zakres obowiązków sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych i sposób ich uczestniczenia w przydziale spraw, 3) plan dyżurów oraz zastępstw sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych - przy uwzględnieniu specjalizacji sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych w rozpoznawaniu poszczególnych rodzajów spraw, konieczności zapewnienia właściwego rozmieszczenia sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych w wydziałach sądu i równomiernego rozłożenia ich obowiązków oraz potrzeby zagwarantowania sprawnego postępowania sądowego. Z faktu, że dany sędzia został przypisany do orzekania w określonym wydziale oraz jego specjalizacji w rozwiązywaniu pewnego rodzaju spraw nie wynika jednak, że nie może zostać – w niektórych sytuacjach – wyznaczony do rozpoznania innego rodzaju sprawy. Przewidują to wprost przepisy regulaminu urzędowania sądów powszechnych, wprowadzonego rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. (Dz.U.2021.2046 t. j.), wydanym na 3 podstawie delegacji zawartej w art. 41 § 1 u.s.p. Z § 47 tego rozporządzenia wynika, że jeżeli zachodzi potrzeba wyznaczenia do udziału w losowaniu sędziego orzekającego w innym wydziale, prezes sądu określa wydział lub inną zasadę ustalenia sędziów biorących udział w losowaniu. W postępowaniu w sprawie o sygn. akt II K (…) taka właśnie potrzeba wystąpiła, gdyż wszystkich (dwóch) sędziów orzekających w Wydziale Karnym wyłączono od rozpoznania tej sprawy. W tej sytuacji konieczne było przekazanie sprawy innym sędziom orzekającym w Sądzie Rejonowym w B., nawet jeśli na co dzień rozpoznają oni sprawy o innym zakresie przedmiotowym. Przydzielenie sprawy karnoskarbowej sędziemu z Wydziału Cywilnego ma zatem charakter incydentalny i nie oznacza stałej zmiany jego przydziału do Wydziału oraz nałożonych na niego obowiązków. Zgodnie z treścią art. 55 u.s.p. sędzia jest powoływany na stanowisko sędziego danego sądu, bez określenia specjalizacji i wydziału. Może orzekać we wszystkich sprawach w swoim miejscu służbowym, a w innych sądach w przypadkach określonych w ustawie. Przepisy o przydziale spraw oraz wyznaczaniu i zmianie składu sądu nie ograniczają jurysdykcji sędziego i nie mogą być podstawą stwierdzenia sprzeczności składu sądu z przepisami prawa, nienależytego obsadzenia sądu lub udziału osoby nieuprawnionej lub niezdolnej do orzekania w wydaniu orzeczenia (art. 55 § 4 u.s.p.). Z przepisu tego wprost wynika, że przydzielenie sprawy sędziemu z innego wydziału tego samego sądu nie stanowi bezwzględnej przesłanki odwoławczej, jak twierdzi Sąd Rejonowy. Rozpoznawana obecnie inicjatywa stanowi w istocie kolejną próbę uchylenia się wyznaczonego w losowaniu referenta od rozpoznania przydzielonej mu sprawy, wykraczającej poza obszar jego zawodowej specjalizacji. Sytuacja orzekania w oparciu o przepisy innej niż zazwyczaj dziedziny prawa nie jest dla żadnego sędziego komfortowa i wymaga włożenia w tę czynność wzmożonego wysiłku, ale też stanowi zwyczajny element praktyki sądowej. Zwłaszcza w tak małym Sądzie, jak Sąd Rejonowy w B., liczący zaledwie 5 sędziów. Dlatego nie ma podstaw do uznania, że wyznaczenie na referenta w sprawie sygn. akt II K (…) sędziego na co dzień orzekającego w Wydziale Cywilnym zagraża dobru wymiaru sprawiedliwości. Tym, co istotnie stoi na przeszkodzie realizacji celów toczącego się postępowania są podejmowane przez sędziego referenta kolejne próby uchylenia 4 się od rozpoznania przedmiotowej sprawy (o czym świadczy zawartość akt sprawy II K (…)). Wywiera to niekorzystny wpływ na sprawność postępowania, przybierając postać obstrukcji oraz lekceważenia obowiązków zawodowych. Orzekanie w wyznaczonych danemu sędziemu do rozpoznania sprawach jest bowiem nie tylko jego przywilejem, ale i obowiązkiem. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku o przekazanie sprawy w trybie art. 37 k.p.k., Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.