II UK 158/14
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2014-12-16
Skład orzekający: Beata Gudowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy służba w Biurze ds. Ewidencji i Analiz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w latach 1975-1990 może być traktowana jako służba w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, co wpływa na wysokość emerytury policyjnej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że kwestia traktowania służby w Biurze ds. Ewidencji i Analiz MSW jako służby w organach bezpieczeństwa państwa została już wyjaśniona w orzecznictwie, w tym przez Trybunał Konstytucyjny i Sąd Najwyższy. Przepis art. 15b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, który stanowi podstawę do ustalenia emerytury w wysokości 0,7% podstawy wymiaru za każdy rok służby w organach bezpieczeństwa państwa, jest jasny i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, nawet jeśli prowadzi do niższej wysokości świadczenia niż 40% podstawy wymiaru po 15 latach służby.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni domagała się ustalenia wyższej wysokości emerytury policyjnej, kwestionując zastosowanie przepisów dotyczących służby w organach bezpieczeństwa państwa. Sąd Apelacyjny oddalił jej apelację, podzielając stanowisko organu rentowego, który uznał, że wnioskodawczyni pełniła służbę w organach bezpieczeństwa państwa w latach 1975-1990. Skarga kasacyjna zarzucała niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy oraz ustawy lustracyjnej.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II UK 158/14 POSTANOWIENIE Dnia 16 grudnia 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Beata Gudowska w sprawie z wniosku J. B. przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Warszawie o wysokość emerytury policyjnej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 16 grudnia 2014 r., skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 5 lutego 2014 r., odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 5 lutego 2014 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację J. B.od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 27 listopada 2012 r., oddalającego jej odwołanie od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 października 2009 r. w przedmiocie ustalenia wysokości emerytury policyjnej od dnia 1 stycznia 2010 r. Przyjął, że organ rentowy prawidłowo zastosował przepisy art. 15 ust. 1 i art. 15b ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 2013, poz. 667; dalej „ustawa o
2 zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy”), wobec ustalenia, że ubezpieczona w okresie od dnia 20 listopada 1975 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełniła służbę w organach bezpieczeństwa państwa, w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz.U. z 2013 r., poz. 1388; dalej „ustawa lustracyjna”). Skarga kasacyjna ubezpieczonej, obejmująca wyrok Sądu drugiej instancji w całości i zawierająca wniosek o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, została oparta na podstawie naruszenia prawa materialnego – art. 15b ust. 1 i 2 w związku z art. 15 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy przez niewłaściwe zastosowanie, a następnie nieuwzględnienie zasady wynikającej z art. 15 ust. 1 ustawy, wyrażającej prawo do emerytury w wysokości 40% podstawy po 15 latach służby. Skarżąca zarzuciła błędną wykładnię art. 15b ust. 2 i przyjęcie, „że na jego podstawie stosuje się art. 14 i 15 ustawy, lecz z pominięciem art. 15 ust. 1 oraz art. 15b ust. 1” oraz art. 15b ust. 1 ustawy zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy w związku z art. 2 ust. 3 ustawy lustracyjnej przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że służba skarżącej w biurze […] była służbą w organach bezpieczeństwa państwa. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołała się na potrzebę wykładni budzących poważne wątpliwości przepisów art. 15b ust. 1 i 2 w związku z art. 15 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy co do prawidłowości ustalenia emerytury policyjnej w kwocie niższej od 15% po 40 latach służby oraz art. 15b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy w związku z art. 2 ust. 3 ustawy lustracyjnej przez wyjaśnienie, czy okres służby w Biurze […] należy traktować jako służbę w organach bezpieczeństwa państwa. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
3 wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Niejasność wykładni art. 15b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy ma – według skarżącej – polegać na sposobie ustalenia wysokości emerytury policyjnej z uwzględnieniem wprowadzonej od dnia 16 marca 2009 r. zmiany zasad obliczania wysokości emerytury dla osób, które pozostawały w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. i pełniły służbę w organach, o których mowa w art. 2 ustawy lustracyjnej. Kwestia ta nie stanowi przyczyny kasacyjnej, gdyż została wyjaśniona, a problem wskazany w skardze był przedmiotem wielu rozstrzygnięć. Przede wszystkim Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2010 r., K 6/09 (OTK-ZU 2012 Seria A 2010 nr 2, poz. 15) potwierdził zgodność art. 15b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy z art. 2, art. 10, art. 30, art. 32 i art. 67 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Jednocześnie stwierdził, że przepis ten nie jest niezgodny z art. 42 Konstytucji. Także Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 3 marca 2011 r., II UZP 2/11 (OSNP 2011 nr 15-16, poz. 210) przyjął, że za każdy rok pełnienia służby w latach 1944-1990 w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 2 ustawy lustracyjnej, emerytura – stosownie do art. art. 15b ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy – wynosi 0,7% podstawy jej wymiaru, co oznacza, że wysokość emerytury wyliczanej za okresy pełnienia takiej służby może być niższa od 40% podstawy wymiaru tego świadczenia. Stanowisko to zostało potwierdzone w decyzji Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Czwarta Sekcja w sprawach połączonych nr 15189/10, 16970/10, 17185/10, 18215/10, 18848/10, 19152/10, 19915/10, 20080/10, 20705/10, 20725/10, 21259/10, 21270/10, 21279/10, 21456/10, 22603/10, 22748/10 i 23217/10, Cichopek i inni przeciwko Polsce z dnia 14 maja 2013 r. W szczególności, w powołanej uchwale Sąd Najwyższy, usuwając niejasności, stwierdził, że żaden rodzaj ani sposób wykładni zawartego w art. 15b ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy odesłania do art. 15 tej ustawy nie daje osobom, które pełniły w latach 1944-1990 służbę w organach bezpieczeństwa państwa, „możliwości prawnych ani argumentów prawnych lub prawniczych do domagania się ustalenia wysokości należnych im emerytur z
4 zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy od innej podstawy wymiaru niż 0,7% za każdy rok pełnienia służby w wymienionych w art. 2 organach bezpieczeństwa państwa. Przeciwnie, poddane analizie przepisy są jednoznacznie czytelne, a przeto jasne i niewymagające szczególnie pogłębionej analizy prawnej ani prawniczej”. Powoływanie się zatem we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na niejasność interpretacji omawianych przepisów nie ma uzasadnienia. Zważywszy, że przyczyny kasacyjne muszą być powiązane z ustalonym w sprawie stanem faktycznym (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2002 r., III CZP 76/01, niepubl. i postanowienia z dnia 9 lipca 2009 r., II PZP 3/09, niepubl., z dnia 9 kwietnia 2008 r., II PZP 5/08, OSNP 2009 nr 15-16, poz. 203, z dnia 17 stycznia 2003 r., III CZP 82/02, niepubl. oraz z dnia 4 kwietnia 2013 r., III UK 98/12, niepubl.), należało stwierdzić, że sformułowana przez skarżącą potrzeba ustalenia, „czy jednostki organizacyjne Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, które z natury rzeczy wykonywały zadania w zakresie ogólnej administracji publicznej jak Biuro [...] mogą być zaliczane do organów bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 15b ust 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy” nawiązuje do wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej kontrowersji dotyczących stwierdzonych w sprawie faktów. Przedstawione zagadnienie dotyczy ustaleń, że Biuro […] powstało w dniu 2 stycznia 1960 r. Podlegało Dyrektorowi Generalnemu do spraw Służby Bezpieczeństwa. Do zadań Biura należała m.in. ewidencja osób będących w czynnym zainteresowaniu operacyjnym Służby Bezpieczeństwa, opracowanie „akt i materiałów” tej służby, sprawy związane z wyjazdami za granicę, drukowanie i rozprowadzanie druków operacyjnych. Od sierpnia 1981 r. pełniło funkcje ewidencyjno-operacyjne oraz archiwalne, umożliwiając szybkie uzyskanie informacji na temat osoby, miejsca lub zdarzenia, a od 1983 r. prowadziło sprawy ochrony informacji niejawnych z całego kraju. Jako jednostka organizacyjna Służby Bezpieczeństwa podlegało rozwiązaniu w chwili zorganizowania Urzędu Ochrony Państwa i było objęte § 6 pkt 1 zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 10 maja 1990 r., na podstawie art. 129 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie
5 Ochrony Państwa (Dz.U. Nr 30, poz. 180 ze zm.). Te kwestie, dotyczące ustalonych faktów, nie stanowią przedmiotu kontroli kasacyjnej, w związku z czym opartemu na tej podstawie wnioskowi o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania towarzyszą niedopuszczalne motywy (art. 3983 § 3 oraz art. 39813 § 2 k.p.c.; por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2012 r., II PK 278/11, niepubl., czy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 2014 r., V CSK 140/13, niepubl.). Mając to na względzie, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- II UK 226/15 2015-12-03Czy służba w Biurze A MSW po 1990 roku powinna być kwalifikowana jako służba w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu ustawy lustracyjnej, a jeśli tak, to jak wpływa to na ustalenie wysokości emerytury policyjnej?
- II UK 263/15 2016-01-12Czy okres służby w Centralnym Biurze Adresowym Ministerstwa Spraw Wewnętrznych powinien być uwzględniany przy ustalaniu wysokości emerytury policyjnej według wskaźnika 2,6% czy 0,7% podstawy wymiaru za każdy rok służby,…
- II UK 73/14 2014-09-30Czy okres służby w Biurze C MSW należy traktować jako służbę w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu ustawy lustracyjnej, a w konsekwencji, czy emerytura funkcjonariusza powinna być obliczana według zasad określon…
- II UK 201/15 2015-11-26Czy służba w Biurze „W” MSW, które zostało rozwiązane z mocy prawa w dniu 15 czerwca 1989 r., może być uznana za służbę w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu ustawy lustracyjnej, a tym samym wpływać na wysokość…
- II UK 577/13 2014-04-14Czy okres służby w Wydziale C MSW należy traktować jako służbę w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990, a w konsekwencji,…
Powołane przepisy
art. 15 ust. 1art. 15b ust. 1art. 2art. 15b ust. 2art. 14art. 2 ust. 3art. 3989 § 1 KPCart. 15bart. 10art. 30art. 32art. 67 ust. 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy