II CZ 13/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: SSN J. Niejadlik (spr.).Sędziowie: SN K. Olejniczak, SW Z. Kołodziej.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 1987 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Jerzego K. przeciwko Rejonowej Spółdzielni Ogrodniczo-Pszczelarskiej w K. o zapłatę na skutek zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 29 października 1986 r. sygn. akt I C 56/86postanawia:uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w K. do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 18 lutego 1986 r. Sąd Najwyższy uchylił postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowawczej i przekazał tę sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w K. Ponownie rozpoznawał tę sprawę Sąd Wojewódzki w tym samym - wyjąwszy jednego ławnika - składzie i zakończył ją również postanowieniem o umorzeniu postępowania. W powołaniu się na to, że w tym samym przedmiocie orzekł Sąd Wojewódzki w składzie sprzecznym z przepisami prawa (art. 388 § 1 zd. 1 k.p.c.), pozwana Spółdzielnia wniosła na to postanowienie zażalenie.Zażalenie jest uzasadnione.Prawdą jest, że przepis art. 388 § 1 zd. 1 k.p.c., według którego sąd pierwszej instancji powinien w innym składzie ponownie rozpoznawać sprawę przekazaną mu po uchyleniu orzeczenia przez sąd rewizyjny, dotyczy wprost wyroków. Wyraźnego odpowiednika tego przepisu brak jest wśród przepisów normujących postępowanie zażaleniowe (art. 394-398 k.p.c.). Nie oznacza to jednak, że nie ma przeszkód do ponownego rozpoznania w tym samym składzie sprawy, przekazanej sądowi pierwszej instancji przez sąd rewizyjny. Uszło tu uwagi Sądu Wojewódzkiego, że - nie regulując wyczerpująco postępowania zażaleniowego - w § 2 art. 397 kodeks stanowi, że - poza tym - do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu rewizyjnym. To wskazuje, że nie powinno być przeciwwskazań do stosowania art. 388 § 1 zd. 1 k.p.c. przy rozpoznawaniu zażalenia na takie postanowienia, które swym charakterem są w pewnym sensie zbliżone do wyroków.Takimi postanowieniami są postanowienia kończące postępowanie w sprawie. Mimo to bowiem, że nie rozstrzygają między stronami stosunku spornego (art. 316 § 1 k.p.c.), orzeka nimi sąd o całym postępowaniu w przypadkach, w których nie zachodzą warunki do wydania wyroku. Zbliża je do wyroków i to, że wiążą one sąd, który je wydał i w zasadzie (art. 395 § 2 k.p.c.) mogą być wzruszane - wskutek zaskarżenia - przez sąd wyższej instancji. To zaś prowadzi do wniosku, że zakres wspomnianego odesłania obejmuje również zd. 1 § 1 art. 388 k.p.c. Skoro tak, to uznać należy, że nakaz rozpoznawania sprawy w innym składzie (art. 388 § 1 zd. 1 k.p.c.) obowiązuje również wtedy, gdy do jej ponownego rozpoznawania - i umorzenia postępowania przez sąd pierwszej instancji - doszło wskutek uchylenia przez sąd rewizyjny postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 394 § 1 zd. 1, art. 397 § 2 k.p.c.). Postanowienie o umorzeniu postępowania, uchylone 18 lutego 1986 r. przez Sąd Najwyższy, należy zaś do kategorii postanowień kończących postępowanie w sprawie.To wskazuje, że przewodniczący zespołu orzekającego i jeden z ławników, nie powinien był - z uwagi na zakaz ustawowy - brać udziału w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonego postanowienia i w wydaniu tego orzeczenia. Trafnie - tym samym - skarżący zarzuca, że w przedmiotowej sprawie orzekał Sąd Wojewódzki w składzie sprzecznym z przepisami prawa (art. 388 § 1 zd. 1 k.p.c.). W uchwale z dnia 18 grudnia 1968 r. III CZP 119/68/OSNCP 1970, nr 1, poz. 4 zaś Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że nieważność postępowania zachodzi w każdym wypadku, gdy skład sądu orzekającego jest sprzeczny z przepisami prawa (art. 369 pkt 4 k.p.c.). Rację ma więc skarżący, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w postępowaniu dotkniętym nieważnością.Dlatego Sąd Najwyższy to postanowienie uchylił (art. 388, 397 § 2 k.p.c.).