III KO 60/19

Sygn. akt III KO 60/19 POSTANOWIENIE Dnia 3 października 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Pietruszyński w sprawie J.R. w przedmiocie zadośćuczynienia i odszkodowania z tytułu niesłusznego stosowania środka zabezpieczającego po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 3 października 2019 r., wniosku skazanego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 23 stycznia 2019 r., sygn. akt II AKa (…), zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt XI Ko (…), na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. postanowił: odmówić przyjęcia wniosku wobec jego oczywistej bezzasadności. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w G., wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt XI Ko (…) oddalił w całości złożony przez J.R. wniosek dotyczący w szczególności odszkodowania i zadośćuczynienia w kwocie 26.362.000 zł za krzywdy i straty materialne wyrządzone mu w związku ze stosowaniem wobec niego środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w S. w okresie od dnia 28 czerwca 2011 r. do dnia 14 września 2014 r. 2 Po rozpoznaniu apelacji pełnomocnika wnioskodawcy, Sąd Apelacyjny w (…), wyrokiem z dnia 23 stycznia 2019 r., sygn. akt II AKa (…) zmienił zaskarżony wyrok w pkt. I w ten sposób, że zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy J.R. z tytułu niesłusznego stosowania wobec niego środka zabezpieczającego w sprawie o sygn. akt Il K (…) Sądu Rejonowego w G. w okresie od dnia 11 lipca 2014 r. do dnia 1 września 2014 r. zadośćuczynienie w kwocie 10.000 złotych, wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymano w mocy. Pismem z dnia 23 maja 2019 r. J.R. wystąpił do Sądu Najwyższego, na podstawie przepisów rozdziału 56 k.p.k. oraz Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, z wnioskiem o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyżej opisanym prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…). Wnioskodawca przedstawił również argumentację wskazującą na pokrzywdzenie go podejmowanymi w sprawie czynnościami administracyjnymi. W kolejnych pismach – dwóch datowanych również na dzień 23 maja 2019 r., oraz w piśmie z dnia 17 sierpnia 2019 r. wnioskodawca podtrzymał wniosek uzupełniając go o dalszą argumentację. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek skazanego jest oczywiście bezzasadny, w związku z czym należało odmówić jego przyjęcia na podstawie art. 545 § 3 k.p.k., bez podejmowania wcześniejszych czynności w postaci wyznaczenia skazanemu obrońcy z urzędu. Na wstępie przypomnieć należy, że wniosek o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, umożliwiającym wzruszenie prawomocnego wyroku. Wznowienie postępowania może nastąpić tylko w razie stwierdzenia ściśle określonych podstaw, wymienionych w art. 540, 540a, 540b i art. 542 § 3 k.p.k. Prawomocny wyrok korzysta z domniemania prawidłowości, w tym trafności ustaleń faktycznych, poczynionych na podstawie przeprowadzonych dowodów. Na wnioskodawcy ciąży nie tylko obowiązek wskazania podstawy prawnej wznowienia postępowania, lecz także wykazania, że w sprawie zachodzą podstawy określone w tych przepisach. 3 Art. 545 § 3 k.p.k. przewiduje możliwość odmowy przyjęcia wniosku i to bez wzywania do usunięcia jego braków formalnych o ile jest on oczywiście bezzasadny. W toku postępowania przewidzianego w art. 545 § 3 k.p.k. nie dochodzi zatem do merytorycznego rozpoznania wniosku, ani do badania jego zasadności pod kątem ewentualnych podstaw wznowienia, ale do kontroli tego wniosku mającej charakter quasi formalny, wstępny, choć pod kątem hipotetycznej możliwości wznowienia. Dopiero po tym badaniu i stwierdzeniu braku podstaw do uznania wniosku za oczywiście bezzasadny przechodzi się do dalszych czynności prowadzących do merytorycznego rozpoznania wniosku (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt II KO 49/15, LEX nr 1812335). W przywołanym powyżej orzeczeniu Sąd Najwyższy wskazał, że przy ocenie oczywistej bezzasadności wniosku o wznowienie postępowania, niepochodzącego od obrońcy lub pełnomocnika, decydująca jest sama jego treść. Wspomniana oczywista bezzasadność wniosku może wynikać z tego, że wskazano na podstawy wznowienia, które nie są przewidziane w ustawie albo z tego, że w ogóle nie powołano żadnych podstaw wznowienia, ograniczając się do postulowania przeprowadzenia kolejnej kontroli odwoławczej prawomocnego wyroku objętego tym wnioskiem. Wniosek J.R. mieści się w tej ostatniej kategorii. Uzasadnienie pisma zdaje się wskazywać, że wnioskodawca, czyniąc to w sposób nieuporządkowany i nieskonkretyzowany, domaga się ponownego rozważenia zasadności odmowy przyznania odszkodowania oraz wysokości przyznanego zadośćuczynienia, wskazując na poniesienie „ogromnych strat materialnych”, jak również dolegliwości fizycznych, związanych z wykonaniem wobec niego środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych (zob. pismo z dnia 17 sierpnia 2019 r.), oraz „ogromnego skrzywdzenia przez jurysdykcję okręgu (…)”, jak również wyciągnięcia konsekwencji służbowych wobec przewodniczącego składu orzekającego na rozprawie apelacyjnej (zob. pisma z dnia 23 maja 2019 r.). Z przeprowadzonej przez Sąd Najwyższy analizy materiałów postępowania wynika, iż Sąd Apelacyjny w (…) wyjątkowo skrupulatnie, by nie napisać – drobiazgowo, rozważył wszystkie (wielokrotnie zresztą zmieniane) wnioski składane 4 przez J.R. w toku postępowania, odnoszące się do podstaw faktycznych oraz wysokości żądanych sum odszkodowania i zadośćuczynienia. Miał przy tym w polu uwagi wszystkie okoliczności, które legły u podstaw orzeczenia wobec wnioskodawcy środka zapobiegawczego w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym, jak również zdarzenia prawne, które miały miejsce w okresie internowania. Sąd nie pominął więc żadnej z okoliczności mających znaczenie dla określenia wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia, czego wyrazem była zmiana wyroku Sądu I instancji i częściowe uwzględnienie postulatów J.R.. Wnioskodawca nie wskazuje na żadne nowe okoliczności, które nie stanowiły przedmiotu rozważań Sądu Apelacyjnego, a złożony wniosek oraz treść pism go uzupełniających stanowią wyłącznie wyraz niezadowolenia z treści zapadłego rozstrzygnięcia i wysokości ostatecznie zasądzonej od Skarbu Państwa na rzecz J.R. kwoty zadośćuczynienia. Podsumowując, żaden z powoływanych przez wnioskodawcę argumentów mających przemawiać za wznowieniem postępowania sądowego w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia za niesłuszne stosowanie środka zabezpieczającego, nie mieści się w granicach ustawowych przesłanek tej instytucji, określonych w art. 540 § 1 - 3 k.p.k. W szczególności wnioskodawcy wskazać należy, iż postępowanie wznowieniowe nie ma w szczególności na celu ponownego rozpoznania sprawy i ewentualnej modyfikacji przez sąd wznowieniowy zasądzonych sum. Dlatego należało odmówić przyjęcia wniosku J.R. wobec jego oczywistej bezzasadności. as