IV CSK 469/17

WyrokIzba Cywilna2018-03-05

Skład orzekający: Maria Szulc

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga kasacyjna w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku, dotycząca kwestii interpretacji błędu w rozumieniu art. 945 § 1 pkt 2 k.c. oraz wpływu sugestii i presji spadkobierców na swobodę testowania, spełnia przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdzając, że skarżący nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego. Wskazano, że błąd w rozumieniu art. 945 § 1 pkt 2 k.c. należy interpretować subiektywnie, z punktu widzenia testatora, a zasady słuszności nie modyfikują przepisów o bezwzględnej nieważności czynności prawnej. Ponadto, kwestia wpływu sugestii i presji spadkobierców na swobodę testowania, choć może być traktowana jako wyłączająca swobodę testowania, wymaga oceny konkretnych ustaleń faktycznych, które są wyłączone spod kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym.
Stan faktyczny
Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku. Uczestnik postępowania wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego. Skarga kasacyjna dotyczyła kwestii interpretacji błędu w rozumieniu art. 945 § 1 pkt 2 k.c. oraz wpływu sugestii i presji spadkobierców na swobodę testowania. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt IV CSK 469/17 POSTANOWIENIE Dnia 5 marca 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maria Szulc w sprawie z wniosku D. Ś. przy uczestnictwie M. B., W. B. i J. G. o stwierdzenie nabycia spadku, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 5 marca 2018 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestnika postępowania W. B. od postanowienia Sądu Okręgowego w S. z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt IV Ca (...), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Skarga kasacyjna jest szczególnym środkiem odwoławczym, którego wymogi określa art. 3984 § 1 i 2 k.p.c. wskazując na jej cechy konstrukcyjne i nakładając na skarżącego obowiązek zawarcia w skardze wniosku o przyjęcie do rozpoznania oraz jego uzasadnienia. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie, zaś cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie przez skarżącego istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym. W przypadku powołania we wniosku przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. należy sformułować zagadnienie prawne oraz przedstawić odrębną, pogłębioną 2 argumentację prawną wskazującą na zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi do rozpoznania (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 23 listopada 2010 r., II CSK 344/10, nie publ.). W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie brak jest wywodów uzasadniających istnienie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, a więc zagadnienia prawnego cechującego się nowością, dotychczas niewyjaśnionego i nierozwiązanego w orzecznictwie, budzącego zatem wątpliwości kwalifikowane a nie zwykłe. Skarżący wskazując na zagadnienie, czy błąd w rozumieniu art. 945 § 1 pkt 2 k.c. należy interpretować tylko subiektywnie, czy mając na uwadze zasady słuszności, dopuszczać obiektywizm w ocenie pozostawania testatora w błędnym przekonaniu co do okoliczności mających wpływ na podejmowaną decyzję, pomija, że testowanie jest jednostronną czynnością prawną i przy ocenie jej ważności nie dochodzi w ogóle do rozważenia zasad słuszności, które zakładają rozważenie interesów stron, a ochronie podlega jedynie interes testatora. Ponadto zasady te nie mogą modyfikować dyspozycji tych przepisów prawnych, które przewidują sankcję bezwzględnej nieważności czynności sprzecznych z prawem. Ani w doktrynie, ani w judykaturze nie ma wątpliwości co do subiektywnego pojmowania błędu, a więc jego oceny z punktu widzenia testatora. Zagadnienie odnoszące się do tego, czy okoliczność pozostawania testatora pod wpływem sugestii i presji spadkobierców, na których opiece polega, jest przesłanką do stwierdzenia nieważności testamentu, nie nosi cechy istotności, w nowszym bowiem orzecznictwie Sądu Najwyższego, przywołanym też przez skarżącego oraz w doktrynie, prezentowany jest dominujący pogląd, że co do zasady taka okoliczność może być traktowana jako wyłączająca swobodę testowania. Czy w danym stanie faktycznym okoliczność ta będzie mogła być uznana za przesłankę zastosowania art. 945 § 1 pkt 1 k.c. zależy od konkretnych okoliczności sprawy i ustaleń faktycznych, które zgodnie z art. 39813 k.p.c. wyłączone są spod kontroli Sądu Najwyższego. Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). 3 jw

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 3984 § 1art. 3984 § 2 KPCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 945 § 1 pkt 2 KCart. 945 § 1 pkt 1 KCart. 39813 KPCart. 3989 § 2 KPC§ 1§ 2§ 1 pkt 1§ 1 pkt 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy