V KK 536/24

V KK 536/24 ZARZĄDZENIE Dnia 4 grudnia 2024 r. SSN Marek Pietruszyński w sprawie S.P. podejrzanego o czyn z art. 157 § 1 k.k., działając z urzędu, w związku z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2024 r. wstrzymującym wykonanie – zaskarżonych kasacją Prokuratora Generalnego na korzyść podejrzanego – prawomocnych postanowień Sądu Rejonowego w Gostyninie: 1) z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt Ko 434/17 (II K 172/15) i 2) z dnia 3 września 2019 r., sygn. akt Ko 398/19 (II K 172/15), na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 917), zarządził zwrócenie się - wobec wstrzymania postanowieniem Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2024 r. , V KK 536/24 stosowania wobec podejrzanego S.P. środka zapobiegawczego w postaci pobytu w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym - do Dyrektora Instytutu Psychiatrii i Neurologii w W. o rozważenie potrzeby podjęcia wobec S.P., w ramach przysługujących kompetencji, czynności w trybie art. 23 ust. 1 - 5 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, doręczając mu odpis postanowienia Sądu Najwyższego. UZASADNIENIE V KK 536/24 2 Sąd Najwyższy, postanowieniem z dnia 4 grudnia 2024 r., wydanym w związku z kasacją Prokuratora Generalnego skierowaną na korzyść podejrzanego S.P., na podstawie art. 532 § 1 i 3 k.p.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k.w. wstrzymał z urzędu wykonanie: 1) prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Gostyninie z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt Ko 434/17 (II K 172/15) oraz 2) prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Gostyninie z dnia 3 września 2019 r., sygn. akt Ko 398/19 (II K 172/15). Kierując się argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia znajdującą oparcie w stosownych materiałach postępowania (licznych opiniach sądowo psychiatrycznych), nie można było jednak przeoczyć faktu nadal trwającej choroby psychicznej S.P., w postaci schizofrenii paranoidalnej, przebiegającej przewlekle od co najmniej 19 roku życia, której objawy pozytywne i ubytkowe utrzymują się, zaś podejrzany wykazuje niedostateczną akceptację leczenia farmakologicznego i oddziaływań psychoterapeutycznych, ma powierzchowny wgląd we własną chorobę oraz bagatelizuje swoje zachowania agresywne. W ostatniej opinii sądowo - psychiatryczno – psychologicznej z dnia 7 lipca 2024 r. biegli z Kliniki Psychiatrii Sądowej Instytutu Psychiatrii i Neurologii w W. stwierdzili, że w aktualnym stanie psychicznym podejrzany wymaga kontynuowania kontrolowanego leczenia farmakologicznego oraz oddziaływań terapeutycznych ukierunkowanych na poprawę wglądu w chorobę oraz problem uzależnienia, a oddziaływania te powinny być kontynuowane na oddziale o wzmocnionym stopniu zabezpieczenia. W konkluzji opinii biegli stwierdzili, że z uwagi na nasilenie objawów choroby, brak krytycyzmu wobec zarówno czynu jak i procesu schizofrenicznego u opiniowanego nadal istnieje wysokie ryzyko popełnienia czynu o podobnym charakterze w związku, z którym odbywa detencję. Wyjaśnić należy, że wstrzymanie wykonania zaskarżonych kasacją postanowień Sądu Rejonowego w Gostyninie, które zapoczątkowały wykonywanie izolacyjnego środka zabezpieczającego i dotąd stanowiły prawną podstawę detencji podejrzanego w trybie przepisów Kodeksu karnego wykonawczego, było efektem uznania, że – z bardzo wysokim prawdopodobieństwem – podstawa ta może być obarczona wadliwościami o ich ściśle formalnym charakterze. Zaistniałe w sprawie V KK 536/24 3 wątpliwości nie sprowadzają się natomiast do tego, czy S.P. powinien w ogóle być poddany detencji psychiatrycznej ze względu na swoją chorobę, ale że powinno to nastąpić na właściwej podstawie prawnej. W równym jednak stopniu, co dobro jednostki, należy respektować prawo społeczeństwa do bezpieczeństwa, w szczególności przed możliwymi zamachami na poszczególne dobra prawne ze strony sprawcy, którego choroba psychiczna ma charakter poważny, została w toku postępowania instancyjnego udowodniona ponad wszelką wątpliwość i poparta konkluzją, że prawidłowe leczenie S.P. jest możliwe tylko w warunkach zamkniętego szpitala psychiatrycznego dysponującymi odpowiednio wysokim stopniem zabezpieczenia. W zaistniałym w niniejszej sprawie szczególnym układzie proceduralnym Sąd Najwyższy nie dysponuje karnoprocesowym instrumentem, umożliwiającym z jednej strony przywrócenie podejrzanemu jego konstytucyjnych praw i wolności (zwolnienia z zakładu zamkniętego) do czasu rozpoznania kasacji, ale jednocześnie zabezpieczającym interes ogółu społeczeństwa przed możliwymi skutkami, które mogłyby wyniknąć z zachowań podejrzanego stanowiących objaw jego choroby. Jedyną możliwością zachowania równowagi w omówionym zakresie pozostaje wykorzystanie instytucji przewidzianych przepisami ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 917). Inicjatywa w tym zakresie pozostaje jednak poza kognicją Sądu Najwyższego. Bezspornie natomiast osoba chora psychicznie może być przyjęta do szpitala psychiatrycznego, nawet bez zgody wymaganej w art. 22 cyt. ustawy, gdy jej dotychczasowe zachowanie wskazuje na to, że z powodu tej choroby zagraża bezpośrednio własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób. W takim przypadku o przyjęciu do szpitala tej osoby postanawia lekarz wyznaczony do tej czynności po osobistym jej zbadaniu i zasięgnięciu w miarę możliwości opinii drugiego lekarza psychiatry albo psychologa (art. 23 ust. 1-2 u.o.z.p.). Ze względu na to, że podejrzany znajduje się obecnie pod opieką Instytutu Psychiatrii i Neurologii w W., brak jest przeszkód, by specjaliści z tej placówki, w ramach przysługujących im kompetencji, dokonali ewaluacji aktualnego stanu zdrowia psychicznego S.P., oceniając, czy może on zagrażać bezpośrednio V KK 536/24 4 własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób, postępując po myśli art. 23 ust. 1 i 2 u.o.z.p. i respektując pozostałe relewantne regulacje tejże ustawy – tak, jakby wyżej wymieniony był po raz pierwszy przyjmowany do ww. Instytutu. W ocenie sędziego Sądu Najwyższego kierującego przedmiotowe wystąpienie, tylko takie współdziałanie naczelnego organu władzy sądowniczej, jak i wysoce wykwalifikowanego Instytutu leczniczego wykonującego również detencję psychiatryczną, umożliwi adekwatne wyważenie racji pomiędzy nienaruszalnością praw jednostki, zasługującej również – ze względu na swoje dysfunkcje – na szczególną ochronę w tym zakresie, a potrzebami i interesem ogółu społeczeństwa. Z tych wszystkich względów zarządzono jak na wstępie. [WB] [ał]