II KK 235/18

Sygn. akt II KK 235/18 POSTANOWIENIE Dnia 25 lipca 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 25 lipca 2018 r., sprawy A. D. w przedmiocie wyroku łącznego z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego, od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt IX Ka […], utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 24 października 2017 roku, sygn. akt III K […], p o s t a n o w i ł: 1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2) zwolnić A. D. od ponoszenia kosztów postępowania kasacyjnego, a wchodzące w ich skład wydatki przejąć na rachunek Skarbu Państwa; 3) zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz P. K. K., Kancelaria Adwokacka w W., kwotę 442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa złote i osiemdziesiąt groszy), w tym 23 % podatku VAT, za sporządzenie i wniesienie kasacji w charakterze obrońcy z urzędu A. D.. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w W. III Wydział Karny wyrokiem łącznym z 24 października 2017 roku, sygn. akt III K […], orzekł karę łączną wobec A. D. skazanego prawomocnymi wyrokami: 2 1. Sądu Rejonowego w W. XIV Wydział Karny z 23 czerwca 2009 roku, w sprawie o sygn. akt XIV K 282/09, za przestępstwa: - z art. 207 § 1 k.k. popełnione w okresie styczeń 2006 roku - 30 września 2008 roku karę 1 roku pozbawienia wolności; - z art. 286 § 1 k.k. popełnione 16 kwietnia 2008 roku karę 1 roku pozbawienia wolności; - z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. popełnione w okresie 16-17 kwietnia 2008 roku karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, a następnie na podstawie art. 85 k.k., art. 86 § 1 i § 2 k.k. orzeczono karę łączną 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności (powyższe orzeczenie uprawomocniło się 1 lipca 2009 roku; orzeczoną karę łączną pozbawienia wolności skazany odbył w okresie 23 czerwca 2009 roku - 16 września 2009 roku); 2. Sądu Rejonowego w K. IX Wydział Karny z 30 czerwca 2015 roku, w sprawie o sygn. akt IX K 553/12, za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w okresie 3 - 11 marca 2011 roku karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę 100 stawek dziennych po 10 złotych każda (powyższe orzeczenie uprawomocniło się 8 lipca 2015 roku; orzeczoną karę pozbawienia wolności skazany odbył w okresie 22 lipca 2015 roku - 6 grudnia 2016 roku; postanowieniem z 28 lutego 2017 roku karę grzywny zamieniono na karę zastępczą 50 dni pozbawienia wolności, którą skazany będzie odbywał w okresie od 12 maja 2020 roku do 10 lipca 2020 roku); 3. Sądu Rejonowego w P. II Wydział Karny z 1 lutego 2016 roku, w sprawie o sygn. akt II K 45/13, za przestępstwo z art 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w okresie 20-22 listopada 2010 roku karę 1 roku pozbawienia wolności oraz grzywnę 200 stawek dziennych po 30 złotych każda (powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w W. IX Wydział Karny-Odwoławczy z 7 czerwca 2016 roku, w sprawie o sygn. akt IX Ka 541/16; orzeczoną karę pozbawienia wolności skazany odbywał w okresie 6 grudnia 2016 roku - 14 listopada 2017 roku); 4. Sądu Rejonowego w W. III Wydział Karny z 26 kwietnia 2016 roku w sprawie o sygn. akt III K 299/13 za przestępstwa: 3 - z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione 28 maja 2010 roku karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności; - z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione 3 lutego 2011 roku karę 1 roku pozbawienia wolności; - z art. 284 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w okresie grudzień 2010 roku - luty 2011 roku karę 1 roku pozbawienia wolności; a następnie na podstawie art. 85 k.k., art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. orzeczono karę łączną 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności (powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w W. IX Wydział Karny-Odwoławczy z 29 czerwca 2016 roku w sprawie o sygn. akt IX Ka 938/16; orzeczoną karę łączną pozbawienia wolności skazany będzie odbywał w okresie 14 listopada 2017 roku - 12 maja 2020 roku). Wspomnianym na wstępie wyrokiem z dnia 24 października 2017 r. Sąd Rejonowy w W. łącząc, na podstawie art. 85 k.k., art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., w brzmieniu obowiązującym przed 1 lipca 2015 roku, kary pozbawienia wolności wymierzone na mocy wyroków opisanych powyżej w pkt 2, 3 i 4, wymierzył karę łączną 4 lat pozbawienia wolności. Poza tym, Sąd ten łącząc, na podstawie art. 85 k.k., art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., w brzmieniu obowiązującym przed 1 lipca 2015 roku, kary grzywny wymierzone na mocy wyroków opisanych w pkt 2 i 3, wymierzył karę łączną grzywny w wysokości 260 stawek dziennych ustalając wysokość każdej stawki na kwotę 10 złotych. W pozostałym zakresie wyroki opisane w pkt 2, 3 i 4 pozostawił do odrębnego wykonania, a na podstawie art. 572 k.p.k. postępowanie o wyrok łączny w pozostałym zakresie umorzył. Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca skazanego, powołując jako podstawę art. 444 k.p.k. oraz art. 425 § 1 i 2 k.p.k. Wymieniony wyrok zaskarżył on w części dotyczącej wymiaru kary, wskazując, iż kara łączna pozbawienia wolności i kara łączna grzywny jest rażąco niewspółmierna wskutek zastosowania przy łączeniu kar zasady częściowej absorpcji i częściowej kumulacji, a nie zasady pełnej absorpcji. W apelacji sformułował wniosek o zmianę wyroku poprzez zastosowanie przy wymiarze kary łącznej pozbawienia wolności zasady pełnej absorpcji i wymierzenie skazanemu kary łącznej 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia 4 wolności. Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z 18 stycznia 2018 roku, w sprawie sygn. akt IX Ka […], wyrok Sądu Rejonowego w W. w zaskarżonej części utrzymał w mocy. Kasację od tego wyroku, na korzyść skazanego, wniósł jego obrońca, który zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: - obrazę art. 85 § 1 k.k. poprzez nieobjęcie wyrokiem łącznym wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 25 maja 2017 roku, który uprawomocnił się 27 września 2017 roku, sygn. akt 319/16, - obrazę art. 569 § 1 k.p.k. poprzez zaakceptowanie tym samym faktu, iż wyrok łączny wobec skazanego został orzeczony przez Sąd Rejonowy w W., gdy tymczasem właściwym był Sąd Rejonowy w W., jako ostatni z sądów tego samego rzędu orzekający wobec skazanego; - obrazę art. 571 § 1 k.p.k. poprzez utrzymanie wyroku Sądu Rejonowego w W. z 24 października 2017 roku bez wystąpienia o aktualną opinię o skazanym, co mogło mieć wpływ na treść orzeczenia i skutkować orzeczeniem zarówno kary pozbawienia wolności jak i kary grzywny jako kar o cechach rażącej niewspółmierności. W związku z podniesionymi zarzutami obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku sądu II instancji oraz wyroku sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w W., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w W.. W odpowiedzi na kasację Prokurator wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście bezzasadna. Przesądza o tym zaistniały in concreto w toku postępowania odwoławczego układ procesowy związany tak z zakresem zaskarżenia wyroku Sądu I instancji przez obrońcę skazanego i charakterem podniesionego w jego apelacji zarzutu, jak i treścią zarzutów samej kasacji. Nie ulega wszak wątpliwości, że przedmiotem zaskarżenia kasacji mógł być tylko wyrok Sądu Okręgowego (art. 519 k.p.k.). Wyrok ten zapadł w wyniku kontroli 5 instancyjnej wyroku łącznego Sądu Rejonowego przeprowadzonej w związku z wniesioną przez obrońcę skazanego apelacją. Tą apelacją obrońca zaskarżył wyrok łączny tylko w zakresie dotyczącym wymiaru kary, zarzucając jej rażącą niewspółmierność. W tej sytuacji obowiązkiem Sądu Okręgowego było rozpatrzeć apelację w takim zakresie i przy takim (jedynie) zarzucie, który w niej sformułowano. W zakresie szerszym mógł to uczynić tylko wówczas, gdyby zaistniały wypadki wskazane w art. 439 § 1 k.p.k., art. 440 k.p.k. i art. 455 k.p.k. (art. 433 § 1 k.p.k.). Tej konfiguracji procesowej obrońca skazanego w ogóle w kasacji nie dostrzegł. Podniósł w niej zarzuty, które zważywszy na zakres zaskarżenia apelacji („w części dotyczącej wymiaru kary”) i treść podniesionego w niej zarzutu, nie były w niej w ogóle ani podnoszone, ani nawet dostrzeżone. Oznacza to, iż kwestie objęte zarzutami kasacji pozostawać musiały – wobec brzmienia także art. 447 § 2 k.p.k. – poza procesową możliwością rozstrzygania przez Sąd Okręgowy. Obrońca chcąc zatem zakwestionować poprawność rozpoznania apelacji przez Sąd Okręgowy powinien był podnieść w kasacji tego rodzaju zarzuty, które wykazywałyby – iż pomimo takich uwarunkowań dotyczących zakresu rozpoznawanej apelacji – Sąd ten z urzędu ową kwestię objętą treścią zarzutów kasacji miał obowiązek rozpoznać. Tego rodzaju zarzutów w kasacji nie podniesiono. Te które sformułowano są więc w istocie skierowane do wyroku Sądu meriti i stanowią li tylko nieudolną próbę ponowienia kontroli instancyjnej tego wyroku i to dokonanej z zupełnie odmiennych, nie tylko podstaw odwoławczych, ale nawet i przy całkowicie innym zakresie zaskarżenia tego orzeczenia. Nie jest to oczywiście w kasacji dopuszczalne, skoro niewątpliwie nie inicjuje ona kolejnej kontroli instancyjnej. Stąd też – przy tylko takiej treści zarzutów kasacji i wobec rygorów związanych z granicami rozpoznania kasacji o których stanowi art. 536 k.p.k., które określają granice zaskarżenia i treść podniesionych zarzutów – kasacja obrońcy skazanego nie mogła być oceniona inaczej niż jako oczywiście bezzasadna. Niezależnie od takiej oczywistej oceny tej skargi, dla wykazania nietrafności podnoszonych w niej argumentów, nadmienić tylko należy, iż dwa pierwsze ze sformułowanych w kasacji zarzutów są ze sobą powiązane. Stwierdzenie zasadności pierwszego z nich, prowadzi do tożsamej oceny drugiego zarzutu, i na 6 odwrót. Zarzut ten dotyczy braku uwzględnienia przy wymiarze kary łącznej wyroku, który nie został wymieniony jako jeden z wyroków będących podstawą wydania wyroku łącznego w niniejszej sprawie. Chodzi mianowicie o wyroku Sądu Rejonowego w W. z 25 maja 2017 roku, który uprawomocnił się 27 września 2017 roku, sygn. akt 319/16. O wyroku tym Sąd Okręgowy w W. dowiedział się w toku postępowania odwoławczego, dołączając do akt sprawy (zażądane z własnej inicjatywy) aktualne dane o karalności (k. 425).Obecny na rozprawie apelacyjnej obrońca skazanego nie sformułował w związku z tą informacją żadnych zarzutów, ani wniosków (k.427). Niezależnie od tego – jak to już zauważono – w związku z zakresem, w jakim wyrok Sądu I instancji został zaskarżony Sąd Okręgowy nie mógł owego nowego wyroku uwzględnić w wymiarze kary łącznej. W apelacji zakwestionowano tylko wymiar kary, a zatem wyrok Sądu I instancji w zakresie wyroków będących podstawą orzeczenia kary łącznej w wyroku łącznym w ogóle nie był ani kwestionowany, ani przez to nie był przedmiotem kontroli odwoławczej. Dlatego nawet mając wiedzę o wymienionym wyroku Sądu Rejonowego w W., Sąd II instancji nie mógł uwzględnić tego wyroku w wyroku łącznym. Poza tym, skarżący – co jeszcze raz należy zauważyć – nie wskazał w kasacji przyczyn, które miałyby uzasadnić wykroczenie przez Sąd II instancji poza zakres zaskarżenia. Nie dostrzegając ich również urzędu, zwrócić jednak należy uwagę, że nie ma żadnych przeszkód, aby w kolejnym postępowaniu dotyczącym łączenia kar uwzględnić ten wyrok. W konsekwencji, oczywiście bezzasadny jest również drugi zarzut kasacji, a mianowicie naruszenie art. 579 § 1 k.p.k. Jeśli chodzi o ostatni z zarzutów kasacyjnych, to abstrahując już od tego, że zarzut ten jest adresowany do nie będącego przedmiotem zaskarżenia kasacji wyroku łącznego Sądu Rejonowego, a obrońca o nową opinię nie wnioskował, ani w apelacji, ani na rozprawie apelacyjnej, to zauważyć nadto należy, że skarżący nie podał, w jakim zakresie okoliczność braku aktualnej opinii o skazanym mogłaby wpłynąć na wydany w sprawie wyrok. Z opinii znajdujących się w aktach (a jest ich aż trzy – k. 16-17, 117-119 i 152-153) wynika, że skazany zachowuje się w sposób przeciętny i że proces jego resocjalizacji nie zakończył się. Nawet gdyby sporządzona po kilku miesiącach nowa opinia (tą ostatnią opracowano 22 marca 2017 r.) wskazywała na diametralną zmianę jego zachowania, to krótki odstęp 7 czasu mógłby podważać stałość zmiany w jego zachowaniu i tym samym trudno stwierdzić, że nowa opinia nawet bardzo pozytywna miałaby znaczący wpływ na wydany wyrok. Nie można zatem w sposób uprawniony twierdzić, że orzekające w sprawie Sądy rzeczywiście naruszyły (i to rażąco, a tylko wtedy mogło to by stanowić podstawę skutecznego zarzutu kasacji) przepis art. 571 § 1 k.p.k. Wszystkie te względy zdecydowały o uznaniu kasacji obrońcy skazanego za oczywiście bezzasadną. W oparciu o przepis art. 624 § 1 k.p.k. należało skazanego A. D. zwolnić od ponoszenia kosztów postępowania kasacyjnego, mając na względzie jego aktualną sytuację majątkową i osobistą. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.