II CSK 279/19

Sygn. akt II CSK 279/19 POSTANOWIENIE Dnia 29 października 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Trzaskowski w sprawie z wniosku A.G. i H.G. przy uczestnictwie W.D., S.B., A.R., T.R., M.P.1, J.G., P.G., A.G.1 oraz Z.D., M.D. i M.P. następów prawnych W.D. o zasiedzenie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 października 2019 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawców od postanowienia Sądu Okręgowego w P. z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt II Ca (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2) oddala wniosek uczestniczek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 30 października 2018 r. Sąd Okręgowy w P. oddalił apelację wnioskodawców od wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 8 marca 2017 r. oddalającego wniosek o zasiedzenie działek nr. […]1, […]2 i […]3 położonych w miejscowości Ż., gmina C. o pow. 2.0760 ha, objętych księgą wieczystą KW nr (…). W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, wnioskodawcy wskazali przyczynę kasacyjną określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Ich zdaniem, zachodzi potrzeba rozstrzygnięcia, czy manifestacja elementu animus składającego się na posiadanie samoistne prowadzące do nabycia prawa własności nieruchomości przez zasiedzenie musi obligatoryjnie 2 zawierać zachowania konfrontacyjne wobec właściciela niewładającego, czy też wystarczą inne przejawy tej manifestacji, które pozwalają przyjąć, że posiadanie ma charakter samoistny. Tym bardziej jeżeli objęcie nieruchomości w posiadanie samoistne nastąpiło w sposób konsensualny. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, nie publ.; z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, nie publ.). Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2012 r., II CSK 180/12, 3 nie publ. oraz z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, nie publ.), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, nie publ.). Sformułowane przez skarżących zagadnienie prawne nie czyni zadość wskazanym wymaganiom, zostało już bowiem wystarczająco wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie. Nie ma wątpliwości, że wskazując na potrzebę wykazania przez posiadacza „zachowań konfrontacyjnych” - do którego to pojęcia skarżący przywiązują szczególną wagę - Sąd odwoławczy podkreślał jedynie, iż wobec objęcia nieruchomości w posiadanie za zgodą matki wnioskodawcy, uzyskanie posiadania samoistnego wymagało zademonstrowania wobec niej woli władania właścicielskiego z jej wyłączeniem. Jest to w pełni zgodne ze stanowiskiem, że objęcie nieruchomości w posiadanie za zgodą właściciela, chociażby była ona jedynie dorozumiana, i posiadanie nieruchomości w zakresie przez właściciela określonym lub tolerowanym, świadczy z reguły o posiadaniu zależnym (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK 360/11, Rejent 2013, nr 8, s. 189, z dnia 20 września 2012 r., IV CSK 41/12, nie publ. i z dnia 12 kwietnia 2019 r., I CSK 368/18, nie publ.). Odpowiada także utrwalonemu poglądowi judykatury, że wprawdzie w prawie polskim dopuszczalna jest zmiana przez posiadacza charakteru wykonywanego przezeń władztwa z posiadania zależnego na samoistne, jednakże wymaga to jednoznacznego (wyraźnego, niewątpliwego, w sposób pewny) zamanifestowania zmiany animus na zewnątrz, w szczególności wobec właściciela (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 1959 r. I CR 167/59, OSNCiK 1961, Nr 1, poz. 8, z dnia 7 października 1997 r., I CKN 224/97, nie publ., z dnia 13 marca 1998 r. I CKN 538/97, nie publ., z dnia 17 grudnia 1999 r., III CKN 9/99, nie publ., z dnia 10 lipca 2009 r., II CSK 70/09, nie publ., z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK 360/11, nie publ., z dnia 20 czerwca 2012 r., I CSK 561/11, nie publ., z dnia 20 września 2012 r., IV CSK 41/12, nie publ., z dnia 14 marca 2014 r., III CSK 103/13, nie publ., z dnia 25 listopada 2015 r., IV CSK 87/15, nie publ., z dnia 18 maja 2016 r., V CSK 590/15, nie publ., z dnia 18 kwietnia 2018 r., II CSK 728/17, nie publ. i z dnia 23 maja 2018 r., I CSK 33/18, nie publ.”). Wynika to z założenia, że właściciel, który 4 wie, że wydał nieruchomość w posiadanie pod tytułem niestwarzającym zagrożenia utratą prawa, musi też wiedzieć, iż z oznaczoną chwilą, na skutek jawnych zachowań posiadacza, jego prawo staje się zagrożone (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2018 r., II CSK 728/17). O tym, czy taka sytuacja miała miejsce, decydują jednak okoliczności faktyczne konkretnej sprawy, których ustalenie stanowi domenę Sądów meriti (art. 39813 § 2 k.p.c.). In casu zaś Sąd Apelacyjny stwierdził stanowczo, że materiał dowodowy nie pozwala na poczynienie ustalenia, by wnioskodawcy kiedykolwiek zademonstrowali względem matki wnioskodawcy wolę władania właścicielskiego z jej wyłączeniem. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. Wobec złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną po terminie, zawarty w niej wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego podlegał oddaleniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2018 r., I CSK 42/18, nie publ.). as] jw