III KO 81/09

POSTANOWIENIE Z DNIA 25 LISTOPADA 2009 R. III KO 81/09 Hipotetyczna obawa przed przyszłymi niekorzystnymi społecznymi opiniami, niemająca żadnych realnych podstaw, nie powinna uzasadniać uchylania się przez sąd właściwy od rozpoznania sprawy. Przewodniczący: sędzia SN R. Malarski. Sędziowie SN: J. Sobczak, E. Strużyna (sprawozdawca). Sąd Najwyższy – Izba Karna, w sprawie zażalenia wniesionego przez Krystynę D. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. z dnia 30 czerwca 2009 r., o odmowie wszczęcia postępowania przygoto-wawczego w sprawie o przekroczenie uprawnień i niedopełnienie obowiąz-ków przez sędziego Sądu Rejonowego w L., z powodu wniosku zawartego w postanowieniu Sądu Rejonowego w L. z dnia 15 września 2009 r. o przekazanie zażalenia do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. postanowił nie uwzględnić wniosku. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 15 września 2009 r., Sąd Rejonowy w L. wy-stąpił do Sądu Najwyższego z inicjatywą przekazania – na podstawie art. 37 k.p.k. – innemu sądowi równorzędnemu zażalenia Krystyny D. na po-stanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. z dnia 30 czerwca 2 2009 r., o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia upraw-nień m.in. przez sędziego Sądu Rejonowego w L., podczas prowadzonego postępowania w przedmiocie podziału majątku wspólnego małżonków Kry-styny D. i Janusza D., w sprawie oznaczonej sygn. (...). Uzasadniając wystąpienie Sąd Rejonowy w L. stwierdził, że orzeka-nie w sprawie przez sąd właściwy, wobec objęcia zawiadomieniem o prze-stępstwie m.in. sędziego tego sądu, naruszałoby zasadę nemo iudex re sua, a ponadto mogłoby wzbudzić powszechne wątpliwości co do bez-stronności tego sądu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi rów-norzędnemu nie jest zasadny. W przedmiotowej sprawie brak bowiem pod-staw do formułowania jakichkolwiek rozsądnych wątpliwości i zastrzeżeń, co do zdolności prawidłowego rozpoznania sprawy przez Sąd właściwy. W orzecznictwie wielokrotnie wskazywano, że przesłanki korzystania z instytucji określonej w art. 37 k.p.k., ustanawiającej odstępstwo od zasa-dy rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy miejscowo, z uwagi na wy-jątkowy charakter tej instytucji, nie podlegają wykładni rozszerzającej. W sposób rozszerzający nie powinno być interpretowane także pojęcie „dobra wymiaru sprawiedliwości”, będące wyłącznym kryterium zastosowania tzw. właściwości z delegacji. Dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga rozpoznania sprawy przez inny sąd gdy cały sąd jest niewłaściwy do orzekania w myśl zasady nemo iudex re sua, a także wtedy, gdy zachodzą obawy o bezstronność sądu właściwego. W przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z wymienionych sytua-cji. Nadmierne odwoływanie się do możliwości jaką stwarza art. 37 k.p.k., prowadzić może do skutków wręcz odwrotnych od zamierzonych, osłabia-jąc zaufanie nie tylko do tego sądu, lecz również do całego wymiaru spra- 3 wiedliwości w interesie którego instytucja przewidziana w wymienionym przepisie została ustanowiona. Nie ma podstaw do nadmiernego korzysta-nia z instytucji przewidzianej w art. 37 k.p.k., zwłaszcza w każdym wypad-ku, gdy sądowej kontroli podlega decyzja prokuratora wydana po spraw-dzeniu zasadności doniesienia o rzekomym przekroczeniu uprawnień lub niedopełnieniu obowiązków, w toku rozpoznawania konkretnej sprawy przez sędziego orzekającego w sądzie właściwym miejscowo, skierowana do organów ścigania przez uczestnika postępowania niezadowolonego z przebiegu postępowania lub nie akceptującego orzeczenia kończącego to postępowanie. Oceniając zaistniały w niniejszej sprawie układ osobowy, w którym zawiadomieniem o popełnieniu przestępstwa objęty został sędzia orzeka-jący w sądzie właściwym do rozpoznania środka odwoławczego, od zapa-dłej w toku postępowania przygotowawczego decyzji procesowej, zdaniem Sądu Najwyższego brak podstaw do stwierdzenia, aby rozpoznanie zaża-lenia pokrzywdzonej przez sąd miejscowo właściwy mogło mieć negatywny wpływ na sposób orzekania w tej sprawie, lub też wywołać w opinii spo-łecznej nieuprawnione przekonanie o podjęciu, w trybie określonym w art. 329 § 1 k.p.k., nieobiektywnej decyzji. Nie można nie dostrzegać faktu, że sprawa dotyczy sędziego orzeka-jącego w sprawach cywilnych i to w dużym sądzie rejonowym. W ocenie Sądu Najwyższego trudno więc zakładać, że nawet przy odwołaniu się przez część sędziów orzekających w tym sądzie w sprawach karnych do uprawnienia wynikającego z treści art. 42 § 1 k.p.k., brak będzie w tak du-żym sądzie sędziego wydziału karnego, który w sposób rzetelny i bez-stronny rozpozna zażalenie. Hipotetyczna obawa przed przyszłymi niekorzystnymi społecznymi opiniami, niemająca żadnych realnych podstaw, nie powinna uzasadniać uchylania się przez sąd właściwy od rozpoznania sprawy. 4 Wiadomo, że w każdym środowisku funkcjonuje wiele osób przeko-nanych o kierowaniu się przez sędziów przy podejmowaniu decyzji wzglę-dami pozamerytorycznymi, o braku ich dobrej woli, kompetencji lub obiek-tywizmu przy rozpoznawaniu spraw. Jest to zrozumiałe, skoro codziennie, z ogromnej liczby osób mających kontakt z wymiarem sprawiedliwości, znaczny odsetek tych osób dotykają wydane prawidłowo i zgodnie z obo-wiązującym prawem, ale niekorzystne dla tych osób i nieakceptowane przez nich, rozstrzygnięcia sądów. Doświadczenie orzecznicze dowodzi, że zarówno te osoby, jak i osoby z ich środowisk są bardziej skłonne do inter-pretowania takich decyzji jako efektu niesprawiedliwej, niesłusznej, błędnej, niekompetentnej, podyktowanej złą wolą, czy nawet osobistą korzyścią sę-dziego, niż jako wyniku zgodnej z prawem oceny sytuacji procesowej, sta-nowiącej przedmiot rozpoznania w konkretnym postępowaniu sądowym. Należy więc pamiętać, że unikanie rozpoznania sprawy pod presją przewidywanego negatywnego odbioru przez pewną grupę osób, nie bę-dzie służyło dobru wymiaru sprawiedliwości. Autorytet sądu buduje nato-miast sprawne, bez zbędnej zwłoki, przeprowadzenie każdego postępowa-nia i podjęcie, na podstawie wnikliwej i bezstronnej oceny wszystkich do-wodów, merytorycznie słusznej decyzji. Z tych względów Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie.