III RN 158/01

Izba Cywilna2002-03-14

Skład orzekający: Jerzy Kuźniar

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieprecyzyjne określenie działalności kombatanckiej w decyzji Związku Bojowników o Wolność i Demokrację może prowadzić do pozbawienia kombatanta uprawnień wynikających z ustawy o kombatantach, jeśli istnieją dowody świadczące o przysługiwaniu tych uprawnień?
Ratio decidendi
Nieprecyzyjne określenie działalności kombatanckiej w decyzji Związku Bojowników o Wolność i Demokrację nie może przesądzać o pozbawieniu kombatanta uprawnień wynikających z ustawy o kombatantach, jeżeli istnieją dowody świadczące o przysługiwaniu tych uprawnień z tytułu działalności określonej w przepisach ustawy, a jednocześnie nie zachodzą przesłanki do ich pozbawienia. Sąd Najwyższy podkreślił, że kwalifikacja działalności skarżącego jako pomocy grupie desantowej była nieadekwatna do znajdujących się w aktach sprawy dowodów, które wskazywały na działanie w charakterze zwiadowcy-łącznika.
Stan faktyczny
Benedykt M. ubiegał się o potwierdzenie uprawnień kombatanckich. Decyzją z dnia 6 lipca 1999 r. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził nieważność wcześniejszej decyzji potwierdzającej uprawnienia i pozbawił go tych uprawnień, uznając, że uzyskał je z tytułu pomocy formacjom wojskowym, co nie stanowi podstawy prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę Benedykta M. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając naruszenie przepisów prawa. Sąd Najwyższy uznał rewizję za uzasadnioną, wskazując na nieadekwatność kwalifikacji działalności skarżącego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Wyrok z dnia 14 marca 2002 r. III RN 158/01 Nieprecyzyjne określenie działalności kombatanckiej w decyzji Związku Bojowników o Wolność i Demokrację nie może przesądzać o pozbawieniu kombatanta uprawnień z ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojen-nego (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), jeżeli istnieją do-wody przedstawione przy ubieganiu się o członkostwo tego związku, świad-czące o przysługiwaniu uprawnień kombatanckich z tytułu działalności okre-ślonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 oraz nie zachodzą przesłanki do ich pozba-wienia z art. 25 ust. 2 tej ustawy. Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Beata Gudowska, Roman Kuczyński (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2002 r. sprawy ze skargi Benedykta M. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjono-wanych w przedmiocie uprawnień kombatanckich, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Naczelnego Sądu Admini-stracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 11 kwietnia 2001 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Admi-nistracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku oddalił skargę Benedykta M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 6 lipca 1999 r., którą zo-stała utrzymana w mocy decyzja z dnia 21 kwietnia 1999 r. stwierdzająca nieważ-ność decyzji wydanej z upoważnienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przez Pełnomocnika z g. o potwierdzeniu Benedyktowi M. 2 uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBOWiD i pozbawiająca go uprawnień kombatanckich. Naczelny Sąd Administracyjny uznał bowiem, że wnioskodawca uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu udzielania pomocy formacjom wojsko-wym, zaś tego rodzaju działalność nie może stanowić podstawy prawnej do nabycia uprawnień kombatanckich. Powyższy wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając rażące naruszenie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będą-cych ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), art. 156 § 1 pkt 2 KPA oraz art. 2 Konstytucji RP, wno-sząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpo-znania. Rewizja nadzwyczajna podnosi, że w aktach sprawy brak jest decyzji Pełno-mocnika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o potwierdzeniu uprawnień, której nieważność stwierdził organ (kserokopia zaświadczenia [...] nie jest decyzją administracyjną), brak też było podstaw do pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich z tego tytułu, że ustawa o kombatantach nie przewiduje możliwości przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pomocy formacjom woj-skowym, skoro skarżący od momentu złożenia wniosku wywodził swoje uprawnienia z faktu uczestniczenia jako zwiadowca-łącznik w grupie desantowo-spadochronowej LWP „W.” działającej w B.T. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona. Składając w 1975 r. wniosek o przy-jęcie do ZBOWiD skarżący podał, że od drugiej połowy września 1944 r. czynnie współpracował jako łącznik z grupą powietrzno-desantową polsko-radziecką. Świad-kowie Edmund E. i Franciszek N. określili skarżącego jako łącznika grupy „W.”. Czynny udział skarżącego i jego rodziny we współpracy z oddziałami partyzanckimi potwierdza też zaświadczenie, wydane przez zastępcę dowódcy 10 pułku spec.kpt. W. i dowódcą 10 pułku spec.płk. R., wydane dla Zarządu Miejskiego K. (odpis z odpi-su potwierdzony przez sekretarza Miejskiego w K. dnia 21 lipca 1945 r., oraz przez Oddział ZBOWiD w K. 15 stycznia 1975 r. [...]). Decyzją z dnia 24 października 1975 r. Zarząd Główny ZBOWiD odmówił skarżącemu przyznania prawa przynależności 3 do tej organizacji, jednakże decyzją z dnia 6 czerwca 1977 r. uchylił decyzję odmow-ną i przyznał mu prawo przynależności do ZBOWiD. Dnia 29 sierpnia 1997 r. zostało przez Zarząd Wojewódzki ZBOWiD w G. wydane zaświadczenie Nr 486225 stwier-dzające, że skarżący jest członkiem ZBOWiD z tytułu uznania za działalność kom-batancką pomagania w okresie od 9 września 1944 r. do dnia 22 lutego 1945 r. „gru-pie” desantowo-spadochronowej LWP „W.”. W dniu 21 września 1998 r. skarżący wystąpił do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. o wska-zanie w stosownym zaświadczeniu przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach, uzasadniając, że wskazanie tych przepisów jest niezbędne dla or-ganu rentowego (Oddziału ZUS w G. - Inspektorat w K.). Dołączył kserokopię zaś-wiadczenia [...] Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, podpisa-nego przez Pełnomocnika tego Urzędu w województwie g., z którego wynika, że jest on uprawniony do ulg i świadczeń z ustawy o kombatantach i okres 1944-1945 jest potwierdzeniem uprawnień przyznanych przez ZBOWiD („przepis ustawy 25/01”). Zgodność kserokopii z oryginałem potwierdził sekretarz Zarządu Koła Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych w K. Na żądanie organu pierwszej instancji skarżący dołączył kserokopie dokumentów znajdujących się już w aktach administracyjnych. W świetle przedstawionego stanu faktycznego należy stwierdzić zatem, że zakwalifikowanie działalności skarżącego w zaskarżonej decyzji z dnia 6 lipca 1999 r. jako pomocy grupie desantowej jest nieadekwatne do znajdujących się w aktach sprawy dowodów ani też do zaświadczenia [...]. W zaświadczeniu tym bo-wiem używa się określenia „pomagał w grupie” a nie, jak w zaskarżonej decyzji „po-magał grupie”. O ile bowiem pomoc grupie może być różnie rozumiana, o tyle pomoc „w grupie” oznacza działanie wewnątrz takiej grupy (jak wynika z zeznań świadków), w charakterze zwiadowcy-łącznika. Sąd Najwyższy uznaje zatem za przedwczesne dopatrzenie się w przedmiotowej sprawie przesłanek z art. 25 ust. 2 ustawy o kom-batantach, ponieważ przepis ten odsyła do przepisu art. 21 ust. 2 zaś działalności wymienionej w tym przepisie nie można skarżącemu zarzucić. Nie można też uznać, że uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu uczestnictwa w walkach o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej na mocy przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy o kombatantach lub w oparciu o te przepisy z tytułów in-nych niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 1 tej ustawy. Znajdujące się w aktach sprawy dowody przemawiają za tym, iż działalność kombatancką skarżą-cego możnaby zakwalifikować z art. 1 ust. 2 pkt 1 lub pkt 3 albo 5 ustawy o komba- 4 tantach, co skutkowałoby zachowanie przez skarżącego uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 1 tej ustawy. Ze względu na konsekwentne twierdzenia skarżącego, od momentu złożenia wniosku o przyznanie uprawnień, iż wywodzi je z faktu bycia łącznikiem-zwiadowcą w grupie desantowo-spadochronowej „W.” nie można zgodzić się z poglądem zaskarżonego wyroku, iż skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o przyznanie uprawnień z art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach. Organ pierwszej instancji nie wykazał, aby taka jednostka jak grupa desantowo-spa-dochronowa LWP „W.” w ogóle nie istniała, bądź też, że skarżący w takiej grupie nie działał. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy podzielił zarzuty i wniosek rewizji nadz-wyczajnej i na podstawie art. 39313 § 1 KPC w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 1 ust. 2art. 2art. 4art. 25 ust. 2art. 27 ust. 1art. 156 § 1 pkt 2 KPart. 21 ust. 2art. 1art. 25 ust. 1art. 21 ust. 3art. 39313 § 1 KPCart. 10

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy