IV CK 4/08

Sygn. akt IV CK 4/08 POSTANOWIENIE Dnia 29 października 2008 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) w sprawie z powództwa I. S. i L. S. przeciwko „P.(…)” Spółce z o.o. w upadłości w G. (poprzednio „R.(...)” Spółka z o.o. w G.) o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 października 2008 r., na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 21 stycznia 1999 r., sygn. akt III Ca (…), 1) podejmuje postępowanie 2) uchyla wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 21 stycznia 1999 r w punkcie I (pierwszym) w części uwzględniającej powództwo co do kwoty 12.858,29 (dwanaście tysięcy osiemset pięćdziesiąt osiem złotych i dwadzieścia dziewięć groszy) złotych z odsetkami ustawowymi od dnia 9 grudnia 1997 r do dnia zapłaty oraz co do kosztów postępowania a także uchyla wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia 8 maja 1998 r w części oddalającej powództwo co do tej kwoty oraz co do kosztów postępowania i w tym zakresie umarza postępowanie w sprawie Uzasadnienie Sąd Okręgowy w G. w sprawie z powództwa I. i L. S. przeciwko R.(...) Spółka z o.o. w G. o zapłatę, po rozpoznaniu apelacji powodów od wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 8 maja 1998 r., wyrokiem z dnia 21 stycznia 1999 r. zmienił zaskarżone 2 orzeczenie w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 14.871 zł 42 gr. z odsetkami ustawowymi od dnia 9 grudnia 1997 r. do dnia zapłaty, w pozostałej części powództwo oddalił, w pozostałej części oddalił również apelację, rozstrzygając o kosztach procesu jak w sentencji. Od powyższego wyroku pozwany w dniu 18 maja 1999 r. wniósł kasację. Zarzucając sądowi drugiej instancji obrazę przepisów prawa materialnego i prawa procesowego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w G., ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie apelacji powodów od wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 8 maja I C (…). Postanowieniem z dnia 13 marca 2000 r. Sąd Rejonowy w G. ogłosił upadłość pozwanego Przedsiębiorstwa Specjalistycznego Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. [poprzednio R.(...) Spółka z o.o. w G.]. Z uwagi na powyższe Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2000 r. zawiesił postępowanie w sprawie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W okresie zawieszenia postępowania weszła w życie ustawa z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), która w miejsce dotychczasowej kasacji wprowadziła do Kodeksu postępowania cywilnego skargę kasacyjną, nadzwyczajny środek zaskarżenia, przysługujący od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji. W przepisach intertemporalnych ustawodawca określił skutki wejścia w życie nowej regulacji dla toczącego się postępowania przyjmując jako regułę zasadę bezpośredniego działania ustawy nowej, jednocześnie dopuszczając od niej wyjątek, w myśl którego do złożenia i rozpoznania kasacji od orzeczenia wydanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a także do odmowy przyjęcia jej do rozpoznania, stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 3 powołanej ustawy). Dlatego w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie m.in. przepis art. 39316 k.p.c., obowiązujący do dnia wejścia w życie powołanej ustawy, tj. do dnia 6 lutego 2005 r., na podstawie którego Sąd Najwyższy, w wypadku gdy pozew ulega odrzuceniu albo istnieje podstawa do umorzenia postępowania, uchyla wydane w sprawie wyroki oraz odrzuca pozew lub umarza postępowanie. Z redakcji tego przepisu wynika, że umorzeniu podlega całe nie zakończone jeszcze postępowanie, nie zaś tylko pewien jego etap np. postępowanie kasacyjne. 3 Z uwagi na fakt ogłoszenia upadłości pozwanego, w niniejszej sprawie znajdzie zastosowanie art. 1821 § 1 zdanie pierwsze k.p.c., który stanowi podstawę umorzenia postępowania z tego powodu. Przepis ten dodany został ustawą z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 235, poz. 1699), która weszła w życie dnia 20 marca 2007 r. Regulując kwestie intertemporalne ustawodawca przyjął – w odniesieniu do art. 1821 k.p.c. - zasadę bezpośredniego działania ustawy nowej, stanowiąc, że przepis ten stosuje się z dniem wejścia w życie ustawy (art. 4 ust. 3 ustawy zmieniającej). Według art. 1821 § 1 k.p.c., postępowanie w sprawie winno zostać umorzone, jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku pozwanego, a postępowanie dotyczy masy upadłości. Wprawdzie powołany przepis traktuje o upadłości obejmującej likwidację majątku pozwanego, zaś przedmiotowe postępowanie upadłościowe zostało wszczęte i toczy się w oparciu o przepisy rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (jedn. tekst: Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.; zob. art. 540 Prawa upadłościowego i naprawczego z 2003 r.), które nie wyróżniały takiej kategorii postępowania upadłościowego, niemniej jednak, nie ulega wątpliwości, że art. 1821 § 1 k.p.c. znajduje również zastosowanie do postępowań upadłościowych toczących się na podstawie Prawa upadłościowego z 1934 r. Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 października 2007 r. (sygn. akt I CK 4/07, nie publ.), postępowanie upadłościowe, które toczyło się na podstawie przepisów rozporządzenia ukierunkowane było, co do zasady, na likwidację majątku upadłego a ponadto w art. 543 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.) wyrażono regułę interpretacyjną, zgodnie z którą ilekroć w przepisach odrębnych była mowa o „postępowaniu upadłościowym”, rozumieć przez to należało postępowanie upadłościowe obejmujące likwidację majątku upadłego. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy podjął zawieszone postępowanie a następnie na podstawie art. 39316 k.p.c. w zw. z art. 1821 § 1 k.p.c. rozstrzygnął jak w sentencji.