III KK 355/16

Sygn. akt III KK 355/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 września 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący) SSN Jarosław Matras SSN Jacek Sobczak (sprawozdawca) Protokolant Dagmara Szczepańska-Maciejewska po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 30 września 2016 r. sprawy D. O. skazanego z art. 292 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego, na korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w N. z dnia 4 stycznia 2016 r., uchyla wyrok Sądu Rejonowego w N. i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania temu Sądowi. UZASADNIENIE D. O. został oskarżony o to, że: w październiku 2013 r. w miejscowości P. przyjął od A. A. wkrętarkę akumulatorową marki Tesco wartości 200 zł i komplet kluczy nasadowych od 24 do 60 wartości 400 zł gdzie na podstawie towarzyszących okoliczności powinien i mógł przypuszczać, że zostały one uzyskane za pomocą czynu zabronionego działając na szkodę Z. M., przy czym 2 czynu tego dopuścił się będąc uprzednio skazany za przestępstwo umyślne podobne wyrokiem Sądu Rejonowego w N. z dnia 22 czerwca 2006 r., w ciągu 5 lat po odbyciu w okresie od 2 czerwca 2008 r. do 24 listopada 2009 r. kary pozbawienia wolności, tj. o czyn z art. 292 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. Wyrokiem Sądu Rejonowego w N. z dnia 4 stycznia 2016 r., został skazany za ten czyn na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności. Wyrokiem tym zwolniono wymienionego od zapłaty kosztów sądowych. Ponieważ wyrok nie został zaskarżony przez strony, uprawomocnił się 15 stycznia 2016 r. (k. 70 i 71). Kasację na korzyść D. O. wywiódł Prokurator Generalny zarzucając rażące i mające wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 64 § 1 k.k. mimo braku spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie. Skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w N. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna. Bezspornie w przedmiotowej sprawie doszło do rażącej i mającej istotny wpływ na treść zapadłego orzeczenia obrazy przepisu prawa materialnego, tj. art. 64 § 1 k.k. Przypomnieć należy, że przepis art. 64 § 1 ustala bardzo ścisłe kryteria recydywy szczególnej jednokrotnej. Zgodnie z tym przepisem status recydywisty uzyskać może sprawca, który: został skazany poprzednio za przestępstwo umyślne; odbył karę co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności; w ciągu 5 lat po odbyciu tej kary popełnił przestępstwo umyślne; popełnił przestępstwo podobne do tego, za które był skazany. Przestępstwo umyślne określa natomiast art. 9 § 1 k.k., zgodnie z którym: czyn zabroniony popełniony jest umyślnie, jeżeli sprawca ma zamiar jego popełniania, to jest chce go popełnić albo przewiduje możliwość jego popełnienia. Synonimem umyślności jest zamiar. Umyślność opiera się więc w całości na czynniku psychologicznym. Sprawca więc ma świadomość możliwości realizacji czynu zabronionego, ma wyobrażenie tej rzeczywistości zabronionej, świadomość celu, który może zrealizować mimo jego sprzeczności z prawem, i nakierowuje swoją wolę, a następnie swoje zachowanie na realizację tego celu. Uświadamiając 3 sobie cel swego dążenia, za pomocą swojej woli uruchamia czynności stanowiące przejaw jego zachowania, aby cel zabroniony zrealizować. Element woli został ujęty w sposób klasyczny – sprawca chce popełnić czyn zabroniony. Wola ta polega na dążeniu do realizacji rzeczywistości zabronionej i w wyniku tego zostają uruchamiane procesy zachowania w postaci działania, zaniechania lub posiadania czegoś, co było zabronione. Podkreśla się jednak trafnie, że użyty w art. 9 § 1 k.k. zwrot „chce” nie jest równoznaczny ze zwrotem „pragnie”. Sprawca „chce” popełnić czyn nie tylko wtedy, gdy pragnie realizacji znamion i gdy następstwa czynu są dlań pożądane, ale również wtedy, gdy realizację znamion wyobraża sobie, jako konieczny, choć obojętny lub nawet niepożądany skutek swego zachowania (zob. T. Bojarski, Komentarz do art. 9 k.k., Lex 2015). Skazanemu zaskarżonym wyrokiem przypisano czyn z art. 292 § 1 k.k. (paserstwo nieumyślne). Zapominać nie można, że domeną paserstwa nieumyślnego jest to, iż sprawca nie wie, że rzecz będąca przedmiotem jego działań została uzyskana za pomocą czynu zabronionego, lecz w konkretnym układzie okoliczności faktycznych, w których podejmuje określone czynności w stosunku do rzeczy, istniały możliwości powzięcia przez niego przypuszczenia, że rzecz została uzyskana za pomocą takiego czynu. Innymi słowy sprawca tego przestępstwa nie zdaje sobie sprawy, chociaż mógł i powinien przypuszczać na podstawie towarzyszących okoliczności, że nabywa lub pomaga do zbycia albo przyjmuje lub pomaga do ukrycia rzeczy, która pochodzi z czynu zabronionego. W tym wypadku nie może być mowy o chęci, dążeniu czy świadomości w zakresie realizacji czynu zabronionego. Jeżeli zatem D. O. zarzucono, a następnie przypisano popełnienie występku z art. 292 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w sytuacji, gdy zgodnie z tym ostatnim przepisem, jednym z warunków przyjęcia recydywy szczególnej podstawowej jest popełnienie ponownie przestępstwa umyślnego, to oczywistym jest, że kwalifikacja prawna czynu przypisanego oskarżonemu w zakresie dotyczącym art. 64 § 1 k.k. była ze wszech miar błędna. To zaś uchybienie mające postać obrazy przepisu prawa materialnego prowadzi również do uznania, że orzeczenie takie cechuje się rażącą niesprawiedliwością w rozumieniu art. 440 k.p.k. 4 W toku ponownego rozpoznania sprawy Sąd Rejonowy uwzględni wskazane wyżej uwagi, jeszcze raz podda wnikliwiej ocenie sytuację prawną tego skazanego i w oparciu o tak poczynione ustalenia wyda wolne od wad rozstrzygnięcie. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w części dyspozytywnej orzeczenia. kc