III CSK 42/18
WyrokIzba Cywilna2018-06-06
Skład orzekający: Anna Kozłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż nieruchomości obciążonej hipoteką w toku postępowania upadłościowego, niezależnie od podstawy prawnej tej sprzedaży, skutkuje wygaśnięciem hipoteki bez zaspokojenia wierzyciela hipotecznego, jeśli cena nabycia została w całości lub części uiszczona przed ogłoszeniem upadłości?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że kwestia wygaśnięcia hipoteki w następstwie sprzedaży nieruchomości w postępowaniu upadłościowym nie wymaga dalszej wykładni. Konsekwentne stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w poprzednich orzeczeniach stanowi, że wygaśnięcie hipoteki ex lege nie jest uzależnione od skuteczności wykonania prawa do zaspokojenia z ceny sprzedaży. Ponadto, sposób zaspokojenia wierzycieli w postępowaniu upadłościowym jest irrelewantny dla rozstrzygnięcia o wniosku o wpis hipoteki łącznej do księgi wieczystej.Stan faktyczny
Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną banku od postanowienia sądu okręgowego w sprawie o wpis hipoteki łącznej. Bank kwestionował skutki sprzedaży nieruchomości obciążonej hipoteką w toku postępowania upadłościowego, podnosząc zagadnienia dotyczące wygaśnięcia hipoteki i zaspokojenia wierzycieli. Wniosek dotyczył wpisu hipoteki łącznej do księgi wieczystej.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od banku na rzecz B. M. i E. M. zwrot kosztów zastępstwa procesowego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III CSK 42/18 POSTANOWIENIE Dnia 6 czerwca 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Kozłowska w sprawie z urzędu przy uczestnictwie E. M., B. M., Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorstwa Handlowego i Produkcyjnego ,,S.” sp. z o.o. w K. w upadłości likwidacyjnej, […] Banku S.A. w W., W. K., ,,K.” S.A. w K., D. S., J. S. i A. M. o wpis hipotek łącznych, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 czerwca 2018 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestnika […] Banku S.A. w W. od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II Cz […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od […] Banku S.A. w W. na rzecz B. M. i E. M. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
2 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uczestnik postępowania […] Bank S.A. w W. powołał przesłankę istotnego zagadnienia prawnego, wskazując, iż wymaga odpowiedzi w pytanie, „czy rzeczywiście każda sprzedaż nieruchomości obciążonej hipotecznie, bez względu na jej podstawę, ale dokonywana w toku postepowania upadłościowego, na skutki sprzedaży egzekucyjnej”, a w przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej skarżący oczekiwał odpowiedzi na pytanie „czy w przypadku uiszczenia ceny nabycia za nieruchomość przed ogłoszeniem upadłości w całości lub części, przedmiotem podziału i zaspokojenia wierzycieli, których prawa ciążyły na nieruchomości, będzie cała uiszczona cena bez względu na to, kiedy została uiszczona, czy też tylko ta część, która została uiszczona po dniu ogłoszenia upadłości”, a dalej, „czy w takim przypadku uprawniony, o którym mowa w art. 313 ust. 2 prawa upadłościowego, nabywa prawo do zaspokojenia wartości wygasłego prawa z całej ceny uzyskanej ze sprzedaży obciążonej nieruchomości, czy też tylko z tej części, która została uiszczona po dniu ogłoszenia upadłości, albo w ogóle, jeżeli cena została zapłacona w całości przed datą ogłoszenia upadłości i czy wobec tego wskazany przypadek jest przypadkiem wygaśnięcia hipoteki bez zaspokojenia?” W związku z pierwszą wątpliwością skarżącego wskazać należy, że w wyrokach z dnia 6 kwietnia 2014 r. III CSK 133/16, III CSK 117/16 i III CSK 123/16, z dnia 18 maja 2017 r. III CSK 197/16 oraz z dnia 10 marca 2017 r. III CSK 91/16 (nie publ.), Sąd Najwyższy wyraził już pogląd, że artykuł 313 prawa upadłościowego stosuje się w wypadku zawarcia przez syndyka masy upadłości dewelopera z nabywcą umowy ustanowienia i przeniesienia prawa odrębnej własności lokalu, choćby zapłata ceny nastąpiła przed ogłoszeniem
3 i że wygaszenie ex lege hipoteki umownej w następstwie sprzedaży nieruchomości dokonanej w postępowaniu upadłościowym nie jest uzależnione od skuteczności wykonania przez uprawnionego wierzyciela hipotecznego prawa do zaspokojenia wartości wygasłej hipoteki z ceny uzyskanej ze sprzedaży obciążonej nieruchomości (art. 313 ust. 1 i 2 prawa upadłościowego). To konsekwentne stanowisko wskazuje na brak potrzeby uzyskania kolejnej wypowiedzi Sądu Najwyższego w tym przedmiocie. W odniesieniu do kolejnych zagadnień ujętych w zapytaniu drugim, zaważyć należy, że w sytuacji gdy w sprawie chodzi o wpis w księdze wieczystej hipoteki łącznej, kwestia sposobu zaspokojenia wierzycieli w postępowaniu upadłościowym z ceny sprzedaży nieruchomości, jest irrelewantna dla rozstrzygnięcia o wniosku o wpis. W związku z powyższym Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 3 k.p.c. w związku z § 5 pkt 5 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jedn. tekst Dz.U. z 2018 r., poz. 265). jw
Powiązane orzeczenia
- III CSK 43/18 2018-06-06Czy sprzedaż nieruchomości obciążonej hipoteką w toku postępowania upadłościowego, bez względu na podstawę sprzedaży, skutkuje sprzedażą egzekucyjną, a jeśli tak, to czy sposób zaspokojenia wierzycieli z ceny sprzedaży j…
- V CK 756/04 2005-10-26Czy przejęcie przez wierzyciela nieruchomości obciążonej hipoteką w zamian za swoją wierzytelność w postępowaniu upadłościowym, na podstawie zezwolenia rady wierzycieli, stanowi podstawę do wykreślenia tej hipoteki z ksi…
- III CSK 86/17 2019-05-29Czy sprzedaż nieruchomości w postępowaniu upadłościowym, dokonana w wykonaniu wcześniejszej umowy przedwstępnej, nawet jeśli cena została zapłacona przed ogłoszeniem upadłości, skutkuje wygaśnięciem hipotek przymusowych…
- IV CK 451/04 2005-01-13Czy odsetki ustawowe od wierzytelności zabezpieczonej hipoteką, naliczone od daty ogłoszenia upadłości do dnia zatwierdzenia układu z wierzycielami, podlegają zaspokojeniu w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podst…
- III CSK 172/18 2019-01-15Czy sprzedaż lokalu przez syndyka masy upadłości dewelopera w toku postępowania upadłościowego, która nastąpiła po ustanowieniu hipoteki na nieruchomości macierzystej, skutkuje wygaśnięciem tej hipoteki?
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 313 ust. 2art. 313 ust. 1art. 3989 § 2 KPCart. 520 § 3 KPC§ 1§ 2§ 3§ 5 pkt 5§ 10 ust. 4
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy