I CZ 35/06

Sygn. akt I CZ 35/06 POSTANOWIENIE Dnia 19 lipca 2006 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) SSN Maria Grzelka (sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa P. W. przeciwko B. B., G. Ł. i K. Ł. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 lipca 2006 r., zażalenia pozwanych na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 7 marca 2006 r., oddala zażalenie. 2 Uzasadnienie Nakazem zapłaty z dnia 28 czerwca 2003 r. wydanym w postępowaniu nakazowym, Sąd Okręgowy w W. orzekł, że pozwani mają zapłacić powodowi kwotę 80.520,- złotych z odsetkami ustawowymi od dnia 21 sierpnia 2002 r. do dnia zapłaty oraz koszty procesu. W zarzutach pozwani domagali się uchylenia nakazu zapłaty i oddalenia powództwa. Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2005 r. Sąd Okręgowy uchylił nakaz zapłaty w części zasądzającej odsetki ustawowe od kwoty 80.520,- złotych za okres od dnia 21 sierpnia 2002 r. do dnia 29 marca 2004 r. i w tym zakresie postępowanie umorzył. Odnośnie do pozostałej części zasądzonego roszczenia stwierdził w uzasadnieniu, że zarzuty pozwanych były bezzasadne. Pozwani wnieśli od tego wyroku apelację, w której zaskarżyli utrzymanie w mocy nakazu zapłaty w pozostałej części. Wnieśli o zmianę wyroku przez uchylenie nakazu zapłaty i oddalenie powództwa lub o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił apelację jako niedopuszczalną z uwagi na skierowanie jej przeciwko rozstrzygnięciu nieistniejącemu (brak substratu zaskarżenia). Stwierdził, że zgodnie z art. 496 k.p.c., Sąd Okręgowy powinien był, w części obejmującej nieuwzględnienie zarzutów pozwanych, orzec w sentencji wyroku o utrzymaniu w tej części nakazu zapłaty w mocy. Zauważył też, że orzeczenie Sądu Okręgowego w istocie było postanowieniem nie odnoszącym się do całego nakazu zapłaty. W zażaleniu pozwani zarzucili, że zaskarżone orzeczenie narusza art. 373, 394 i 397 k.p.c. przez zaniechanie potraktowania wniesionego środka odwoławczego od wyroku Sądu Okręgowego jako zażalenia i brak jego merytorycznego rozpoznania. Wnosili o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zasadniczą wagę skarżący przypisali stwierdzeniu Sądu Apelacyjnego, że orzeczenie Sądu Okręgowego z dnia 25 kwietnia 2005 r. w istocie było postanowieniem. Tymczasem, stwierdzenie to nie miało znaczenia ani dla 3 podjętego przez Sąd Apelacyjny rozstrzygnięcia ani dla dopuszczalności zaskarżenia przez pozwanych rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego. Częściowe uchylenie nakazu zapłaty i umorzenie w tym zakresie postępowania nie zostało zaskarżone. Bezprzedmiotowa była więc kwestia, czy orzeczenie Sądu Okręgowego było wyrokiem czy postanowieniem i jaki w związku z tym przysługiwałby środek odwoławczy. Istotne było natomiast, czy apelacja pozwanych została wniesiona od wyroku Sądu Okręgowego, a ściślej – czy istnieje wyrok Sądu Okręgowego, który pozwani podważają w apelacji, tj. wyrok, mocą którego nakaz zapłaty został utrzymany w mocy w części ponad uchylenie i umorzenie postępowania. W tym zakresie Sąd Apelacyjny prawidłowo przyjął, że – zgodnie z art. 496 k.p.c. in princ. – ocena Sądu Okręgowego co do bezzasadności pozostałych zarzutów pozwanych powinna była znaleźć wyraz w postaci zamieszczenia w sentencji wyroku określenia „w pozostałej części nakaz zapłaty utrzymuje w mocy”. Sentencja wyroku Sądu Okręgowego z dnia 25 kwietnia 2005 r. takiego określenia nie zawiera. Przyczyną odrzucenia apelacji pozwanych w zaskarżonym postanowieniu nie była niedopuszczalność z uwagi na nieprzysługiwanie apelacji od orzeczenia, które, wbrew swojej nazwie, w rzeczywistości nie jest wyrokiem, lecz niedopuszczalność apelacji z powodu nieistnienia wyroku, którego apelacja dotyczy. Odnośnie do tej ostatniej kwestii w judykaturze Sądu Najwyższego przyjęto jednolicie, że jeżeli sąd nie orzekł o całości żądania strona może złożyć wniosek o uzupełnienie orzeczenia (art. 351 § 1 k.p.c.), jeżeli natomiast wniosła środek odwoławczy dotyczący przedmiotu nieobjętego rozstrzygnięciem w sentencji orzeczenia, to środek ten podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny z powodu braku substratu zaskarżenia (por. orzeczenia z dnia 2 czerwca 1964 r. I PR 10/63 – OSNC 1965 nr 5 poz. 80, z dnia 25 lutego 1997 r. II CKN 15/97 – OSNC 1997, nr 6-7, poz. 89, z dnia 8 lipca 1997 r. I Cz 76/97 nie publ., z dnia 21 kwietnia 1998 r. III Cz 43/98 nie publ., z dnia 28 maja 1998 r. III CKN 409/98 nie publ., z dnia 4 listopada 1998 r. I CKN 703/98 nie publ.). Zażalenie nie zawiera zarzutów przeciwko przyjętej w zaskarżonym postanowieniu koncepcji prawnej ani też koncepcja ta w istocie nie jest błędna. Stanowisko skarżących wydaje się być wynikiem nie tylko niedostrzegania 4 rzeczywistej przyczyny odrzucenia apelacji przez Sąd Apelacyjny ale także przyjmowania, że gdyby apelacja została uznana za zażalenie to ten ostatni środek odwoławczy nie mógłby zostać odrzucony. Stanowisko to – niezależnie od oceny, czy byłoby usprawiedliwione potraktowanie w okolicznościach niniejszej sprawy wniesionego przez pozwanych środka odwoławczego jako zażalenia – jest oczywiście błędne. Ewentualne zażalenie dotyczyłoby wszakże również orzeczenia nieistniejącego i także byłoby niedopuszczalne. Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie (art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.). jc