I CSK 275/18
WyrokIzba Cywilna2018-10-11
Skład orzekający: Dariusz Dończyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy uchwalenie planu zagospodarowania przestrzennego lub jego zmiana nie spowodowały zmiany przeznaczenia nieruchomości, mogą być spełnione przesłanki do wystąpienia przez właściciela lub użytkownika wieczystego z roszczeniem o odszkodowanie na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że zagadnienie prawne podniesione przez skarżącego nie spełnia kryteriów istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Wskazano, że kwestia możliwości wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, gdy nie doszło do zmiany przeznaczenia nieruchomości, była już przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego. Ponadto, próba zakwestionowania metody ustalenia wysokości odszkodowania w oparciu o przepisy dotyczące metody pozostałościowej stanowi próbę kontroli ustaleń faktycznych, niedopuszczalną w postępowaniu kasacyjnym.Stan faktyczny
Powódka dochodziła zapłaty odszkodowania od pozwanego Miasta W. w związku z uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca kasacyjnie pozwana wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując na istotne zagadnienie prawne dotyczące możliwości dochodzenia odszkodowania w sytuacji braku zmiany przeznaczenia nieruchomości oraz kwestionując zastosowaną metodę ustalenia wysokości szkody. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od pozwanego na rzecz powódki zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CSK 275/18 POSTANOWIENIE Kliknij tutaj, aby wprowadzić tekst. Dnia 11 października 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Dończyk w sprawie z powództwa C. spółka z o.o. sp.k. w W. przeciwko Miastu W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 11 października 2018 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 30 października 2017 r., sygn. akt V ACa (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 12500 (dwanaście tysięcy pięćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym. UZASADNIENIE Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
2 skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które – zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 30 października 2017 r. pozwane Miasto W. oparło wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem, za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. uznaje się zagadnienie nowe i dotychczas niewyjaśnione. Zagadnienie to musi mieć charakter istotny i być zagadnieniem ściśle jurydycznym, tj. dającym się przedstawić w sposób syntetyczny i oderwany od kontrowersji dotyczących ustaleń faktycznych lub oceny dowodów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 2008 r., III CSK 285/08, ICBSN 2009, nr 4, s. 48). Chodzi przy tym o zagadnienie o charakterze abstrakcyjnym, którego wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji, a jego rozstrzygnięcie będzie miało znaczenie nie tylko dla oceny konkretnej, jednostkowej sprawy, ale także dla innych podobnych spraw. Z tej przyczyny przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej z powołaniem się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga wykazania przez skarżącego, że w sprawie występuje zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Powyższych wymagań nie spełnił skarżący, powołując się na wątpliwości, czy w sytuacji, gdy w związku z uchwaleniem planu zagospodarowania planu miejscowego albo jego zmianą nie doszło do zmiany przeznaczenia nieruchomości mogą być spełnione przesłanki do wystąpienia przez właściciela albo użytkownika wieczystego z roszczeniem, o którym mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (jedn. tekst: Dz.U. z 2017 r., poz. 1073 ze zm. – dalej: „u.p.z.p.”). Stosownie do art. 36 ust. 1
3 pkt 1 u.p.z.p., jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może, z zastrzeżeniem ust. 2, żądać od gminy odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę. Przewidziane w tym przepisie alternatywnie roszczenia przysługują właścicielowi nieruchomości bądź użytkownikowi wieczystemu, gdy uchwalony lub zmieniony plan uniemożliwia im lub istotnie ogranicza zarówno kontynuowanie dotychczasowego sposobu korzystania z nieruchomości, jak i pozbawia ich potencjalnej możliwości korzystania z nieruchomości zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem wynikającym z planu zagospodarowania przestrzennego. Przepis ten dotyczy także takiej sytuacji, w której stronie przysługiwało wynikające z prawa własności uprawnienie do korzystania z nieruchomości w określony sposób, nawet jeżeli właściciel z uprawnienia tego nie korzystał. Uprawnienie to obejmuje sposoby korzystania nie tylko faktyczne, ale również potencjalne (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 19 grudnia 2006 r., V CSK 332/06, nie publ. oraz z dnia 9 kwietnia 2015 r., II CSK 336/14, nie publ.). Użyte w art. 36 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. pojęcie „rzeczywista szkoda” obejmuje także obiektywny spadek wartości nieruchomości wynikający z uniemożliwienia lub istotnego ograniczenia możliwości korzystania z niej w dotychczasowy sposób lub w sposób zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2013 r., IV CSK 680/12, nie publ., z dnia 12 października 2007 r., V CSK 230/07, nie publ. oraz z dnia 17 grudnia 2008 r., I CSK 191/08, nie publ.). Przedstawione w skardze kasacyjnej zagadnienie prawne było już więc przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego, z których można wyprowadzić odpowiedź na to zagadnienie. Nie jest to więc zagadnienie nowe, którego rozwiązanie budzi wątpliwości w orzecznictwie lub doktrynie, a w konsekwencji spełnia kryteria zagadnienia prawnego stanowiącego przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Drugie z powołanych w skardze kasacyjnej zagadnień prawnych dotyczy tego, czy przepisy § 16 ust. 1 - 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w spawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu
4 szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) dotyczące metody pozostałościowej mogą stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę, o którym mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Przewidziana w § 16 wyżej wymienionego rozporządzenia metoda pozostałościowa jest jedną z metod, przewidzianych przepisami tego rozporządzenia, określenia wartości rynkowej nieruchomości, których wybór jest także przedmiotem opinii biegłego do spraw szacowania wartości nieruchomości (por. § 56 ust. 1 pkt 8 wyżej powołanego rozporządzenia) podlegającym ocenie sądów meriti. W istocie więc skarżący zmierza do zakwestionowania ustalonej wysokości rzeczywistej szkody, a tym samym należnego powodowi odszkodowania ustalonego w oparciu o przeprowadzony dowód z opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości, przedstawionej w formie operatu szacunkowego. Argumenty zawarte we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej w istocie zmierzają więc do objęcia kontrolą kasacyjną prawidłowości ustaleń faktycznych, którymi to ustaleniami Sąd Najwyższy jest związany ze względu na treść art. 39813 § 2 k.p.c., a których kontrola w postępowaniu kasacyjnym jest niedopuszczalna (art. 3983 § 3 k.p.c.). Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego, na wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną, orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 i 391 § 1 i 39821 k.p.c. oraz przepisów § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).
Powiązane orzeczenia
- I CSK 6930/22 2024-02-02Czy w przypadku wywłaszczenia nieruchomości objętej planem miejscowym, które nastąpiło po wejściu w życie planu, ale przed wydaniem prawomocnego orzeczenia o odszkodowaniu, były właściciel może skutecznie dochodzić roszc…
- II CSK 45/18 2018-05-29Czy skarga kasacyjna od wyroku Sądu Apelacyjnego dotycząca wykładni art. 36 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 37 ust. 9 tej ustawy, w kontekście ustalania odszkodowania za ograniczenie…
- IV CSK 128/20 2020-07-16Czy skarga kasacyjna dotycząca wykładni art. 36 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w zakresie relacji między roszczeniem o odszkodowanie a roszczeniem o wykup nieruchomości, spełnia przesłanki p…
- V CSK 575/15 2016-03-16Czy skarga kasacyjna dotycząca wykładni przepisów o ustalaniu odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego, w szczególności pojęcia „faktyczny sposób kor…
- III CSK 265/18 2019-04-04Czy uchwalenie planu miejscowego, które nie spowodowało niemożliwości lub ograniczenia dalszego faktycznego korzystania z nieruchomości, może stanowić podstawę do ustalenia wartości nieruchomości na podstawie nowego brzm…
Powołane przepisy
art. 3984 § 2 KPCart. 3989 § 1 KPCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 36 ust. 1art. 39813 § 2 KPCart. 3983 § 3 KPCart. 3989 § 2 KPCart. 98 § 1art. 108 § 1§ 2§ 1§ 1 pkt 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy