II CZ 38/07

Sygn. akt II CZ 38/07 POSTANOWIENIE Dnia 15 czerwca 2007 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Irena Gromska-Szuster del. SSA Marta Romańska w sprawie z wniosku A. Ci. i D. C. przy uczestnictwie O. G. i Wojskowej Agencji Mieszkaniowej o zniesienie współwłasności, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 czerwca 2007 r., zażalenia wnioskodawców oraz uczestniczki postępowania O. G. na postanowienie Sądu Okręgowego w S. z dnia 31 stycznia 2007 r., uchyla zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie 2 Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 31 stycznia 2007 r. odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawców A. C. i D. C. oraz uczestniczki O. G. na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 29 czerwca 2006 r. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z treścią art. 5191 § 1 i 4 pkt 4 k.p.c. od wydanego przez Sąd II instancji postanowienia co do istoty sprawy w przedmiocie zniesienia współwłasności skarga kasacyjna przysługuje, chyba że wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 150 000 zł. Wobec tego, że w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżących określił wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 50 000 zł Sąd Okręgowy uznał skargę za niedopuszczalną i na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podnieśli, że podana kwota 50.000 zł została naniesiona omyłkowo poprzez pominięcie „1” i faktyczną kwotą wartości przedmiotu zaskarżenia jest kwota 150.000 zł. Nie negując faktu, że kwota 50.000 zł stanowiła wartość przedmiotu sporu określoną przez wnioskodawców we wniosku, skarżący podnieśli, że w wypadku kwestionowania samej zasady zniesienia współwłasności, wartością przedmiotu zaskarżenia może być wartość przedmiotu działu. W dalszej części uzasadnienia wskazali, że skoro przedmiotem działu jest nieruchomość gruntowa o powierzchni 1.669 m2 o wartości 144,49 zł za 1 m2, to przy udziale wnioskodawców i uczestniczki w 6641/10000 wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 66% wartości przedmiotu sporu czyli 150.000 zł. Na poparcie powyższej argumentacji skarżący przytoczyli treść orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2003 r., w sprawie III CZ 147/2002 w myśl którego o wartości przedmiotu zaskarżenia kasacją w sprawach dotyczących zniesienia współwłasności i działu spadku przesądza wartość wydzielonej części spadkowej nieruchomości, której przyznania domaga się skarżący, a nie wartość jego udziału w majątku będącym przedmiotem podziału. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 3 Zgodnie z art. 1261 § 1 k.p.c. w każdym piśmie procesowym należy podać wartość przedmiotu sporu lub wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy właściwość rzeczowa sądu, wysokość opłaty lub dopuszczalność środka odwoławczego, a przedmiotem sprawy nie jest oznaczona kwota pieniężna. Przepisy kodeksu postępowania cywilnego określają sposoby obliczania wartości przedmiotu sporu w sprawach majątkowych (art. 19 – 24 k.p.c.), jak również określają wzajemne relacje pomiędzy wartością przedmiotu sporu, a wartością przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu apelacyjnym i wartością przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym. I tak zgodnie z art. 368 § 2 k.p.c. wskazana w apelacji wartość przedmiotu zaskarżenia może być oznaczona na kwotę wyższą od wartości przedmiotu sporu wskazanej w pozwie jedynie wtedy, gdy powód rozszerzył powództwo lub sąd orzekł ponad żądanie. Natomiast wartość przedmiotu zaskarżenia wskazana w skardze kasacyjnej może być wyższa od wartości przedmiotu zaskarżenia wskazanej w apelacji tylko wtedy gdy w postępowaniu apelacyjnym nastąpiła przedmiotowa zmiana powództwa dopuszczalna w zakresie określonym przez art. 384 k.p.c. Z treści przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że zasadą jest, iż wartość przedmiotu sporu wyznacza górną granicę wartości przedmiotu zaskarżenia, a odstępstwo od tej zasady możliwe jest wyłącznie w powyżej wskazanych przypadkach. Zważyć jednak należy, że wskazane relacje między wartością przedmiotu sporu, a wartością przedmiotu zaskarżenia opierają się na założeniu prawidłowego ustalenia wartości przedmiotu sporu. Zasada stabilizacji ustalonej w toku postępowaniu wartości przedmiotu sporu doznaje ograniczenia w postępowaniu kasacyjnym na skutek obowiązku badania zarówno przez Sąd II instancji jak i Sąd Najwyższy warunków dopuszczalności skargi kasacyjnej (art. 3986 § 2 i 3 k.p.c.). Jednym z ustawowych warunków dopuszczalności skargi kasacyjnej jest wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 3982 § 1 oraz art. 5191 § 2 i 4 pkt 4 k.p.c.), która w sprawach o zniesienie współwłasności nie może być niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych. Fakt błędnego wskazania przez pełnomocnika uczestnika wartości przedmiotu sporu, a w konsekwencji i zaskarżenia nie jest dla Sądu wiążący bowiem badanie przesłanek dopuszczalności skargi kasacyjnej następuje z urzędu. 4 Z postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 7 grudnia 2005 r. jednoznacznie wynika, że wartość 1 m2 nieruchomości gruntowej, bez jej części składowych, stanowiącej przedmiot postępowania działowego wynosi 144,49 zł co przy powierzchni tej nieruchomości wynoszącej 1669 m2 pozwala na przyjęcie, że wartość całej nieruchomości znacznie przenosi kwotę stu pięćdziesięciu tysięcy złotych, stanowiącą granicę dopuszczalności wniesienia skargi kasacyjnej w tego typu sprawach. W tym względzie w wewnętrznej sprzeczności pozostaje stanowisko Sądu drugiej instancji, który w uzasadnieniu postanowienia z dnia 29 czerwca 2006 r. nie kwestionuje ustaleń Sądu I instancji pozwalających na prawidłowe ustalenie wartości przedmiotu sporu (zaskarżenia), a następnie postanowieniem z dnia 31 stycznia 2007 r. odrzuca skargę kasacyjną wskazując, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 50 000 zł. Dodać należy, że zarówno wnioskodawcy jak i uczestniczka O. G. zaskarżyli w całości postanowienie Sądu Okręgowego. Tak bowiem należy rozumieć zaskarżenie orzeczenia odmawiającego co do zasady zniesienia współwłasności (por. postanowienia SN z dnia 5 kwietnia 2002 II CZ 25/02 lex 54494, z dnia 21 stycznia 2003 r. III CZ 153/02, OSNC 2004/4/60 ) Sąd Najwyższy mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 394¹ § 3 w zw. z art. 39815 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. orzekł jak w sentencji. kg