III CZ 9/18

Sygn. akt III CZ 9/18 POSTANOWIENIE Dnia 6 kwietnia 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska SSN Kazimierz Zawada w sprawie ze skargi D. S. o wznowienie postępowania w sprawie IX GC (…) toczącej się przed Sądem Okręgowym w K. z powództwa D. S. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego w K. i R. S. o zapłatę i ochronę dóbr osobistych, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 kwietnia 2018 r., zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt I ACa (…), 1) oddala zażalenie, 2) przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w K. radcy prawnemu B. P. tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu wnoszącej skargę kwotę 1380 (tysiąc trzysta osiemdziesiąt) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług, 3) nie obciąża D. S. kosztami postępowania zażaleniowego. 2 UZASADNIENIE W sprawie ze skargi D. S. o wznowienie postępowania o zapłatę i o ochronę dóbr osobistych, Sąd Apelacyjny w (…) postanowieniem z dnia 29 czerwca 2017 r. odrzucił skargę na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. jako nieopartą na ustawowej podstawie. Powyższe postanowienie zaskarżyła zażaleniem skarżąca zarzucając naruszenie art. 401 pkt 1 i 2 oraz art. 403 § 2 wniosła o jego uchylenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania o zapłatę i ochronę dóbr osobistych zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 30 października 2014 r., I Aca (…) powołując się na art. 401 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 403 § 2 k.p.c. w związku z rozpoznaniem sprawy przez sędziego z wydziału gospodarczego, mimo że niezbędna byłą wiedza specjalistyczna z zakresu prawa cywilnego, a także że nie była należycie reprezentowana przed sądem, gdyż była pozbawiona pomocy profesjonalnego pełnomocnika oraz na wykryciu środków dowodowych wobec przeświadczenia o istnieniu zakazu dowodowego polegającego na niedopuszczalności słuchania w charakterze świadka protokolanta sądowego i fachowego pełnomocnika procesowego na okoliczność zachowania sędziego w toku rozprawy. Wedle Sądu Apelacyjnego, wskazane okoliczności nie mogły być uznane za wypełniające ustawową podstawę wznowienia. Po pierwsze, fakt orzekania w sprawie sędziego z wydziału gospodarczego wobec wyłączenia się od orzekania wszystkich sędziów wydziału cywilnego nie mógł rzutować na nieważność postępowania z tej przyczyny, że orzekała osoba nieuprawniona (art. 401 pkt 1 k.p.c.). Po drugie, nie można mówić o nienależytej reprezentacji lub pozbawieniu powódki prawa do obrony wobec odmowy ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu, gdyż skarżąca przez cały czas aktywnie uczestniczyła w procesie, przedstawiając swoje wnioski i oświadczenia, należycie chroniąc swoje interesy. Po trzecie, Sąd uznał, że nie można mówić o niemożliwości skorzystania ze 3 środków dowodowych w postaci dowodu z zeznań protokolanta czy pełnomocnika procesowego. W zażaleniu na postanowienie Sądu Apelacyjnego powódka skupiła się na kwestionowaniu naruszenia art. 401 pkt 1 oraz art. 401 pkt 2 k.p.c. Wskazała, że Sąd nie uwzględnił, iż powódka wnosiła o przekazanie sprawy do wydziału cywilnego innego sądu niż Sąd Okręgowy w K., czym doszło do pozbawienia jej prawa do rzetelnego procesu. Ponadto kwestionowała, że na skutek oddalenia jej wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie mogła podjąć skutecznej obrony swych praw w postepowaniu. Wynikało to z nieznajomości prawa, a drugą stroną postępowania była doświadczona sędzia. Nie można zgodzić się ze skarżącą, że sam fakt rozpoznania sprawy przez sędziego orzekającego w wydziale gospodarczym, a nie cywilnym pozbawił ją prawa do rzetelnego procesu. Abstrahując od faktu, że wśród podstaw wznowienia postępowania brak takiej przesłanki, a skarżącą powołuje się na podstawy z art. 401 pkt 1 i 2 k.p.c., to w żadnym wypadku nie można także przyjąć, że w składzie rozpoznającym sprawę uczestniczyła osoba nieuprawniona. Orzekanie w wydziale gospodarczym a nie cywilnym nie oznacza braku kompetencji orzeczniczych, co zdaje się sugerować skarżąca, ani nie pozbawia strony uprawnień procesowych. Co do jej wniosku o przekazanie sprawy do wydziału cywilnego innego sądu to trzeba podkreślić, że przepisy k.p.c. o procesie nie przewidują w ogóle takiej możliwości, jeśli tylko sąd właściwy może rozpoznać sprawę (argument z art. 44 k.p.c.). Niezasadny jest także zarzut, że w sprawie strona została pozbawiona możliwości obrony na skutek oddalenia jej wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Skarżąca zaskarżyła postanowienie o oddaleniu jej wniosku, które zostało oddalone wobec uznania, że udział pełnomocnika w sprawie nie jest konieczny. Treść pism procesowych kierowanych przez skarżącą do Sądu wskazuje, że jest ona osobą zaradną i potrafiącą formułować swoje żądania i wnioski. W sprawie nie istniały zaś żadne szczególne zawiłości prawne wymagające udziału fachowego pełnomocnika. W szczególności trudno uznać za trafny zarzut, że skarżąca nie wiedziała, iż protokolant lub pełnomocnik uczestniczący w rozprawie mogą być 4 zgłoszeni jako świadkowie w sprawie o ochronę dóbr osobistych. Przekonanie o istnieniu takiego zakazu dowodowego nie może być uznane w świetle zasad doświadczenia życiowego za usprawiedliwione co do osoby, która jak sama stwierdza nie dysponuje szczególną wiedzą prawną. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.). Pełnomocnikowi skarżącej z urzędu Sąd Najwyższy przyznał wynagrodzenie zgodnie z § 16 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 w zw. z § 9 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715 ze zm.). Sąd Najwyższy na podstawie art. 102 w zw. z art. 391 § 1, art. 39821 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. postanowił odstąpić od obciążenia skarżącej kosztami postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym. aj r.g.