V CZ 17/17
PostanowienieIzba Cywilna2017-02-23
Skład orzekający: Agnieszka Piotrowska, Krzysztof Pietrzykowski, Kazimierz Zawada
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd drugiej instancji, uchylając wyrok sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, może oprzeć się na przesłance nierozpoznania istoty sprawy, jeśli sąd pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe, a jedynie konieczność dokonania dodatkowych ustaleń faktycznych uzasadnia dalsze postępowanie?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że samo stwierdzenie konieczności dokonania dodatkowych ustaleń faktycznych przez sąd pierwszej instancji nie stanowi podstawy do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. z powodu nierozpoznania istoty sprawy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że w postępowaniu zażaleniowym na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji, Sąd Najwyższy bada jedynie, czy wystąpiły wskazane przez sąd drugiej instancji przesłanki uchylenia, a nie merytoryczną zasadność roszczenia czy prawidłowość zastosowania przepisów prawa procesowego niezwiązanych ściśle z podstawami kasatoryjnymi.Stan faktyczny
Powódka E. Service S.A. domagała się zapłaty od pozwanego S. K. kwoty wynikającej z umowy leasingu, zabezpieczonej wekslem in blanco. Sąd Rejonowy utrzymał w mocy nakaz zapłaty, uznając m.in. skuteczne nabycie weksla przez powódkę w drodze cesji. Sąd Okręgowy uchylił wyrok sądu rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że nie została rozpoznana istota sprawy z uwagi na brak ustaleń dotyczących formy przelewu wierzytelności i praw z weksla. Pozwany wniósł zażalenie na to postanowienie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt V CZ 17/17 POSTANOWIENIE Dnia 23 lutego 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) SSN Kazimierz Zawada w sprawie z powództwa E. Service Spółki Akcyjnej w W. przeciwko S. K. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 lutego 2017 r., zażalenia pozwanego na wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt X Ga …/16, uchyla zaskarżone postanowienie, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
2 UZASADNIENIE E. Service S.A. z siedzibą w W. wniosła o zasądzenie od S. K. z weksla kwoty 61 765,09 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 20 marca 2012 r. do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów procesu. Sąd Rejonowy w W. dnia 11 maja 2015 r. wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym. Pozwany wniósł zarzuty od nakazu zapłaty. Sąd Rejonowy w W. wyrokiem z dnia 11 marca 2016 r. utrzymał w mocy nakaz zapłaty. Ustalił, że w dniu 8 grudnia 2010 r. S. K. (leasingobiorca) zawarł z E. S.A. z siedzibą w W. (leasingodawcą) umowę leasingu operacyjnego. Roszczenia wynikające z umowy zostały zabezpieczone wekslem gwarancyjnym in blanco. E. S.A. dnia 30 czerwca 2011 r. rozwiązała umowę leasingu bez wypowiedzenia, następnie zaś przeniosła na E. Service S.A. w W. wierzytelności przysługujące jej wobec pozwanego z tytułu umowy leasingu oraz przez indos weksel in blanco. Sąd Rejonowy przyjął, że podniesione przez pozwanego zarzuty braku czynnej legitymacji procesowej powódki, nieważności umowy leasingu oraz braku skuteczności indosu nie zostały wykazane. Uznał też za nieuzasadniony zarzut braku ważnego pełnomocnictwa dla M.P., bowiem fakt realizowania przez powódkę umowy zawartej przez M.P. oznacza dorozumiane potwierdzenie przez powódkę czynności dokonanych w jej imieniu. W ocenie Sądu Rejonowego, pozwany wprawdzie słusznie zarzucił nieważność indosu, jednakże nie spowodowało to nieważności cesji, skoro indos weksla niezupełnego ma skutki zwykłego przelewu. Dlatego Sąd Rejonowy stwierdził, że powódka skutecznie nabyła weksel w związku z cesją wierzytelności wynikającej z umowy leasingu, której wykonanie zabezpieczał weksel. Pozwany wniósł apelację od wyroku Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 25 października 2016 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w W. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego. Podkreślił w szczególności, że wobec niewykazania przez powódkę, iż przy nabywaniu przez
3 nią wierzytelności doszło do zachowania formy pisemnej przelewu wierzytelności (art. 511 k.c.), było zasadne przeprowadzenie postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie, jaki zamiar towarzyszył powódce i E. S.A. przy dokonywaniu przez nie czynności mającej za przedmiot wierzytelność objętą umową leasingu. Uznał, że Sąd Rejonowy powinien też ustalić, czy zamiarem stron zgodnie z art. 65 k.c. było - poza przelewem wierzytelności - dokonanie także przelewu praw wynikających z zabezpieczającego ją weksla. Brak ustaleń w tym zakresie uzasadnia, zdaniem Sądu Okręgowego, przyjęcie, że nie została rozpoznana istota sprawy. Pozwany wniósł zażalenie na wyrok Sądu Okręgowego, zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że w postępowaniu toczącym się w wyniku zażalenia złożonego na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c. na orzeczenie kasatoryjne Sądu drugiej instancji, Sąd Najwyższy bada tylko, czy wystąpiły wskazane przez Sąd drugiej instancji przesłanki uchylenia zaskarżonego wyroku, którymi są: nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji, nierozpoznanie przez ten sąd istoty sprawy oraz sytuacja, gdy wydanie wyroku przez sąd drugiej instancji wymagałoby przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Przedmiotem oceny Sądu Najwyższego w postępowaniu wywołanym wniesieniem zażalenia na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c. nie mogą być inne kwestie, w szczególności dotyczące oceny zasadności roszczenia ani merytorycznego badania stanowiska prawnego sądu drugiej instancji, jak również badania prawidłowości zastosowania przepisów prawa procesowego, które nie odnoszą się ściśle do wskazanych przez sąd drugiej instancji podstaw uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji. Omawiane zażalenie nie jest bowiem środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy wyroku ani prawidłowości zastosowania przez sąd drugiej instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi, lecz zażalenie to jest skierowane przeciwko uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, a więc ocenie może być poddany jedynie ewentualny błąd sądu odwoławczego
4 przy kwalifikowaniu określonej sytuacji procesowej, jako odpowiadającej powołanej podstawie kasatoryjnej (zob. m.in. postanowienia z dnia 12 grudnia 2013 r., V CZ 75/13, niepubl., z dnia 7 listopada 2012 r., IV CZ 147/12, OSNC 2013 r., nr 3, poz. 41, z dnia 16 maja 2013 r., IV CZ 31/13, niepubl. i z dnia 21 czerwca 2013 r., I CZ 48/13, niepubl.). W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy nie miał podstaw do wydania orzeczenia kasatoryjnego. Sąd Rejonowy przeprowadził postępowanie dowodowe, zaś okoliczność, że powinien jeszcze dokonać dodatkowych ustaleń, nie oznacza nierozpoznania istoty sprawy. Nietrafny jest bowiem pogląd, że o nierozpoznaniu istoty sprawy może świadczyć konieczność dokonania nowych ustaleń faktycznych sprawy, choćby nawet decydujących z punktu widzenia kierunku jej rozstrzygnięcia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2009, nr 6, poz. 55; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2014 r., IV CZ 129/13, niepubl.; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2015 r., III CSK 221/14, niepubl.; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2016 r., II CZ 96/16, niepubl.). Zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 386 § 4 k.p.c. okazał się zatem uzasadniony. Z przedstawionych powodów orzeczono, jak w sentencji (art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 11 i § 3 k.p.c.). jw kc
Powiązane orzeczenia
- IV CZ 54/15 2015-11-25Czy Sąd Okręgowy prawidłowo uchylił wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania istoty sprawy, w sytuacji gdy Sąd pierwszej instancji uznał roszczenie za nieudowodnione?
- III CZ 370/23 2024-03-05Czy sąd drugiej instancji prawidłowo uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania żądania ewentualnego, mimo uwzględnienia powództwa głównego przez sąd pierws…
- IV CZ 23/16 2016-04-14Czy sąd drugiej instancji, uchylając wyrok sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, może oprzeć swoje rozstrzygnięcie na stwierdzeniu nierozpoznania istoty sprawy, jeśli sąd pierwszej insta…
- V CZ 94/17 2018-01-18Czy Sąd Najwyższy powinien uchylić wyrok sądu drugiej instancji, który uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania istoty sprawy, jeśli sąd drugiej instancji…
- III CZ 276/24 2024-12-10Czy sąd drugiej instancji prawidłowo uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, zarzucając nierozpoznanie istoty sprawy, podczas gdy sąd pierwszej instancji dokonał oceny prawnej…
Powołane przepisy
art. 511 KCart. 65 KCart. 386 § 4 KPCart. 3941 § 11 KPCart. 39815 § 1art. 3941 § 11§ 4§ 11§ 1§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy