III UK 39/07

Wyrok z dnia 19 września 2007 r. III UK 39/07 W przypadku ponownego ustalenia przez organ rentowy z urzędu tytułu podlegania (niepodlegania) ubezpieczeniu społecznemu wynikającemu z ujaw-nienia istotnych okoliczności istniejących przed wydaniem wcześniejszej decy-zji ostatecznej (zatajenie faktu podlegania ubezpieczeniu społecznemu osób prowadzących pozarolniczą działalność), ponownie wydana deklaratoryjna de-cyzja o niepodleganiu rolniczemu tytułowi ubezpieczenia społecznego wywo-łuje skutek z mocą wsteczną (art. 83a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm. w związku z art. 52 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.). Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka (sprawozdawca), Romualda Spyt. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 wrześ-nia 2007 r. sprawy z odwołania Anny S. od decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczania Społecznego-Oddziału Regionalnego w R. z udziałem zainteresowanego Michała S. o wyłączenie z ubezpieczenia społecznego rolników, na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 14 grudnia 2006 r. [...] o d d a l i ł skargę kasacyjną. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie wyro-kiem z dnia 14 grudnia 2006 r. oddalił apelację wnioskodawczyni Anny S. od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 11 sierpnia 2006 r., oddalającego odwołanie od decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w R. z dnia 20 grudnia 2005 r., stwierdzającej ustanie ubezpieczenia społecznego rolników wnioskodaw- 2 czyni w pełnym zakresie w okresach od 1 stycznia do 31 grudnia 2000 r., od 1 kwiet-nia 2001 r. do 30 września 2004 r. i od 1 stycznia 2005 r. W sprawie tej ustalono, że w dniu 10 stycznia 2001 r. wnioskodawczyni Anna S. złożyła do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziału Regionalnego w R. (zwanej dalej KRUS) wniosek o objęcie jej ubezpieczeniem społecznym rolni-ków w związku z rozpoczęciem działalności rolniczej od dnia 1 stycznia 2000 r. W dniu 26 stycznia 2001 r. Michał S. zgłosił wnioskodawczynię do ubezpieczenia jako domownika rolnika, oświadczając, że jego córka Anna S. pracuje w jego gospodar-stwie rolnym od 1 stycznia 2000 r. Decyzją z dnia 29 stycznia 2001 r. KRUS stwier-dziła podleganie wnioskodawczyni ubezpieczeniu społecznemu rolników w pełnym zakresie począwszy od dnia 1 stycznia 2000 r. W dniu 27 lutego 2001 r. wniosko-dawczyni zawiadomiła organ rentowy o rozpoczęciu działalności gospodarczej w formie handlu detalicznego (handlu obwoźnego artykułami spożywczymi i przemysło-wymi) z dniem 26 lutego 2001 r. Decyzją z dnia 5 stycznia 2004 r. KRUS nałożyła na nią obowiązek opłacania, począwszy od II kwartału 2004 r., składki na ubezpieczenie społeczne rolników w podwójnej wysokości, gdyż podlega ona z mocy ustawy ubez-pieczeniu społecznemu rolników i równocześnie prowadzi pozarolniczą działalność. Z kolei decyzją z dnia 5 stycznia 2005 r. KRUS stwierdziła ustanie tego obowiązku od dnia 1 października 2004 r. z powodu zgłoszenia przez wnioskodawczynię prze-rwy w prowadzeniu działalności gospodarczej od dnia 30 września 2004 r. do odwo-łania. Pismem z dnia 18 stycznia 2005 r. wnioskodawczyni powiadomiła organ ren-towy o zmianie formy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych i że od dnia 1 stycznia 2005 r. opłaca podatek dochodowy z tytułu prowadzonej dzia-łalności gospodarczej w formie zryczałtowanego podatku dochodowego od przycho-dów ewidencjonowanych. W tej sytuacji KRUS ponownie ustaliła obowiązek opłaca-nia składek na ubezpieczenie społeczne w podwójnej wysokości, a następnie decy-zją z dnia 15 marca 2005 r. stwierdziła ustanie ubezpieczenia w związku z niedostar-czeniem przez wnioskodawczynię do 14 lutego 2005 r. wymaganych dokumentów. W odpowiedzi wnioskodawczyni przedstawiła zaświadczenie o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 23 marca 2005 r., w konsekwencji czego KRUS wydała kolejną decyzję o objęciu jej ubezpieczeniem społecznym rolników w pełnym zakresie. Od dnia 29 marca 2005 r. wnioskodawczyni podjęła działalność gospodar-czą, informując o tym Urząd Skarbowy oraz organ rentowy, co prowadziło do wyda-nia przez KRUS decyzji z dnia 7 kwietnia 2005 r. zobowiązującej Michała S. do opła- 3 cania składki za córkę Annę S. w podwójnej wysokości począwszy od dnia 1 stycznia 2005 r. Decyzję tę doręczono Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w R., który zawiadomił KRUS, że wnioskodawczyni zgłoszona była do ubezpieczenia spo-łecznego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od dnia 1 października 1998 r. do dnia 31 grudnia 2000 r. oraz zwolniona z opłacania składek z powodu wy-płaconego zasiłku macierzyńskiego za okres od 16 lutego 2000 r. do 4 lipca 2000 r. W wyniku postępowania wszczętego w sprawie prowadzenia przez wnioskodawczy-nię działalności gospodarczej nieprzerwanie od 1998 r. KRUS otrzymała zaświad-czenie z Urzędu Skarbowego w R. z 2 stycznia 2006 r., stwierdzające, że wysokość należnego podatku z tytułu prowadzonej działalności za rok 2000 wyniosła - 0 zł oraz z 27 stycznia 2006 r. podające wysokość przychodu za rok 2000 osiągniętego przez wnioskodawczynię z tytułu prowadzonej działalności. Decyzją z dnia 20 grudnia 2005 r. KRUS, na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubez-pieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników lub ustawa), stwierdziła ustanie ubezpieczenia społecznego rolników wnioskodawczyni w pełnym zakresie w okresach od 1 stycznia 2000 r. do 31 grudnia 2000 r., od 1 kwietnia 2001 r. do 30 września 2004 r. i od 1 stycznia 2005 r. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, który uznał de-cyzję organu rentowego za prawidłową, po ustaleniu, że 10 stycznia 2001 r., tj. w dniu zgłoszenia się do ubezpieczenia społecznego rolników wnioskodawczyni nie spełniała przesłanek do objęcia jej tym tytułem ubezpieczenia, ponieważ prowadziła wówczas działalność gospodarczą i z tego tytułu podlegała ubezpieczeniu społecz-nemu. Wnioskodawczyni nie mogła również skutecznie dokonać wyboru ubezpieczenia zgodnie z art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ponieważ w dniu 27 lutego 2001 r., tj. w dniu podjęcia ponownie działalności gospodarczej, jej „staż" ubezpie-czeniowy w systemie ubezpieczenia społecznego rolników wynosił 1 miesiąc i 27 dni, zamiast wymaganego jednego roku. Sąd Apelacyjny uznał, że możliwe było wydanie przez organ rentowy decyzji stwierdzającej ustanie ubezpieczenia z datą wsteczną. Z konstrukcji art. 7 i art. 16 ustawy wynika, że podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników następuje z mocy prawa i tylko w przypadku spełnienia określonych w tych przepisach przesłanek, natomiast organ rentowy jedynie potwierdza decyzją podleganie temu ubezpieczeniu. Deklaratoryjny charakter tej de-cyzji nie budzi zatem wątpliwości. W pierwotnej decyzji KRUS uznała, że wnioskodawczyni 4 spełniała przesłanki z art. 7 i 16 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i na podstawie złożonego przez nią oświadczenia o rozpoczęciu z dniem 1 stycznia 2000 r. pracy w gospo-darstwie rolnym stwierdziła, że podlega ona rolniczemu tytułowi ubezpieczenia społecznego. Jednakże do wydania tej decyzji z całą pewnością by nie doszło, gdyby wnioskodawczyni we wniosku zawarła informację o równoczesnym prowadzeniu w 2000 r. działalności gospodar-czej. W ocenie Sądu Apelacyjnego, twierdzenie wnioskodawczyni jakoby zawiesiła działalność gospodarczą w 2000 r., a składki na ubezpieczenie społeczne z tego ty-tułu opłacała wyłącznie w celu kontynuowania ubezpieczenia i w dobrej wierze do-konała zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego rolników, nie jest wiarygodne. Po-stępowanie wnioskodawczyni na przestrzeni lat 2001 - 2006 świadczy o znajomości przepisów i konsekwentnym dążeniu do objęcia i pozostania w systemie ubezpieczenia społecznego rolników, bez jakichkolwiek dodatkowych obciążeń, chociażby w postaci opła-cania składki na ubezpieczenie społeczne w podwójnej wysokości. W skardze kasacyjnej pełnomocnik wnioskodawczyni zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 378 § 1 k.p.c., art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., w następstwie czego Sąd Apelacyjny nie rozważył istoty zarzutów apelacyjnych co do właściwości zasto-sowanej podstawy prawnej przy prawidłowej wykładni art. 36 oraz art. 3a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także art. 83a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), w związku z art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolni-ków. Jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania skarżąca wskazała istnienie zagadnień prawnych sformułowanych w następujących pytaniach: 1) czy decyzja o ustaniu rolniczego ubezpieczenia wydana na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniach społecznych rolników „ma charakter konstytutywny czy deklaratoryjny, a w związku z tym czy organ rentowy może wydać decyzję o ustaniu tego ubezpieczenia w okresie przed jej wydaniem - tożsamym z okresem wskazanym we wcześniejszej decyzji o podleganiu ubezpieczeniu rolników”, 2) jakimi kryteriami powinien kierować się sąd dokonując oceny „dobrej wiary” osoby zgłasza-jącej się do ubezpieczenia społecznego rolników, którą bezzasadnie objęto uprzed-nio tym ubezpieczeniem, a także 3) czy stwierdzenie dobrej lub złej wiary osoby zgłaszającej się do ubezpieczenia ma wpływ na wydanie później decyzji o ustaniu ubezpieczenia, w sytuacji gdy organ rentowy stwierdzi, że decyzja o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu nie była uzasadniona. 5 Zdaniem skarżącej, na gruncie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie ma podstaw do przyjęcia deklaratoryjnego charakteru decy-zji o ustaniu tego ubezpieczenia. Przepis przewiduje wydawanie decyzji w celu stwierdzenia, że osoba dotychczas nieobjęta ubezpieczeniem społecznym rolników spełniła określone ustawą wymagania uzasadniające objęcie jej tym ubezpiecze-niem, bądź że osoba dotychczas objęta tym ubezpieczeniem przestała spełniać określone wymagania, będące podstawą objęcia jej ubezpieczeniem i dlatego jej ubezpieczenie ustało. Zatem „takie deklaratoryjne stwierdzenie rodzi w konkretnych okolicznościach skutki w postaci podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników lub jego ustania i w związku z tym można mówić o konstytutywnym charakterze de-cyzji”. Z tego wynika, że decyzja o ustaniu ubezpieczenia rolniczego nie może obej-mować okresu sprzed jej wydania, a w szczególności - jak to ma miejsce w sprawie - okresu, który jest tożsamy z okresem początkowym wskazanym we wcześniej wyda-nej decyzji o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Ponadto nie jest możliwe ustanie ubezpieczenia, które nigdy nie powstało. Tymczasem oddalenie apelacji przez Sąd drugiej instancji i przyjęcie tym samym, że zaskarżona decyzja KRUS jest prawidłowa przeczy temu bezspornemu twierdzeniu, albowiem okres ob-jęty zaskarżoną decyzją jest identyczny z okresem wcześniejszej decyzji stwierdza-jącej podleganie skarżącej ubezpieczeniu społecznemu rolników. Zdaniem skarżącej - stan, w którym osoba nigdy nie spełniała przesłanek objęcia jej ubezpieczeniem społecznym rolników, a została tym ubezpieczeniem objęta - wykracza poza zakres art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Do tych okoliczno-ści Sąd Apelacyjny nie odniósł się jednak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, skupiając się na przepisach dotyczących objęcia ubezpieczeniem społecznym rolni-ków, których treść jest bezsporna i nie była kwestionowana w apelacji. Tym samym Sąd Apelacyjny nie rozpoznał sprawy w granicach apelacji. Skarżąca wskazała też, że twierdzenie Sądu jakoby nie dokonała zgłoszenia do KRUS w dobrej wierze i że zdawała sobie sprawę z obowiązujących przepisów i ich konsekwencji jest o tyle błędne, że gdyby w istocie tak było, to uniknęłaby podwójnego ubezpieczenia zarów-no w ZUS, jak i w KRUS, a zatem nie znalazłaby się w sytuacji, która prawdopodob-nie spowoduje obciążeniem jej składkami ZUS wraz z odsetkami za kilkuletni okres. W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania, ewentual-nie o jego zmianę w całości poprzez ustalenie, że ubezpieczenie społeczne rolników 6 skarżącej w zakresie określonym w zaskarżonej decyzji nie ustało, a ponadto o zasą-dzenie od organu rentowego na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisa-nych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych. Podniesione zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, tj. art. 378 § 1 i art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., powiązane z twierdzeniem, że „do-szło do pominięcia przez Sąd Apelacyjny w Rzeszowie przy wydawaniu zaskarżo-nego wyroku rozważenia istoty zarzutów apelacyjnych co do właściwości zastosowa-nej postawy prawnej przy prawidłowej wykładni przepisów art. 36 oraz 3a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także art. 83a o ubezpieczeniu społecznym, w związku z przepisem art. 52 ust 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników” okazały się chybione już dlatego, że w istocie rzeczy zostały odniesione do wykładni wskazanych przez skarżącą przepisów prawa materialnego, a nie do wadliwego za-stosowania wskazanych przepisów prawa procesowego. Ponadto dla prawidłowego osądzenia sprawy przesądzające było ustalenie, że przed zgłoszeniem wnioskodaw-czyni do rolniczego ubezpieczenia społecznego prowadziła ona pozarolniczą działal-ność i z tego tytułu podlegała ubezpieczeniu społecznemu oraz opłacała składki na ubezpieczenie społeczne. Jak ustalił Sąd Apelacyjny, składki te wnioskodawczyni opłacała w 2000 r., według jej twierdzeń w celu kontynuowania ubezpieczenia, tyle że przez część tego roku pobierała zasiłek macierzyński, a w całym tym roku wyka-zała przychód z działalności pozarolniczej, co świadczyło „o aktywnym jej prowadze-niu” i podleganiu innemu tytułowi ubezpieczenia społecznego. W skardze kasacyjnej nie podważono ustaleń dotyczących prowadzenia przez wnioskodawczynię pozarolniczej działalności i podlegania z tego tytułu ubezpiecze-niu społecznemu, co nie mogło prowadzić do zakwestionowania podstawowego faktu zatajenia podlegania temu tytułowi ubezpieczenia społecznego w datach dokonywa-nych zgłoszeń do rolniczego ubezpieczenia społecznego. Dlatego Sąd Apelacyjny mógł „z całą pewnością uznać, że wnioskodawczyni podlegając w 2000 r. ubezpie-czeniu społecznemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nie spełniała przesłanek do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy, zaś w dniu 27 lutego 2001 r., tj. w dniu podjęcia ponownie działalności go- 7 spodarczej Anna S. nie mogła skutecznie dokonać wyboru ubezpieczenia zgodnie z treścią art. 5a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.”. Wszystko to oznaczało, że w datach zgłoszenia do rolniczego ubezpieczenia społecznego wnioskodawczyni nie spełniała ustawowych warunków objęcia jej rolniczym tytułem ubezpieczenia (art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników), a wydanie decyzji o objęciu tym ubezpieczeniem było dotknięte od początku wadą prawną wywołaną faktem za-tajenia podlegania innemu tytułowi ubezpieczenia społecznego. Zatajenie innego tytułu ubezpieczenia społecznego, w tym korzystanie ze świadczeń z ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność, prowadziło do usprawiedliwionego podważenia przez Sąd Apelacyjny deklarowanej rzekomej „dobrej wiary” wniosko-dawczyni przy zgłoszeniu do rolniczego ubezpieczenia społecznego. Oznaczało to także, że Sąd Najwyższy nie mógł formułować kryteriów, jakimi powinny kierować się Sądy dokonując oceny „dobrej wiary” w zakresie zgłoszenia do rolniczego ubezpie-czenia społecznego, poza tym, że osoba zgłaszająca się do ubezpieczenia nie po-winna ukrywać okoliczności istotnych z punktu widzenia wypełnienia ustawowych przesłanek podlegania wnioskowanemu tytułowi ubezpieczenia społecznego. W ta-kiej sytuacji rolniczy organ rentowy, który ujawnił zatajenie faktu podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu, co wykluczało od początku (ex ante) dopuszczalność objęcia wnioskodawczyni rolniczym tytułem ubezpieczenia, był władny wydać decy-zję korygującą z mocą wsteczną bezpodstawnie wcześniej ustalony tytuł rolniczego ubezpieczenia społecznego, chociaż w wydanej decyzji KRUS nie powołała wszyst-kich materialnych podstaw tej decyzji. Wprawdzie wydana przez KRUS decyzja stwierdzała ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w okresach w niej wskazanych, ale z jej uzasadnienia wynika, że wnioskodawczyni nigdy nie spełniła ustawowych warunków do objęcia jej rolni-czym tytułem ubezpieczenia społecznego. W istocie rzeczy była to zatem deklarato-ryjna decyzja stwierdzająca nie tyle ustanie, co niepodleganie z mocą wsteczną rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu, która została oparta na ustaleniu, że wnio-skodawczyni zataiła fakt podlegania innemu tytułowi ubezpieczenia społecznego i z tego względu nie spełniała ustawowych warunków podlegania rolniczemu tytułowi ubezpieczenia społecznego (art. 7 ust. 1, art. 16 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu spo-łecznym rolników, a także art. art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 52 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). Ta nowa decyzja wydana została nie dlatego, że nastąpiła zmiana w stanie faktycznym lub prawnym, 8 ale dlatego, że ujawnione zostały nowe okoliczności istniejące przed wydaniem wcześniejszych decyzji, które od początku stanowiły przeszkodę do objęcia wniosko-dawczyni rolniczym tytułem ubezpieczenia społecznego. Przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników regulujące postępowa-nie w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia nie zawierają regulacji w zakresie wznowienia postępowania czy też przeprowadzenia ponownego postępo-wania w przypadku stwierdzenia, że prawomocna decyzja w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu była błędna. Zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecz-nym rolników, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Aktualnie obowiązujący przepis art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zawiera regulację dotyczącą ponowne-go ustalenia prawa lub zobowiązania, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawnione okoliczności istniejące przed wydaniem decyzji, które mają wpływ na prawo lub zobowiązanie (ust. 1), a także regulację doty-czącą uchylania, zmiany lub unieważniania ostatecznych decyzji w drodze wznowie-nia postępowania na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administra-cyjnego (ust. 2). Przepis art. 83a został wprowadzony ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074) i obowiązuje od 1 stycznia 2003 r. W dniu wydania zaskarżonej decyzji przepis ten jeszcze nie obowiązywał. Nie oznacza to jednak, że nie było możliwości uchylenia prawomocnej decyzji nawet w przypadku, gdy organ Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydający decyzję został wprowadzony w błąd przez zainteresowaną. Zawarte w art. 52 ustawy o ubezpiecze-niu społecznym rolników odesłanie do przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oznaczało, że w tego rodzaju przypadkach należało stosować przepis art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, że w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjne-go, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przed wejściem w życie art. 83a ustawy o sys-temie ubezpieczeń społecznych (1 stycznia 2003 r.) uchylenie prawomocnej decyzji w sprawie objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ustania ubezpieczenia mogło zatem nastąpić na podstawie art. 123 tej ustawy w drodze wznowienia postępowania na zasadach określonych w art. 145 k.p.a., co dotyczyło także decyzji wydawanej w sprawie ubezpieczenia społecznego rolników. 9 Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd Najwyższy uznał, że w przypad-ku ponownego ustalenia z urzędu właściwego tytułu podlegania ubezpieczeniu spo-łecznemu wynikającego z ujawnienia istotnych okoliczności istniejących przed wyda-niem wcześniejszej decyzji ostatecznej organu rentowego (zatajenie faktu podlega-nia ubezpieczeniu społecznemu osób prowadzących pozarolniczą działalność), po-nownie wydana deklaratoryjna decyzja o niepodleganiu rolniczemu tytułowi ubezpie-czenia wywołuje skutek z mocą wsteczną (art. 83a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 52 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników). W konsekwencji skarga ka-sacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c. ========================================