I UZP 8/11

Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych2012-01-17

Skład orzekający: Małgorzata Wrębiakowska-Marzec, Bogusław Cudowski, Zbigniew Myszka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy małżonek pozostający w separacji jest członkiem rodziny w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w kontekście prawa do zasiłku pogrzebowego?
Ratio decidendi
Prawo do zasiłku pogrzebowego przysługuje na podstawie art. 77 ust. 1 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych także w razie śmierci małżonka pozostającego w separacji w rozumieniu art. 614 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Orzeczenie separacji nie oznacza ustania małżeństwa, a małżonkowie pozostający w separacji nadal są małżonkami w rozumieniu przepisów prawa ubezpieczeń społecznych, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku zasiłku pogrzebowego, który ma charakter kompensacyjny i socjalny, brak jest podstaw do wyłączenia małżonka pozostającego w separacji z kręgu osób uprawnionych, jeśli poniósł koszty pogrzebu.
Stan faktyczny
Ilona S. ubiegała się o zasiłek pogrzebowy po zmarłym mężu, z którym pozostawała w separacji orzeczonej przez sąd. Organ rentowy odmówił przyznania zasiłku, uznając, że małżonek w separacji nie jest członkiem rodziny w rozumieniu ustawy. Sąd Rejonowy przyznał prawo do zasiłku, ale Sąd Apelacyjny przedstawił zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy podjął uchwałę, że prawo do zasiłku pogrzebowego przysługuje także w razie śmierci małżonka pozostającego w separacji.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II UZ 55/11 POSTANOWIENIE Dnia 25 stycznia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca) w sprawie z wniosku M. N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o wznowienie postępowania, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 25 stycznia 2012 r., zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego […] z dnia 19 października 2011 r., oddala zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 19 października 2011 r. Sąd Apelacyjny III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odrzucił skargę ubezpieczonego M. N. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem tego Sądu z dnia 25 maja 2011 r., oddalającego apelację ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia 5 października 2010 r., oddalającego jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w B. z dnia 18 grudnia 2009 r. w sprawie wymiaru składek na społeczne i ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy (pkt I postanowienia), a także oddalił wniosek o 2 wstrzymanie wykonania wyroku tego Sądu z dnia 25 maja 2011 r. (pkt II postanowienia). W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny wskazał, że skarżący oparł skargę na podstawie określonej w art. 403 § 2 k.p.c., podając jako nową okoliczność w rozumieniu tego przepisu fakt otrzymania przez organ rentowy wniosku ubezpieczonego o stwierdzenie nieważności decyzji ZUS będącej przedmiotem rozpoznania przez Sąd Apelacyjny. W ocenie Apelacyjnego tak ujęta podstawa oznacza, że skarga nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, ta bowiem w sprawie nie zachodzi. Nowe okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, to takie fakty, z których strona nie mogła skorzystać w postępowaniu prawomocnie zakończonym. Natomiast „wykrycie”, o którym mowa w art. 403 § 2 k.p.c., odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych i wówczas nieujawnialnych, bo nieznanych stronie. Fakty ujawnialne, czyli te, które strona winna znać, nie są objęte hipotezą tego przepisu. Zatem w sprawie nie może być mowy o „wykryciu" wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu rentowego, ponieważ wniosek ten - jako sporządzony przez wnoszącego skargę - był mu znany uprzednio. Fakt jego otrzymania przez organ rentowy nie może być zatem uznany za nową okoliczność w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. Wobec tego skarga podlegała odrzuceniu na zasadzie art. 410 k.p.c. Jednocześnie na podstawie art. 388 § 1 k.p.c. a contrario, Sąd oddalił jako niezasadny wniosek ubezpieczonego o wstrzymanie wykonania wyroku z dnia 25 maja 2011 r. W zażaleniu na to postanowienie skarżący domagał się jego uchylenia w punkcie I, a także wznowienia postępowania zgodnie z żądaniem skargi, podtrzymując stanowisko, że „stwierdzenie nieważności decyzji ZUS-u jest okolicznością faktyczną, która mogłaby mieć istotny wpływ na wynik sprawy toczącej się przed Sądem Apelacyjnym”. Wnoszący zażalenie wskazał, że w „dniu 29 czerwca 2011 roku powód powziął wiadomość, iż do ZUS-u w B. wpłynął wniosek datowany 10 maja 2011 r.” o stwierdzenie nieważności decyzji organu rentowego będącej przedmiotem rozpoznania przez Sąd Okręgowy w sprawie VI U ../10 i Sąd Apelacyjny w sprawie III AUa ../10, „wysłany zwykłym listem w dniu 24 maja 2011 roku”. Wniosek ten, zdaniem wnoszącego zażalenie, „ma istotne 3 znaczenie dla rozstrzygnięcia tych spraw, albowiem wskutek stwierdzenia nieważności decyzji ZUS-u, a będących przedmiotem postępowania przed w/w Sądami postępowanie sądowe należałby umorzyć jako bezprzedmiotowe”. Wobec tego postępowanie przed Sądem Apelacyjnym powinno zostać zawieszone do na podstawie art. 177 § 1 k.p.c. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji organu rentowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest nieuzasadnione, ponieważ Sądy obu instancji, a także Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 25 stycznia 2011 r., II UK 287/11, oddalającego oczywiście bezzasadną skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 25 maja 2011 r., III … /10, podkreśliły, że wnoszący zażalenie nie wniósł odwołania od ostatecznej decyzji ZUS z dnia 10 listopada 2009 r. o objęciu go tytułem ubezpieczenia społecznego osób prowadzących pozarolniczą działalność w okresach od 1 stycznia 1999 r. do 12 czerwca 2000 r. oraz od 1 kwietnia 2003 r. do 31 grudnia 2004 r., ani odwołania od decyzji KRUS z dnia 28 sierpnia 2009 r. o wyłączeniu go z ubezpieczenia społecznego rolników w okresie od 1 kwietnia 2003 r. do 31 grudnia 2004 r. Brak zaskarżenia wymienionych ostatecznych decyzji wyklucza ich skuteczne wyeliminowanie z obrotu prawnego w trybie „unieważnienia” decyzji o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu osób prowadzących pozarolniczą działalność lub wyłączeniu z ubezpieczenia społecznego rolników, których ubezpieczony, aktualnie wnoszący zażalenie, nie zaskarżył w sposób prawem przewidziany (art. 4779 k.p.c.). Powyższe oznaczało, ze uzyskanie wiadomości przez wnoszącego zażalenie o wpływie jego wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie „stwierdzenia nieważności decyzji ZUS-u będącej przedmiotem rozpoznania przez Sąd Okręgowy w B. w sprawie VI U …/10”, która została prawomocnie osądzona wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 25 maja 2011 r., III AUa …/10, w której Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia do rozpoznania oczywiście bezzasadnej skargi kasacyjnej, nie stanowi okoliczności faktycznej, „która mogłaby mieć istotny wpływ ma wynik sprawy toczącej się przed Sądem Apelacyjnym” w rozumieniu art. 403 § 4 2 k.p.c., którego zarzutu naruszenia wnoszący zażalenie nawet nie sformułował w jego treści. W konsekwencji Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 403 § 2 KPCart. 410 KPCart. 388 § 1 KPCart. 177 § 1 KPCart. 4779 KPCart. 403 § 4§ 2§ 1§ 4

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy