I UK 413/16

Sygn. akt I UK 413/16 POSTANOWIENIE Dnia 8 czerwca 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romualda Spyt w sprawie z odwołania J. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o emeryturę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 8 czerwca 2017 r., skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt III AUa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wnioskodawca J. W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 9 czerwca 2016 r. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego: art. 184 ust. 1 i 2 w związku z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.) oraz w związku z § 2 ust. 1 i § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), art. 108 ust. 1 w związku z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony (Dz.U. Nr 44, poz. 220; w ówczesnym brzmieniu), przez niezaliczenie do okresu pracy w warunkach szczególnych także okresu zasadniczej służby wojskowej od 30 października 2 1973 r. do 14 października 1975 r. (1 rok, 11 miesięcy, 15 dni), mimo że wnioskodawca poszedł do wojska ze stanowiska ługowacza, a do macierzystego zakładu pracy powrócił w 30-dniowym terminie od zwolnienia z wojska i podjął zatrudnienie na stanowisku wskazanym mu przez pracodawcę, tj. przy spawaniu stale i w pełnym wymiarze czasu pracy (zaliczanym do pracy w warunkach szczególnych), a nie na stanowisku ługowacza, na które w czasie jego nieobecności zatrudniono innego pracownika. Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 224 § 1 w związku z art. 227 oraz art. 278 § 1 i art. 286 k.p.c. oraz 162 k.p.c., przez zamknięcie rozprawy i nieprzeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego z zakresu bhp w sytuacji, gdy pełnomocnik wnioskodawcy wskazywał, że opinia biegłego, na której bezkrytycznie oparte są wyroki Sądów obu instancji, jest nieprawidłowa, nierzetelna i niespójna, o czym świadczy uznanie wybiórcze przez biegłego za wiarygodne tylko niektórych dokumentów z akt osobowych wnioskodawcy, zwłaszcza angaży, sprzecznych z wiarygodnymi zeznaniami świadków, niezaliczenie do pracy w warunkach szczególnych pracy wnioskodawcy na budowie eksportowej w ZSRR, wbrew dokumentom, co musiał dokonać Sąd, brak pogłębionej wiedzy dotyczącej pracy spawacza i przy spawaniu, „co dyskwalifikuje Z. C. w świetle art. 278 § 1 k.p.c.”, niewyjaśnienie przez biegłego, a w konsekwencji także przez Sąd, dlaczego organ rentowy nie zaliczył wnioskodawcy do okresu pracy w warunkach szczególnych od 1 października 1990 r. do 31 stycznia 1995 r., mimo że zaliczył okres przed, tj. od 12 maja 1986 r. do 30 września 1990 r. i okres po, tj. od 1 lutego 1995 r. do 31 grudnia 1998 r., mimo że przez wszystkie te lata wnioskodawca wykonywał te same prace spawalnicze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując, że „w sprawie istnieje następujące zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) a mianowicie: czy w przypadku wzajemnej kolizji, a nawet sprzeczności dokumentów z akt osobowych pracownika ze spójnymi i wiarygodnymi zeznaniami świadków (współpracowników i przełożonych), Sąd nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.), opierając wyrok tylko na dokumentach pracowniczych wskazanych jako dowód przez biegłego” oraz „istnieje potrzeba 3 wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie Sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), a mianowicie art. 108 ust. 1 w związku z art. 106 ust. 1 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL w brzmieniu na dzień 14 października 1975 r. tj. czy można zaliczyć pracownikowi okres zasadniczej służby wojskowej do pracy w warunkach szczególnych, jeżeli nie podjął pracy na takim samym stanowisku czy przy takich samych pracach jak przed służbą wojskową, mimo że pracodawca mógł go ponownie w takim charakterze zatrudnić, ale tego nie uczynił?”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wstępnie trzeba przypomnieć, że ograniczenia dopuszczalności wnoszenia skargi kasacyjnej wynikają z konstytucyjnej roli Sądu Najwyższego w systemie organów wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (jednolity tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 1254 ze zm.), rolą tego Sądu w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości pozostaje zapewnienie w ramach nadzoru zgodności z prawem oraz jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych i wojskowych przez rozpoznawanie kasacji oraz innych środków odwoławczych, podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne i rozstrzyganie innych spraw określonych w ustawach. Skarga kasacyjna nie jest więc (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia, gdy się weźmie nadto pod uwagę, że Konstytucja w art. 177 ust. 1 gwarantuje jedynie dwuinstancyjne postępowanie. Ewentualna możliwość dalszego postępowania, w tym postępowania przed Sądem Najwyższym, stanowi uprawnienie dodatkowe, które może zostać obwarowane szczególnymi przesłankami, w tym określonymi w art. 3989 § 1 k.p.c. Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne 4 (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Podkreślić należy, że problem o charakterze prawnym, to problem powstały na tle konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że jego rozwiązanie stwarza realne i poważne trudności. Problem ten musi mieć jednocześnie charakter uniwersalny, przez co należy rozumieć, że jego rozwiązanie powinno służyć rozstrzyganiu innych podobnych spraw. Jednocześnie, chodzi o problem, którego wyjaśnienie byłoby konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13, LEX nr 1375467; z dnia 26 stycznia 2012 r., I PK 124/11, LEX nr 1215465; z dnia 23 marca 2012 r., II PK 284/11, LEX nr 1214575; z dnia 19 marca 2012 r., II PK 293/11, LEX nr 1214577; z dnia 24 lutego 2005 r., III PK 6/05, LEX nr 513003). Inaczej rzecz ujmując, problem prawny przedstawiany w ramach wątpliwości interpretacyjnych wynikających z rozbieżnego orzecznictwa sądów bądź ujęty jako istotne zagadnienie prawne występuje w sprawie tylko wtedy, gdy od ocena prawna Sądu Najwyższego będzie miała wpływ na rozstrzygnięcie skargi kasacyjnej. Sytuacja taka będzie miała miejsce wtedy, gdy problem ten pozostaje w związku z podstawami skargi. Niemożliwe jest bowiem przyjęcie skargi do rozpoznania ze względu na okoliczności, które wykraczają poza podstawy tego środka zaskarżenia, a więc nie mogą być uwzględnione przy jego rozpoznaniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2014 r., II PK 287/13, LEX nr 2008658; z dnia 23 września 2008 r., I PK 80/08, LEX nr 784907; z dnia 26 września 2005 r., II PK 98/05, OSNP 2006 nr 15-16, poz. 243). Dalej idąc, warunkiem przyjęcia skargi do rozpoznania z uwagi na przedstawione wątpliwości w wykładni przepisu stanowiącego podstawę kasacyjną jest to, aby rozwiązanie przedstawionego problemu interpretacyjnego mogło podważyć rozstrzygnięcie sądu drugiej instancji. Żaden z przepisów postępowania powołanych w podstawach kasacyjnych (art. 224 § 1 w związku z art. 227 oraz art. 278 § 1 i art. 286 k.p.c. oraz 162 k.p.c.) nie uprawnia do rozważań odnoszących się do oceny dowodów, bowiem kwestię tę reguluje art. 233 § 1 k.p.c. (wskazany zresztą przez skarżącego jedynie we wniosku 5 o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania). Co więcej, gdyby nawet przepis ten znalazł się w podstawach kasacyjnych, to trzeba przypomnieć, że wyłączenie w art. 3983 § 3 k.p.c. z podstaw skargi kasacyjnej zarzutów dotyczących oceny dowodów pozbawia skarżącego możliwości powoływania się na zarzut naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów przewidzianej w art. 233 § 1 k.p.c. Przepis art. 3983 § 3 k.p.c. wprawdzie nie wskazuje expressis verbis konkretnych przepisów, których naruszenie, w związku z ustalaniem faktów i przeprowadzaniem oceny dowodów, nie może być przedmiotem zarzutów wypełniających drugą podstawę kasacyjną, nie ulega jednak wątpliwości, że obejmuje on art. 233 k.p.c., bowiem właśnie ten przepis określa kryteria oceny wiarygodności i mocy dowodów (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 26 kwietnia 2006 r., V CSK 11/06, LEX nr 230204; z dnia 4 stycznia 2007 r., V CSK 364/06, LEX nr 238975; z dnia 5 września 2008 r., I UK 370/07, LEX nr 785533; z dnia 23 listopada 2005 r., III CSK 13/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 76; z dnia 19 października 2010 r., II PK 96/10, LEX nr 687025; z dnia 24 listopada 2010 r., I UK 128/10, LEX nr 707405 oraz z dnia 24 listopada 2010 r., I PK 107/10, LEX nr 737366). Oznacza to, że spór o ocenę poszczególnych dowodów i ustalenie stanu faktycznego nie może być przenoszony do postępowania przed Sądem Najwyższym, który jest związany - zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c.- ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 października 2008 r., IV CSK 228/08, LEX nr 475287). Zauważyć też należy, że skarżący przedstawia wątpliwości interpretacyjne na tle art. 108 ust. 1 w związku z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony, które nie występują w niniejszej sprawie. Mianowicie twierdzenie skarżącego, że „wnioskodawca poszedł do wojska ze stanowiska ługowacza, a do macierzystego zakładu pracy powrócił w 30-dniowym terminie od zwolnienia z wojska i podjął zatrudnienie na stanowisku wskazanym mu przez pracodawcę, tj. przy spawaniu stale i w pełnym wymiarze czasu pracy (zaliczanym do pracy w warunkach szczególnych)”, nie ma oparcia stanie faktycznym sprawy. Wynika z niego bowiem, że wnioskodawca „odszedł do wojska” ze stanowiska ślusarza maszyn i urządzeń, jak też że po powrocie do pracy nie objął stanowiska spawacza, ale po zakończeniu urlopu bezpłatnego zatrudniony 6 został na stanowisku ślusarza. Prościej rzecz ujmując, z podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku wynika, że wnioskodawca ani przez rozpoczęciem zasadniczej służby wojskowej, ani po jej zakończeniu nie był zatrudniony przy pracach dających się zakwalifikować jako wykonywane w warunkach szczególnych. Skarżący nie zdołał zatem wykazać, że zachodzi potrzeba rozpoznania jego skargi przez Sąd Najwyższy, wobec czego z mocy art. 3989 k.p.c., należało postanowić jak w sentencji.