III CZ 14/18

PostanowienieIzba Cywilna2018-07-12

Skład orzekający: Agnieszka Piotrowska, Władysław Pawlak, Katarzyna Tyczka-Rote

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Sąd Apelacyjny prawidłowo uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania przez Sąd pierwszej instancji istoty sprawy w kontekście zastosowania art. 72 § 2 k.c. wobec Skarbu Państwa - Ministra Obrony Narodowej?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny prawidłowo uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, ponieważ Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy w odniesieniu do pozwanego Skarbu Państwa - Ministra Obrony Narodowej. Nierozpoznanie istoty sprawy polega na tym, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał materialnej podstawy żądania ani merytorycznych zarzutów strony przeciwnej, bezpodstawnie przyjmując istnienie przesłanki unicestwiającej roszczenie. W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny zasadnie przyjął, że Sąd Okręgowy nie ocenił postępowania pozwanego Skarbu Państwa pod kątem zastosowania art. 72 § 2 k.c., co stanowiło nierozpoznanie istoty roszczenia.
Stan faktyczny
Powództwo o zapłatę wytoczone przeciwko Agencji Mienia Wojskowego i Skarbowi Państwa - Ministrowi Obrony Narodowej. Sąd Okręgowy wydał wyrok wstępny. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy wobec Skarbu Państwa - Ministra Obrony Narodowej. Skarb Państwa wniósł zażalenie na wyrok Sądu Apelacyjnego, zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie strony pozwanej Skarbu Państwa - Ministra Obrony Narodowej na wyrok Sądu Apelacyjnego, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt III CZ 14/18 POSTANOWIENIE Dnia 12 lipca 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Władysław Pawlak SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z powództwa ,,S.” S.A. z siedzibą w K. przeciwko Agencji Mienia Wojskowego i Skarbowi Państwa - Ministrowi Obrony Narodowej o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 12 lipca 2018 r., zażalenia strony pozwanej Skarbu Państwa - Ministra Obrony Narodowej na wyrok Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt I ACa (…), oddala zażalenie, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2017 roku Sąd Apelacyjny w (…) uchylił wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 22 grudnia 2016 r. w części będącej wyrokiem wstępnym w stosunku do pozwanej Agencji Mienia Wojskowego oraz w pozostałym zakresie wobec Skarbu Państwa Ministra Obrony Narodowej i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. 2 W zażaleniu pozwany Skarb Państwa Minister Obrony Narodowej, zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. przez mylne uznanie, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy wobec tego pozwanego, wniósł o uchylenie punktu II zaskarżonego wyroku. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rozpoznając unormowany art. 3941 § 11 k.p.c. środek odwoławczy Sąd Najwyższy bada, czy istniały wskazane przez Sąd drugiej instancji, unormowane w art. 386 § 4 k.p.c., przyczyny uzasadniające wydanie orzeczenia kasatoryjnego. Oceny, czy sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy, dokonuje się przy tym na podstawie analizy żądań pozwu (wniosku) i norm prawa materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, nie zaś na podstawie ewentualnych wad postępowania lub błędów w związku z subsumcją ustalonych faktów pod normę materialnoprawną. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się jednolicie, że do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi w szczególności wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy zaniechał on zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony przeciwnej, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2015 r., V CSK 122/15, niepubl., z dnia 17 stycznia 2013 r., III CSK 74/12, niepubl., oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2015 r., I CZ 68/15, niepubl.). W zaskarżonym wyroku Sąd Apelacyjny przyjął, że przytoczone przez powoda fakty dawały podstawę do przeprowadzenia przez Sąd Okręgowy – zgodnie z zasadą da mihi factum dabo tibi ius - oceny postępowania pozwanego Skarbu Państwa Ministra Obrony Narodowej pod kątem zastosowania art. 72 § 2 k.c., czego Sąd Okręgowy nie uczynił i co uzasadniało przyjęcie, że w konsekwencji Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty roszczenia powoda. W ramach postępowania wywołanego zażaleniem, unormowanym w art. 3941 § 11 k.p.c., Sąd Najwyższy nie bada trafności koncepcji i poglądów prawnych Sądu drugiej instancji, które zadecydowały o wydaniu orzeczenia kasatoryjnego (czyli np. czy określone roszczenie jest faktycznie nieprzedawnione, jeśli z powodu przyjęcia przedawnienia 3 Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy lub, jak w tej sprawie, czy zasadny jest pogląd Sądu drugiej instancji o możliwości zastosowania art. 72 § 2 k.c. do faktów przedstawionych i wykazanych przez powoda, ponieważ są to kwestie merytoryczne). W tym stanie rzeczy zarzuty zażalenia nie zasługują na uwzględnienie, co prowadziło do jego oddalenia (art. 3941 § 3 w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c.). aj

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 386 § 4 KPCart. 3941 § 11 KPCart. 72 § 2 KCart. 3941 § 3art. 39815 § 1 KPC§ 4§ 11§ 2§ 3§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026. · PDF źródłowy