I KZP 25/13

Sygn. akt I KZP 25/13 UCHWAŁA Dnia 26 lutego 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Józef Szewczyk (przewodniczący) SSN Małgorzata Gierszon SSN Jacek Sobczak (sprawozdawca) Protokolant Łukasz Majewski przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej – Beaty Mik w sprawie P. B. i innych, po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 26 lutego 2014 r., przekazanego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Okręgowy w G., postanowieniem z dnia 15 października 2013 r., zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy: „Czy sędzia zniesionego Sądu Rejonowego, przeniesiony na inne miejsce służbowe decyzją wydaną i podpisaną w zastępstwie Ministra Sprawiedliwości w trybie artykułu 75 § 2 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.- Prawo o Ustroju Sądów Powszechnych (Dz. U. 2012.427.j.t.) przez Sekretarza lub Podsekretarza Stanu, jest osobą nieuprawnioną do orzekania w sprawie, w rozumieniu artykułu 439 § 1 pkt 1 k.p.k.?” podjął uchwałę: udzielić odpowiedzi jak w uchwale pełnego składu Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie BSA-4110-4/13 (OSNKW 2014, z. 2, poz. 9). 2 UZASADNIENIE Przedstawione zagadnienie prawne wyłoniło się na tle następującej sytuacji procesowej. Dnia 21 grudnia 2012 r. do Sądu Rejonowego w S. wpłynął akt oskarżenia w sprawie VI Ds. .../12 sporządzony przez Prokuraturę Okręgową w G. Sąd Rejonowy w S. na podstawie §1 pkt 4 lit.b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 października 2012 r. w sprawie zniesienia niektórych sądów rejonowych (Dz. U. z 2012 r., poz. 1121) został zniesiony z dniem 1 stycznia 2013 r. Zarządzeniem z dnia 31 grudnia 2012 r. sprawa została przekazana do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w M. Wydział VII Zamiejscowy w S., który to wydział utworzony został na podstawie § 3 pkt 8 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 października 2012 r. w sprawie ustalenia siedzib i obszarów właściwości sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i sądów rejonowych (Dz. U. z 2012 r., poz. 1223). Dnia 14 kwietnia 2013 r. przed Sądem Rejonowym w M. Wydział VII Zamiejscowy w S. zapadł wyrok w sprawie) przeciwko P. B. i innym. Z uwagi na wywiedzione przez strony apelacje sprawa wpłynęła do Sądu Okręgowego w G. Wydział IV Odwoławczy. Zarządzeniem z dnia 31 lipca 2013 r. skierowana została na rozprawę apelacyjną wyznaczoną na dzień 15 października 2013 r. Tego dnia rozprawę odroczono, gdyż Sąd Okręgowy skierował na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. do Sądu Najwyższego zagadnienie prawne, którego treść została zamieszczona na wstępie uchwały. Z chwilą zniesienia Sądu Rejonowego w S. sędziowie tam orzekający, w tym także sędzia W. W., wyrokujący w niniejszej sprawie zostali przeniesieni decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 listopada 2012 r., na podstawie art. 72 § 2 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.- Prawo o ustroju sądów powszechnych (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 427 ze zm.), na stanowisko służbowe sędziego Sądu Rejonowego w M. Decyzja ta została podpisana z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości przez podsekretarza stanu. Jak podniesiono w uzasadnieniu pytania, pogląd zawarty w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2013 w sprawie o sygn. III CZP 46/13 nakazuje traktować taką decyzję (podpisaną przez podsekretarza stanu) jako 3 bezprawną, zaś sędzia na obszarze jurysdykcyjnym wskazanym taką decyzją nie może wykonywać władzy sądowniczej. Uchwała ta wskazuje, iż orzeczenia wydawane przez takiego sędziego (skład sądzący) są nieważne w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. Jednakże w przedmiotowej sprawie, jako sprawie karnej, ta uchwała - podjęta w sprawie cywilnej nie może mieć wprost zastosowania. Sąd karny zgodnie z treścią art. 8 § l k.p.k. jest samodzielny w orzekaniu i nie jest związany rozstrzygnięciem innego organu czy też sądu. Z uwagi na wątpliwości co do treści uchwały Sądu Najwyższego (sygn. III CZP 46/13) Minister Sprawiedliwości dnia 14 października 2013 r. wystąpił do Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego o wyjaśnienie rozbieżności w stanowiskach Sądu Najwyższego w tej kwestii wynikających z uchwał 7 sędziów Sądu Najwyższego w sprawach o sygn. I KZP 23/08 i 24/08 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2012 r. w sprawie o sygn. SNO 47/11. Stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 17 lipca 2013 r. poparła i zaakceptowała Krajowa Rada Sądownictwa w dniu 11 października 2013 r. Wątpliwość sądu odwoławczego – jak podniesiono - rodzi ustalenie czy decyzja podjęta zgodnie z dyspozycją art. 75 § 2 pkt 1 i § 3 ustawy- Prawo o ustroju sądów powszechnych, podpisana przez podsekretarza stanu w miejsce Ministra Sprawiedliwości, jest decyzją z mocy prawa nieważną, a więc czy w przedmiotowej sprawie orzeczenie wydała osoba nieuprawniona. W efekcie sąd pytający wnosi, aby Sąd Najwyższy rozstrzygnął, czy w przedmiotowej sprawie doszło do orzekania przez osobę do tego nieuprawnioną w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. Prokurator Prokuratury Generalnej wniósł o odmowę podjęcia uchwały. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Pytanie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w G. spełnia wymogi określone w art. 441 § 1 k.p.k. W doktrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że do wymogów takich należą: - wyłonienie się zagadnienia prawnego przy rozpoznaniu środka odwoławczego przez sąd; 4 - wystąpienie istotnego problemu interpretacyjnego, związanego z wykładnią przepisu, który w praktyce sądowej jest rozbieżnie interpretowany, albo też przepisu sformułowanego wadliwie lub niejasno; - zaistnienie potrzeby „zasadniczej wykładni ustawy”, czyli sytuacji, w której ów przepis umożliwia rozbieżne interpretacje, co byłoby niekorzystne dla funkcjonowania prawa w praktyce; - związek między ustaleniami faktycznymi, dokonanymi w danej sprawie, a treścią pytania prawnego, przy czym wyjaśnienie wątpliwości interpretacyjnych musi być niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy (por. R.A. Stefański: Instytucja pytań prawnych do Sądu Najwyższego w sprawach karnych, Kraków 2001, s. 254-261, 352-371 i wskazane tam orzecznictwo). Niniejsze rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego zostało zdeterminowane treścią uchwały pełnego składu Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie BSA-4110-4/13 w kwestii możliwości zastępstwa Ministra Sprawiedlwiości przez sekretarza stanu lub podsekretarza stanu przy przenoszeniu sędziów na inne miejsca służbowe. Sąd Najwyższy w pełnym składzie podjął uchwałę zgodnie, z którą: w wydaniu decyzji o przeniesieniu sędziego na inne miejsce służbowe na podstawie art. 75 § 3 w związku z art. 75 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (jedn.tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 427 ze zm.) Minister Sprawiedliwości nie może być zastąpiony przez sekretarza ani podsekretarza stanu. Wykładnia dokonana w uchwale wiąże od chwili jej podjęcia. Zgodnie z art. 61 § 6 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (t.j.: Dz. U. z 2013 r, poz. 499) uchwała pełnego składu Sądu Najwyższego ma moc zasady prawnej. Nie wywołuje ona jednak skutków wstecznych. Oznacza to, że decyzje o przeniesieniu sędziego na inne miejsce służbowe na wskazanej podstawie prawnej, wydane do dnia 28 stycznia 2014 r. przez sekretarza stanu bądź podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości - są skuteczne. 5 Nie ma zatem powodów do uznania, że orzeczenia sądowe zapadłe w składach z udziałem sędziów, których dotyczyły takie decyzje, dotknięte zostały bezwzględną przyczyną odwoławczą, określoną w art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. Mając na uwadze powyższe – uzasadnione jest udzielenie Sądowi Okręgowemu odpowiedzi w formie uchwały o treści tożsamej z uchwałą pełnego składu Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2014 r. Z powyższych względów uchwalono jak wyżej.