II CSK 561/15
WyrokIzba Cywilna2016-05-20
Skład orzekający: Marian Kocon, Władysław Pawlak, Antoni Górski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie sądu stwierdzające upadek zabezpieczenia hipotecznego, opatrzone wzmianką o prawomocności, stanowi wystarczającą podstawę do wykreślenia hipoteki przymusowej z księgi wieczystej, nawet jeśli jego merytoryczna zasadność jest kwestionowana?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając, że w postępowaniu wieczystoksięgowym kontrola formalna orzeczenia sądu stanowiącego podstawę wpisu ogranicza się do stwierdzenia jego prawomocności. Sąd podkreślił, że niedopuszczalna jest kontrola merytorycznej zasadności takiego orzeczenia ani badanie, czy sąd był uprawniony do jego wydania. Postanowienie o upadku zabezpieczenia, jako prawomocne, stanowiło podstawę do wykreślenia hipoteki, a zarzuty dotyczące jego błędności nie mogły odnieść skutku.Stan faktyczny
Wnioskodawca domagał się wykreślenia hipoteki przymusowej z księgi wieczystej. Podstawą wniosku było prawomocne postanowienie sądu stwierdzające upadek zabezpieczenia hipotecznego. Uczestnik postępowania wniósł skargę kasacyjną, kwestionując zasadność postanowienia o upadku zabezpieczenia.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną i zasądził od skarżącego na rzecz wnioskodawcy kwotę tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CSK 561/15 POSTANOWIENIE Dnia 20 maja 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Władysław Pawlak SSN Antoni Górski Protokolant Anna Banasiuk w sprawie z wniosku T. P.S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki Komandytowo - Akcyjnej w upadłości układowej w K. przy uczestnictwie C. L. z siedzibą w Nikozji o wykreślenie hipoteki, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 20 maja 2016 r., skargi kasacyjnej uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego w S. z dnia 6 marca 2015 r., oddala skargę kasacyjną; zasądza od skarżącego na rzecz wnioskodawcy kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
2 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 6 marca 2015 r. Sąd Okręgowy w S. oddalił apelację uczestnika C. L. z siedzibą w Nikozji od postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 31 października 2014 r. utrzymującego w mocy wpis o wykreśleniu hipoteki przymusowej w kwocie 48688406 zł. Hipoteka została wpisana do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości wnioskodawczyni na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 29 września 2011 r. zabezpieczającego - przed wszczęciem postępowania polubownego - roszczenie uczestnika o zapłatę, a także na podstawie późniejszych prawomocnych postanowień Sądu Okręgowego w P. Uczestnik wytoczył powództwo w wyznaczonym terminie, kierując pozew do Sądu Arbitrażowego przy Krajowej Izbie Gospodarczej. Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2013 r. Sąd Rejonowy w S. ogłosił upadłość wnioskodawczyni z możliwością zawarcia układu. W wyniku tego Sąd Arbitrażowy umorzył postępowanie na podstawie art. 142 Prawa upadłościowego i naprawczego. Prawomocnym postanowieniem z dnia 28 lutego 2014 r. Sąd Okręgowy w P. stwierdził upadek orzeczonego zabezpieczenia, powołując się na art. 744 § 1 w związku z art. 7541 § 1 k.p.c. Postanowienie to opatrzone wzmianką o prawomocności dołączone do wniosku o wykreślenie hipoteki stanowiło podstawę zgodnego z tym wnioskiem wpisu. Skarga kasacyjna uczestnika od postanowienia Sądu Okręgowego zawiera zarzut naruszenia art. 6269-8 w zw. z art. 744 § 1 i 7541 § 3 k.p.c., art. 142, 140 ust. 2, 146 ust. 3 prawa upadłościowego i naprawczego, i zmierza do uchylenia tego postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do wykazania, że błędne jest postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 28 lutego 2014 r. stanowiące podstawę wykreślenia hipoteki.
3 W postępowaniu wieczystoksięgowym zakres stosowania przepisów kodeksu postępowaniu cywilnego obejmuje wyłącznie wnioski o dokonanie wpisu w księgach wieczystych, przy czym wpisem jest również wykreślenie. W postępowaniu tym sąd rozstrzyga, czy zachodzą przesłanki dokonania wpisu. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się, że wpis może być dokonany na podstawie takiego dokumentu, który świadczy o istnieniu pewnego stanu prawnego nieruchomości czy też dokumentuje czynność materialnoprawną powodującą powstanie, zmianę lub ustanie prawa podlegającego wpisowi do księgi wieczystej. W wypadku, gdy dokumentem uzasadniającym wpis jest orzeczenie sądu, jak w sprawie, wówczas kontrola przy rozpoznawaniu wniosku o wpis ogranicza się do kontroli formalnej, czy orzeczenie takie jest prawomocne, a ściślej biorąc - czy jest opatrzone przez sąd wzmianką o prawomocności. Natomiast niedopuszczalna jest kontrola zasadności merytorycznej takiego rozstrzygnięcia, jak również badanie, czy sąd był uprawniony do wydania takiego orzeczenia. W sprawie podstawę wpisu, tj. żądanego wykreślenia hipoteki stanowiło dołączone do wniosku o wpis prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 28 lutego 2014 r., którego wydanie jest przewidziane w art. 7541 § 3 k.p.c., stwierdzające upadek orzeczonego zabezpieczenia hipotecznego. Inaczej mówiąc, że postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia utraciły moc. Skarżący nie zarzucił, że stwierdzenie prawomocności postanowienia z dnia 28 lutego 2014 r. nastąpiło w sposób wadliwy, gdyż nie uzyskało ono waloru prawomocności. W tej sytuacji, gdy w postępowaniu wieczystoksięgowym zasadność tego postanowienia nie podlega już kontroli, a takie orzeczenie stanowi podstawę wykreślenia hipoteki przymusowej z księgi wieczystej, to nie mogły odnieść zamierzonego skutku zarzuty skarżącego zmierzające do wykazania błędności tego orzeczenia. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu. jw eb
Powiązane orzeczenia
- I CSK 498/10 2011-05-19Czy wykreślenie hipoteki przymusowej kaucyjnej, ustanowionej na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu powództwa na czas trwania postępowania, jest dopuszczalne w postępowaniu wieczystoksięgowym, jeśli postępowanie to…
- V CSK 322/06 2006-12-08Czy postanowienie sędziego-komisarza stwierdzające niedopuszczalność wpisu hipoteki wiąże sąd wieczystoksięgowy oraz sąd drugiej instancji rozpoznający apelację od wpisu o wykreślenie hipoteki?
- I CSK 6489/22 2024-02-20Czy wyrok oddalający powództwo o zapłatę wierzytelności zabezpieczonej hipoteką, przy braku pisemnego uzasadnienia, może stanowić podstawę do ustalenia wygaśnięcia tej wierzytelności i tym samym do wykreślenia hipoteki?
- IV CSK 390/16 2017-05-30Czy postanowienie stwierdzające upadek zabezpieczenia w postaci hipoteki przymusowej w części, na podstawie art. 7541 § 1 k.p.c., stanowi wystarczającą podstawę do wpisu w księdze wieczystej obniżenia sumy hipoteki?
- II CSK 328/06 2007-01-17Czy sąd wieczystoksięgowy, rozpoznając wniosek o wpis hipoteki, może badać, czy wierzytelność wnioskodawcy została objęta postępowaniem układowym, opierając się na odpisie postanowienia o wszczęciu tego postępowania?
Powołane przepisy
art. 142art. 744 § 1art. 7541 § 1 KPCart. 6269art. 7541 § 3 KPC§ 1§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy