I ZPI 51/22
Izba Odpowiedzialności Zawodowej2023-08-08
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, złożony przez osobę niebędącą prokuratorem i nieposiadającą statusu oskarżyciela prywatnego, sporządzony i podpisany przez nieuprawniony podmiot, może zostać przyjęty do rozpoznania?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy - Izba Odpowiedzialności Zawodowej, rozpatrując wniosek o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, uznał, że wniosek taki, jeśli nie pochodzi od prokuratora, musi być sporządzony i podpisany przez adwokata lub radcę prawnego. Ponadto, wnioskodawca musi posiadać status oskarżyciela prywatnego, co oznacza konieczność wcześniejszego wniesienia prywatnego aktu oskarżenia. Niespełnienie tych wymogów formalnych, w tym brak wykazania sytuacji majątkowej uzasadniającej ustanowienie adwokata z urzędu, skutkuje odmową przyjęcia wniosku.Stan faktyczny
D.G. złożył wniosek o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora B.P. w sprawie o zniesławienie. Wniosek nie został sporządzony i podpisany przez adwokata ani radcę prawnego, a wnioskodawca nie wykazał, że jest oskarżycielem prywatnym. Wnioskodawca złożył również wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu, jednak nie wykazał swojej sytuacji osobistej i majątkowej w sposób wymagany przez przepisy. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej oraz nie uwzględnił wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu i odmówił przyjęcia wniosku o wydanie zezwolenia na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej.Pełny tekst orzeczenia
I ZPI 51/22 ZARZĄDZENIE Dnia 8 sierpnia 2023 r. 1. Na podstawie art. 78 § 1 i 1a w zw. z art. 88 § 1 w zw. z art. 89 k.p.k. w zw. z art. 1171 § 1 k.p.c. w zw. z art. 135 § 14 oraz w zw. z art. 171 pkt 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 1247 z późn. zm. dalej powoływana jako: Prawo o prokuraturze) a contrario, nie uwzględnić wniosku D.G. z dnia 12 lipca 2022 r. o ustanowienie adwokata z urzędu, złożonego w związku z wnioskiem z dnia 6 czerwca 2022 r. w przedmiocie wydania zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora Prokuratury Rejonowej […] B.P. z uwagi na niewykazanie odpowiednim dokumentem swojej sytuacji osobistej, majątkowej i wysokości dochodów odpowiednim dokumentem; 2. Na podstawie 13 k.p.k. oraz art. 135 § 3 w zw. z art. 135 § 4 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze odmówić przyjęcia wniosku o wydanie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej B.P. - prokuratora Prokuratury Rejonowej […], złożonego przez D.G., z uwagi na brak legitymacji do wystąpienia z wnioskiem oraz z uwagi na to, że wniosek został sporządzony i podpisany przez nieuprawniony podmiot, a wnioskodawca - pomimo wezwania - nie uzupełnił stwierdzonego braku formalnego w wyznaczonym terminie; 3. Odpis zarządzenia doręczyć wnioskodawcy D.G. wraz z pouczeniem, że na pkt 1 zarządzenia nie przysługuje zażalenie, zaś na pkt 2 zarządzenia przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego - Izba Odpowiedzialności Zawodowej - w terminie zawitym 7 dni od dnia jego doręczenia.
I ZPI 51/22 2 UZASADNIENIE W dniu 14 czerwca 2022 r. do Sądu Najwyższego Izby Dyscyplinarnej wpłynął wniosek z dnia 6 czerwca 2022 r. o wydanie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej B.P. - prokuratora Prokuratury Rejonowej […], złożony przez D.G., w sprawie o zniesławienie (k. 3-10, k. 15-17v). Zarządzeniem z dnia 23 czerwca 2022 r. D.G. został wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 6 czerwca 2022 r. w sprawie wyrażenia zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, poprzez sporządzenie i podpisanie wniosku przez adwokata bądź radę prawnego, stosownie do art. 135 § 3 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze, który wskazuje, że wniosek o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej (uchylenie immunitetu) jeżeli nie pochodzi od prokuratora, powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata albo radcę prawnego będącego pełnomocnikiem w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyjęcia wniosku w trybie art. 135 § 4 Prawo o prokuraturze (k. 12). W dniu 7 lipca 2022 r. D.G. odebrał wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 6 czerwca 2022 r. w sprawie wyrażenia zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej (k. 19). W dniu 12 lipca 2022 r. (data nadania) D.G. wniósł o ustanowienie adwokata z urzędu celem sporządzenia wniosku w sprawie wyrażenia zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej B.P. - prokuratora Prokuratury Rejonowej […] (k. 21-22). Następnie, zarządzeniem z dnia 30 czerwca 2023 r. D.G. został wezwany do uzupełnienia wniosku z dnia 12 lipca 2022 r. poprzez wykazanie (odpowiednim dokumentem, tj. oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania) w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, że ze względu na swoją sytuację osobistą, majątkową i wysokość dochodów nie jest on w stanie ponieść, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie, kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru, pod rygorem nieuwzględnienia wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu (k. 25). Przesyłka zaadresowana do D.G. została zwrócona do tut. sądu po dwukrotnej awizacji w dniach 7 i 17 lipca 2023 r., zaś na podstawie art. 139 § 1
I ZPI 51/22 3 k.p.k. w zw. z art. 171 pkt 1 Prawo o prokuraturze, została ona uznana za doręczoną z dniem 25 lipca 2023 r. (k. 30). Należy zważyć, co następuje. Wniosek D.G. z dnia 6 czerwca 2022 r. o wydanie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej B.P. - prokuratora Prokuratury Rejonowej […] w sprawie o zniesławienie nie spełnia warunków do merytorycznego rozpoznania. Ściganie przestępstwa określonego w art. 212 k.k. odbywa się z oskarżenia prywatnego. Z kolei, prokurator nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej bez zezwolenia sądu dyscyplinarnego (art. 135 ust. 1 ustawy z 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze). Prowadzi to do art. 13 k.p.k., który stanowi, że uzyskanie zezwolenia władzy, od którego ustawa uzależnia ściganie, należy do oskarżyciela. W sprawach z oskarżenia prywatnego o zezwolenie na ściganie występuje zatem oskarżyciel prywatny. Oznacza to, że oskarżyciel prywatny, aby uzyskać zezwolenie sądu dyscyplinarnego na ściganie prokuratora musi być „oskarżycielem”, czyli musi wpierw wnieść do sądu prywatny akt oskarżenia. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, jak również z samej treści wniosku nie wynika, żeby wnioskodawca D.G. wniósł prywatny akt oskarżenia. Niezależnie od powyższego, w myśl art. 135 § 3 ustawy Prawo o prokuraturze, wniosek o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, jeżeli nie pochodzi od prokuratora, sporządza i podpisuje pełnomocnik będący adwokatem albo radcą prawnym. Zgodnie natomiast z art. 135 § 4 ustawy Prawo o prokuraturze, jeżeli wniosek o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej lub wniosek o zezwolenie na tymczasowe aresztowanie prokuratora nie odpowiada warunkom formalnym pisma procesowego określonym w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 534, 1023 i 2447 oraz z 2022 r. poz. 655), przewodniczący sądu dyscyplinarnego odmawia, w drodze zarządzenia, jego przyjęcia.
I ZPI 51/22 4 D.G., pomimo prawidłowego wezwania do uzupełnienia wniosku z dnia 12 lipca 2022 r. o ustanowienie adwokata z urzędu (k. 30), nie wykazał odpowiednim dokumentem, tj. oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, że mnie nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie, kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Tym samym wnioskodawca D.G. nie uzupełnił braków formalnych wniosku z dnia 6 czerwca 2022 r. w sprawie wyrażenia zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, poprzez sporządzenie i podpisanie wniosku przez adwokata bądź radę prawnego. Zważywszy zatem na treść powołanego przepisu, a zarazem brak wymaganego przez ustawę statusu oskarżyciela, jaki powinien posiadać D.G., warunkującego możliwość przeprowadzenia postępowania, należało odmówić przyjęcia wniosku o wydanie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej. [as] [M. T.]
Powiązane orzeczenia
- I ZI 6/24 2024-10-24Czy wniosek o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, złożony przez osobę niebędącą prokuratorem, powinien zostać przyjęty, jeśli nie spełnia wymogów formalnych i nie został uzupełniony pomimo…
- II ZIZ 25/24 2025-04-02Czy wniosek o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, złożony przez pełnomocnika niebędącego adwokatem lub radcą prawnym, może zostać przyjęty do rozpoznania?
- I ZI 81/23 2024-01-16Czy wniosek o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, jeśli nie pochodzi od prokuratora, musi być sporządzony i podpisany przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, a jego brak s…
- II ZIZ 1/24 2024-02-20Czy wniosek o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, złożony przez osobę niebędącą prokuratorem, może zostać przyjęty do rozpoznania bez wykazania przez wnioskodawcę statusu strony w postępow…
- II ZIZ 11/25 2025-07-10Czy wniosek o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, sporządzony i podpisany przez pełnomocnika niebędącego adwokatem lub radcą prawnym, może zostać przyjęty do rozpoznania?
Powołane przepisy
art. 78 § 1art. 88 § 1art. 89 KPKart. 1171 § 1 KPCart. 135 § 14art. 171 pkt 1art. 135 § 3art. 135 § 4art. 139 § 1art. 212 KKart. 135 ust. 1art. 13 KPK
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy